III OZ 523/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prokuratora Rejonowego w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2023 r. sygn. akt II SO/Kr 2/23 w sprawie z wniosku M. M. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Rejonowemu w Z. za nieprzekazanie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w przedmiocie wniosku o dostęp do informacji publicznej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i oddalić wniosek o wymierzenie grzywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 12 czerwca 2023 r. sygn. akt II SO/Kr 2/23, po rozpoznaniu sprawy z wniosku M. M. o wymierzenie grzywny Prokuratorowi Rejonowemu w Z. za nieprzekazanie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w przedmiocie wniosku o dostęp do informacji publicznej - w punkcie 1 wymierzył Prokuratorowi Rejonowemu w Z. grzywnę w wysokości 200 zł; w punkcie 2 zasądził od Prokuratora Rejonowego w Z. na rzecz M. M. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że bezsporne jest, iż wnioskodawca skierował, w dniu 28 grudnia 2022 r. za pośrednictwem organu, skargę adresowaną do tego Sądu. Piętnastodniowy termin na przekazanie skargi przez organ do Sądu upłynął zatem w dniu 12 stycznia 2023 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia organ nie uczynił zadość obowiązkom przewidzianym w art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 259) - dalej: "P.p.s.a.". Sąd meriti wskazał nadto, że skarga została wniesiona do elektronicznej skrzynki podawczej organu (na platformie ePUAP), a prawo strony do korzystania z tej formy wniesienia skargi jednoznacznie przewiduje art. 54 § 1a P.p.s.a. W ocenie Sądu Wojewódzkiego brak przekazania skargi nie może być usprawiedliwiony problemami z otworzeniem pliku, bowiem – jak organ sam przyznał – po konsultacji z odpowiednim pracownikiem udało się plik otworzyć. Z powyższego wynika, że do odczytania treści skargi nie było konieczne nadesłanie załącznika w innym formacie, czego domagał się organ. Przyczyny opóźnienia zatem nie leżały ani po stronie wnioskodawcy, ani też nie miały charakteru obiektywnego, lecz ich źródłem była nieodpowiednia organizacja pracy po stronie organu. Przyczyny te nie mogą usprawiedliwiać niedopełnienia obowiązków, które nakłada na organ art. 54 § 2 P.p.s.a., jednak Sąd Wojewódzki wziął je pod uwagę wymierzając wysokość grzywny i przyjął, że opóźnienie nie wynikało z intencjonalnego ignorowania wystąpienia wnioskodawcy. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Prokuratora Rejonowego w Z., w którym wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Rozstrzygnięciu temu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 55 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ nie zastosował się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., w sytuacji gdy zastosowanie się do obowiązku przekazania skargi w terminie, nie było możliwe z przyczyn od organu niezależnych wobec braku obiektywnych możliwości odczytania korespondencji skarżącego i ustosunkowania się do jej treści, co wiązało się z koniecznością dwukrotnego wezwania skarżącego do przesłania załącznika /skargi do WSA/ w wersji czytelnej, a następnie z uwagi na brak jego odpowiedzi z posłużeniem się specjalistycznymi narzędziami informatycznymi, których przy uwzględnieniu należytej staranności pracownik sekretariatu Prokuratury Rejonowej nie mógł znać, co w konsekwencji doprowadziło do wymierzenia organowi grzywny w wysokości 200 zł. W uzasadnieniu zażalenia organ przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionego w nim zarzutu. Podniesiono przede wszystkim, że przy próbie otwarcia załącznika: "skarga z 28.12.2022.docx.xml" dokument ten nie otwierał się w czytelnej wersji. Dokonano wydruku wersji, która się otworzyła po kliknięciu w link. Poproszono również informatyka o pomoc w odczytaniu pliku, który również nie był w stanie otworzyć w czytelnej wersji załączonego przez skarżącego dokumentu. Ostatecznie dokument ten udało się otworzyć w dniu 23 maja 2023 r. w wersji czytelnej dopiero po konsultacji z informatykiem zatrudnionym w Prokuraturze Okręgowej w N. S. Ujawniono także, że pracownica Kancelarii (biura podawczego), z uwagi na niemożność otwarcia załącznika do ww. skargi, skierowała