III OZ 516/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Uczelni Biznesu i Nauk Stosowanych V. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 21/25 w sprawie z wniosku A. N. o wymierzenie grzywny Uczelni Biznesu i Nauk Stosowanych V. w W. za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w punkcie I postanowienia z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt VII SO/Wa 21/25 wymierzył Uczelni Biznesu i Nauk Stosowanych V. w W. (dalej także jako: Uczelnia) grzywnę w wysokości 200 złotych za nieprzekazanie skargi A. N. (dalej także jako: skarżąca) z dnia 2 lutego 2025 r. na bezczynność Uczelni wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie, a w punkcie II postanowienia zasądził od Uczelni na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarga A. N. z dnia 2 lutego 2025 r. nie została przekazana przez Uczelnię do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ustawowym terminie. Termin na przekazanie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie upłynął bowiem w dniu 4 marca 2025 r. Tymczasem z akt sprawy wynika, że przedmiotowa skarga wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi została przekazana do Sądu w dniu 20 maja 2025 r. W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że wymierzenie Uczelni grzywny będzie realizować funkcję prewencyjną, gdyż nie będzie już ona służyła ochronie konkretnych naruszonych interesów, lecz będzie miała na celu podkreślenie nieprawidłowego działania Uczelni, która uchybiła terminowi przekazania skargi, mimo braku po jej stronie intencji pozbawienia skarżącej prawa do sądu. W ocenie Sądu I instancji wymiar grzywny w kwocie 200 zł wraz z argumentacją co do ustawowych obowiązków Uczelni w tym zakresie, w pełni zrealizuje powyższy cel. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że wziął przy tym pod uwagę, że Uczelnia przekroczyła termin przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy o dwa miesiące oraz że opóźnienie mogło być spowodowane wielością postępowań sądowych w sprawach z jej udziałem. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Uczelni, w którym wniosła ona o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia, a także o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Uczelnia zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i wymierzeniu jej grzywny w kwocie 200 zł, podczas gdy istniejące po jej stronie bezprecedensowe okoliczności faktyczne i prawne uniemożliwiały sprostanie obowiązkowi przekazania skargi wraz z aktami postępowania w 30-dniowym terminie, których to okoliczności Sąd I instancji nie rozważył w sposób wnikliwy i wyczerpujący, mając dodatkowo na względzie, iż grzywna orzekana na mocy powołanego przepisu nie jest wymierzana w sposób automatyczny. W uzasadnieniu zażalenia Uczelnia podniosła, że Sąd I instancji zupełnie pominął przedstawioną przez nią w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny argumentację uzasadniającą odstąpienie od wymierzenia jej grzywny w niniejszej sprawie. Uczelnia powtórzyła więc, że na przestrzeni ostatnich miesięcy studenci skierowali do Uczelni tysiące wniosków, w tym tysiące wniosków o wydanie zaświadczeń o przebiegu studiów, których przeważająca część została rozpoznana i wydana. Ponadto w Uczelni doszło do głębokich zmian organizacyjnych, w tym w kluczowych jednostkach odpowiedzialnych za obsługę studenta oraz obsługę prawną. Ponadto uwzględniając ilość prac naprawczych po stronie Uczelni, a także dostrzegając fakt, iż Uczelnia jest podmiotem wielu kontroli, w tym kontroli ze strony Polskiej Komisji Akredytacyjnej, z czym wiąże się ogrom pracy merytorycznej i organizacyjnej, Uczelnia wskazała, że za krzywdzące należy uznać postanowienie wymierzające jej grzywnę w kwocie 200 zł za nieprzekazanie do sądu skargi wraz z aktami sprawy. Uczelnia podkreśliła, że opóźniła się z wykonaniem swojego obowiązku o około 7 tygodni, co mając na względzie realia, w jakich funkcjonuje nie było ani opóźnieniem nadmiernym, ani tym bardziej nie świadczyło o lekceważącym stosunku Uczelni do jej obowiązków. Ponadto Uczelnia wskazała, że uprzednio, w sprawach o zbliżonym stanie faktycznym, Sąd oddalał wnioski o wymierzenie jej grzywny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., na organie administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, spoczywa obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z całymi aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Niezastosowanie się do tego obowiązku obwarowane zostało sankcją w postaci możliwości złożenia przez skarżącego wniosku o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Jak wyjaśniono w doktrynie, ratio legis tej regulacji polega na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2013, s. 328). Zasadniczo Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, ponieważ grzywna ta ma mieszany, dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Od zasady, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są wyjątki. Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. określenie, że "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny oznacza, że kwestia ta została pozostawiona uznaniu sądu. Sąd powinien zatem wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc także przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, a także to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił ten obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Ustawa pozostawia zatem uznaniu Sądu zarówno zasadność, jak i wysokość wymierzenia grzywny (zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a.). Analiza akt niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, że wymierzenie Uczelni grzywny było uzasadnione, a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji wymierzając grzywnę wziął pod uwagę okres opóźnienia Uczelni w przekazaniu skargi oraz to czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny Uczelnia obowiązek ten wypełniła. Sąd I instancji przywołał także wskazywane przez Uczelnię powody niedotrzymania terminu i uwzględnił je przy rozpoznawaniu wniosku, co znajduje zresztą odzwierciedlenie w wysokości wymierzonej Uczelni grzywny. W związku z tym uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyczerpująco wskazał powody podjętego rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie przy tym ocenił stopień zaniedbania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a., a wymierzenie grzywny w wysokości 200 złotych nie mogło zatem w okolicznościach niniejszej sprawy zostać uznane za nieadekwatne, czy nieuzasadnione. Na marginesie jedynie należy dodać, że oddalenie przez Sąd wniosków o wymierzenie Uczelni grzywny w innych sprawach nie może determinować wyniku niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do wniosku Uczelni o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 196 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny może wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. Postanowienie takie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Z powyższego przepisu wynika, że w sytuacji kwestionowania legalności postanowienia przy pomocy środka odwoławczego, jakim jest zażalenie - możliwe jest wystąpienie przez stronę z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia tego zażalenia. Zażalenie jest środkiem zaskarżenia niesuspensywnym, nie wstrzymuje bowiem automatycznie wykonania zaskarżonego postanowienia. O wstrzymaniu wykonania postanowienia może natomiast zadecydować wojewódzki sąd administracyjny w drodze odrębnego postanowienia, wydanego przed przedstawieniem akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w celu rozpoznania zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma natomiast uprawnień do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.