III OZ 512/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.A. i M.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 62/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.A. i M.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 22 listopada 2022 r., nr 408.138/G-6/XV/22 w przedmiocie wymierzenia opłaty z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 62/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: "WSA w Białymstoku"), po rozpoznaniu wniosku M.A. i M.A. (dalej: "skarżący", "wnioskodawcy"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia 22 listopada 2022 r., nr 408.138/G-6/XV/22 w przedmiocie wymierzenia opłaty w kwocie 1 899 325 000,00 (słownie: jeden miliard osiemset dziewięćdziesiąt dziewięć milionów trzysta dwadzieścia pięć tysięcy) złotych z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. W uzasadnieniu orzeczenia WSA w Białymstoku wskazano, że niniejszej sprawie strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika jako podstawę wniosku wskazała jedynie art. 61 § 2 p.p.s.a. (podstawa wstrzymania wykonania decyzji przez organ). Wniosek nie został przy tym jakkolwiek uzasadniony, gdyż ograniczono się do wskazania, że wniosek trzeba uznać za zasadny. Twierdzenie to nie zostało poparte jakąkolwiek argumentacją i dowodami. Nie zostały nawet przytoczone ustawowe przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., nie mówiąc tym bardziej o ich powiązaniu z sytuacją skarżących – osobistą czy finansową. WSA w Białymstoku podkreślił, że skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Pismem z 21 lipca 2023 r. skarżący wywiedli zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 62/23 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W treści zażalenia zarzucono naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnili zaistnienia przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia im znacznej szkody lub spowodowania niemożliwych do odwrócenia skutków, podczas gdy już z uwagi na okoliczności podniesione w skardze oceniane przy uwzględnieniu zasad doświadczenia należałoby przyjąć, że dobrowolne wykonanie zaskarżonej decyzji przez skarżących nie jest możliwe z uwagi na niedysponowanie przez skarżących takim majątkiem, zaś jej przymusowe wykonanie w ramach postępowania egzekucyjnego, skutkować będzie licznymi konsekwencjami niemożliwymi do odwrócenia, a wynikającymi z utraty płynności finansowej przedsiębiorstwa skarżących, co spowoduje likwidację przez skarżących prowadzonej działalności gospodarczej lub złożenia przez nich wniosku o upadłość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanej decyzji. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd (zob. postanowienie NSA z 18.03.2014 r., II OZ 250/14, LEX nr 1447295). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zawarty w skardze jedynie w sytuacji, gdy jest wyraźnie oparty na przepisie art. 61 § 2 p.p.s.a. i skierowany do organu, podlega rozpatrzeniu przez organ, który wydał zaskarżony akt. W przypadku natomiast złożenia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., oparcia go na błędnej lub niejasnej podstawie lub wniesienia bez podstawy prawnej, uznać należy, że jego adresatem jest Sąd I. instancji. Z tych względów uprawnione było merytoryczne rozpoznanie wniosku przez Sąd I instancji. Utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd zakłada, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość powodującą określony skutek w finansach zobowiązanego. Nie jest to natomiast sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. postanowienie NSA z 3.07.2013 r., II OSK 1596/13, LEX nr 1346027). W niniejszej sprawie nie można jednak abstrahować od kwoty wymierzonej opłaty z tytułu składowania odpadów w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym. Podjęcie egzekucji kwoty 1 899 325 000 złotych z majątku skarżących prawdopodobnie wiązać się będzie nie tylko z likwidacją prowadzonej przez skarżących działalności gospodarczej, ale również ze złożeniem przez nich wniosku o upadłość. W tym kontekście skutki wykonania świadczenia pieniężnego nie będą odwracalne, skoro wykonanie zaskarżonej decyzji oznaczać będzie de facto pozbawienie skarżących całego majątku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.