w dniu 28 grudnia 2022 r. prośbę do skarżącego o przesłanie załącznika w innym pliku. Wobec braku odpowiedzi od adresata - w dniu 3 stycznia 2023 ww. pracownica Kancelarii skierowała ponowną prośbę do skarżącego o przesłanie załącznika w pliku umożliwiającym jego otwarcie i ustosunkowanie się do przesłanej korespondencji. Skarżący nie odpowiedział na dwukrotną prośbę przesłaną z konta ePUAP Prokuratury. Z uwagi zatem na okoliczność, że skarżący nie udzielił odpowiedzi na dwukrotną prośbą pracownika Kancelarii o nadesłanie załącznika (skargi do WSA) w wersji umożliwiającej jego odczytanie i ustosunkowanie się do przesłanej korespondencji - brak było możliwości stwierdzenie, czego dotyczy jedynie po tytule: "Skarga do WSA". Otwarcie przedmiotowej korespondencji nie było więc możliwe dla pracownika sekretariatu nawet przy dochowaniu przez niego wszelkich starań. Nie było również możliwe dla informatyka, zatrudnionego w Prokuraturze Rejonowej w Z. W tych okolicznościach trudno więc uznać, że nieprzekazanie skargi w terminie było wynikiem nieodpowiedniej organizacji pracy po stronie organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 § 1 i § 2 zd. pierwsze P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przepisy te statuują bezwzględny obowiązek przekazania sądowi dokumentów warunkujących przeprowadzenie kontroli sądowej. Organ musi wykonać w/w obowiązek w terminie trzydziestu dni od dnia wniesienia skargi, przy czym przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy. Takim przepisem szczególnym w niniejszej sprawie jest art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.) - dalej: "u.d.i.p.", bowiem skarga M. M. dotyczyła bezczynności organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a., z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do nałożenia na organ grzywny za nieprzekazanie, w ustawowym terminie do Sądu pierwszej instancji, skargi M. M. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Z. w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, wraz z aktami i odpowiedzią na skargę. Wbrew twierdzeniu WSA w Krakowie należy bowiem zauważyć, że uchybienie w/w terminu do przekazania skargi nie nastąpiło z winy organu, lecz wyłącznie z uwagi na obiektywnie istniejące techniczne przeszkody w odkodowaniu nadesłanego przez skarżącego załącznika zawierającego skargę. Ustalenia poczynione w tej sprawie przemawiają za oceną, że to nie po stronie Prokuratora wystąpiły błędy techniczne przy przyjmowaniu skargi, ale to pismo skarżącego, nadesłane do Prokuratury Rejonowej w Z. drogą elektroniczną w dniu 28 grudnia 2022 r., nie spełniało wymogów formalnych pisma w rozumieniu art. 46 § 1 P.p.s.a. (zawierało jedynie opis: "Skarga do WSA", bez określenia konkretnego wojewódzkiego sądu administracyjnego, do którego skarga była skierowana oraz bez jakiejkolwiek innej treści zamieszczonej w formie pisemnej), zaś dołączony do tego pisma załącznik nadesłany został w postaci pliku, którego organ nie mógł odczytać, co uniemożliwiało nadanie mu prawidłowego biegu. Jednocześnie należy zauważyć, że w związku z zaistniałą sytuacją w dniu 28 grudnia 2022 r., (a więc tego samego dnia co wniesienie skargi) oraz w dniu 3 stycznia 20223 r. zwrócono się drogą elektroniczną do skarżącego z prośbą o ponowne przesłanie skargi w formacie umożliwiającym jej odczytanie. Prośby te pozostały jednak bez odpowiedzi ze strony skarżącego. Wobec powyższego należy uznać, że postępowanie organu w niniejszej sprawie nie uzasadniało wymierzenia mu grzywny. Kwestionowane przez Sąd pierwszej instancji uchybienie nastąpiło nie z winy organu, a niemożności odczytania ("rozszyfrowania") nadesłanego przez skarżącego pliku. Co więcej, zaraz po wniesieniu skargi w formacie, którego organ nie mógł odczytać, Prokurator zwrócił się do skarżącego o ponowne, tym razem prawidłowe, przesłanie skargi, jednak skarżący na to wezwanie nie odpowiedział. Nie można zatem zarzucić organowi celowego działania ukierunkowanego na pozbawienie strony prawa do sądu. W tych okolicznościach przyjąć należy, że wymierzenie grzywny nie spełniałoby jej instytucjonalnych celów. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za zasadne i na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.