III OZ 59/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2023 r. sygn. akt II SPP/Wa 187/23 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1055/21 postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 października 2023 r. sygn. akt II SPP/Wa 187/23 wydanym w sprawie ze skargi R. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1055/21, na podstawie art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) dalej zwanej "p.p.s.a." odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O bezzasadności tej skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Sąd wskazał, że skarga podlegała odrzuceniu, z uwagi na niewyczerpanie przez skarżącego środka zaskarżenia wymaganego stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł do organu ponaglenie, co przesądza o niedopuszczalności, a tym samym i oczywistej bezzasadności skargi niezależnie od sytuacji finansowej skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Odnosząc się do powodów niewniesienia ponaglenia wskazał, że jako osoba niepełnosprawna ma ograniczoną możliwość, aby korespondować z organem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Na gruncie tego przepisu w orzecznictwie słusznie wskazuje się, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy nie ulega najmniejszej wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuacje, gdy obowiązujące prawo jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania zawartego w skardze bądź gdy zachodzą przesłanki niedopuszczalności skargi (np. postanowienia NSA: z 21 sierpnia 2014 r., II OZ 765/14, LEX nr 1564210, z 20 sierpnia 2014 r., I OZ 673/14, LEX nr 1501787, z 17 lipca 2014 r., II OZ 700/14, LEX nr 1495334). W konsekwencji jedną z przesłanek uznania skargi za oczywiście bezzasadną jest stwierdzenie podstaw do odrzucenia tego środka prawnego jako niedopuszczalnego. W rozpatrywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo stwierdził zaistnienie przesłanki wskazanej w art. 247 p.p.s.a. Przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa UODO po wyroku WSA w Warszawie z 21 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1055/21, którym to wyrokiem ww. sąd uchylił decyzję organu z 28 grudnia 2020 r. nr ZSPR.440.1725.2018.PR.AKR.105472, 105468 w przedmiocie umorzenia postępowania. Skoro postępowanie sądowe dotyczy przewlekłości w sprawie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej, to skarżący przed zainicjowaniem postępowania sądowoadministracyjnego zobowiązany był do wyczerpania środka zaskarżenia w postaci wniesienia ponaglenia. Stosownie do treści art. 52 § 1 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środku zaskarżenia w postaci ponaglenia. Niewyczerpanie trybu zaskarżenia powoduje niedopuszczalność skargi w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie skorzystał z prawa wniesienia ponaglenia. Wbrew argumentacji skarżącego za spełnienie tego wymogu nie może być uznana wizyta w siedzibie organu, gdyż ponaglenie w postępowaniu administracyjnym powinno zostać wniesione na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu (art. 63 § 1 k.p.a.). Tym samym, jak prawidłowo przyjął Sąd Wojewódzki, wniesiona skarga była niedopuszczalna, a więc i oczywiście bezzasadna (zob. postanowienia NSA: z 11 maja 2021 r., II GZ 135/21, LEX nr 3171439, z 30 sierpnia 2018 r., II OZ 832/18, LEX nr 2543626). Z tego względu prawidłowo też odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Należy przy tym podkreślić, że zawarte w art. 247 p.p.s.a. kategoryczne stwierdzenie, iż prawo pomocy "nie przysługuje" oznacza, że sąd nie był uprawniony do rozważania sytuacji finansowej czy też osobistej skarżącego. Analiza, czy skarga jest oczywiście bezzasadna, jest dokonywana tylko i wyłącznie na podstawie oceny przedmiotu sprawy. Oznacza to, że podnoszone w zażaleniu argumenty dotyczące ograniczonej możliwości korespondowania z organem nie mogły zostać wzięte pod uwagę jako okoliczności przemawiające za dopuszczalnością, czy też zasadnością skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.