III OZ 624/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 września 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 104/25 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dowódcy Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 5 listopada 2024 r. nr 392/FIN/2024 w przedmiocie zwrotu wypłaconego uposażenia postanawia: 1. sprostować z urzędu postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 września 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 104/25, w ten sposób, że w jego komparycji w wersie 8 i 10 oraz w jego uzasadnieniu na stronie 1 w wersie 5 w miejsce nazwiska skarżącego "[...]", wpisać "[...]", 2. oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 8 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 104/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi K. P. (dalej: "skarżący") na decyzję Dowódcy Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych z 5 listopada 2024 r. nr 392/FIN/2024 w przedmiocie zwrotu wypłaconego uposażenia, oddalił skargę. W dniu 25 sierpnia 2025 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący skierował do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia opisanego wyżej wyroku. Skarżący wskazał, że w wyniku odbytej 22 sierpnia 2025 r. rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu uzyskał informację, iż 8 lipca 2025 r. został wydany wyrok oddalający jego skargę. Jednocześnie uzyskał informację, że nikt nie złożył wniosku o uzasadnienie, wobec czego wyrok oczekuje na uprawomocnienie. Skarżący podał, iż nie wiedział, że 8 lipca 2025 r. został wydany wyrok. Nie otrzymał żadnej informacji o jego wydaniu, a jedynie pismem z 16 maja 2025 r. zawiadomiono go o rozprawie, wyznaczonej na 8 lipca 2025 r., na której jego stawiennictwo nie było obowiązkowe. W ww. piśmie nie podano, że Sąd wyda od razu wyrok, albo że nikt nie zawiadomi go o treści wyroku. Dlatego czekał na jakąkolwiek informację z Sądu. Podkreślił, że w postępowaniu sądowym występował samodzielnie i nie ma doświadczenia z sądami administracyjnymi. Był przekonany, że skoro Sąd wydaje wyrok to powinien go o nim powiadomić, żeby miał wiedzę o jego wydaniu i że zaczyna mu biec czas na złożenie wniosku o uzasadnienie. Zawiadomienie o rozprawie nic mu nie mówi, równie dobrze sąd mógł ustalić kolejny termin rozprawy. Postanowieniem z 24 września 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 104/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazując, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Sąd zwrócił uwagę, że 23 maja 2025 r. skarżący osobiście odebrał (co sam potwierdza) zawiadomienie o rozprawie, której termin został wyznaczony na 8 lipca 2025 r. Zawiadomienie zawierało pouczenie, iż niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy, informację, że sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, sąd nie doręcza stronom z urzędu (za wyjątkiem strony pozbawionej wolności, działającej bez profesjonalnego pełnomocnika), jak również informację o terminie oraz trybie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi, z jednoczesnym wskazaniem, że oddanie pisma w placówce Poczty Polskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Pouczenie wskazywało również na bezskuteczność zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie 7-dniowego terminu. Zdaniem Sądu skoro skarżący został pouczony o zasadach postępowania przed sądem administracyjnym, w tym o prawie, terminie i sposobie złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, nie można przyjąć jego argumentów z wniosku o przywrócenie terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu z 8 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 104/25. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że nie otrzymał informacji o wydaniu wyroku 8 lipca 2025 r., a pouczenie zawarte w piśmie Sądu zawiadamiającym o terminie rozprawy z 16 maja 2025 r. było dla niego niezrozumiałe. Podkreślił, że działał bez profesjonalnego pełnomocnika i nie ma doświadczenia w postępowaniach przed sądami administracyjnymi. Skarżący ponownie wskazał, że w wyniku odbytej 22 sierpnia 2025 r. rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu uzyskał informację, iż 8 lipca 2025 r. został wydany wyrok oddalający jego skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, a okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu dawały podstawy do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest zatem prawidłowe. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się – jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego – obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 104/15, LEX nr 1643284). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679, a także postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 120/20 oraz z 28 września 2018 r. sygn. akt I OZ 845/18). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Tego rodzaju przesłanki nie zostały w tej sprawie spełnione. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji uwzględniając okoliczność, że skarżący działał osobiście w sprawie i nie jest profesjonalistą w dziedzinie prawa, a tym samym mógł nie wiedzieć jakie skutki niesie ze sobą wydanie wyroku oddalającego skargę i jakie wiążą się z tym obowiązki dla strony w razie gdyby chciał zaskarżyć wydany wyrok, wbrew twierdzeniom skarżącego, prawidłowo i w pełni zrozumiale pouczył stronę. W piśmie Sądu z 16 maja 2025 r. zamieszczone zostały pełne pouczenia o sposobie uzyskania uzasadnienia wyroku Sądu, a w dalszej kolejności o trybie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej. W pkt 3 tego pouczenia Sąd poinformował wprost skarżącego o skutkach wydania wyroku oddalającego skargę i o czynnościach jakie są konieczne dla jego zaskarżenia (art. 141 § 2 p.p.s.a.). Reasumując, okoliczności sprawy nie potwierdzają, aby do uchybienia terminu doszło bez winy strony. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, żeby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Zasadnicze znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że uchybienie przez stronę terminowi nie nastąpiło z jej winy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego twierdzenie skarżącego, że nie ma wiedzy prawniczej nie usprawiedliwia uchybienia w złożeniu wniosku. Wbrew argumentacji strony, do uchybienia terminu nie doszłoby gdyby skarżący w sposób należyty zapoznał się z pouczeniem dołączonym do pisma z 16 maja 2025 r. Skoro tego nie zrobił, nie może powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu. Należy jeszcze raz podkreślić, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest możliwe tylko w razie dochowania należytej staranności przez stronę postępowania. W powyższych okolicznościach prawidłowo Sąd I instancji odmówił na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenia terminu bowiem argumentacja wniosku o przywrócenie terminu nie wykazała braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Wręcz przeciwnie argumentacja ta w zestawieniu z obiektywnymi okolicznościami wynikającymi z akt sprawy potwierdziła, że skarżący dopuścił się zaniedbania w prowadzeniu własnych spraw, a zatem ponosi winę za uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. Stosownie do art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował zaskarżone postanowienie w zakresie oczywistych omyłek, niedokładności i błędów pisarskich, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia.