III OZ 510/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Tamara Dziełakowska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 16/23 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 16/23 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B.B. na bezczynność Burmistrza N. w przedmiocie kalkulacji cen wody postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 1 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) odrzucił skargę B.B. na bezczynność Burmistrza N. w sprawie kalkulacji ceny wody. Postanowienie doręczono skarżącemu 23 lutego 2023 r. Doręczając postanowienie pouczono skarżącego, że od wydanego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna. Wskazano, że powinna być ona wniesiona w terminie 30 dni oraz że powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Wskazano także, że strona może wystąpić o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika, a złożenie takiego wniosku wpływa na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Dodatkowo przytoczono regulację art. 177 P.p.s.a. 10 marca 2023 r. z zachowaniem ustawowego terminu skarżący wniósł skargę kasacyjną sporządzoną osobiście. Postanowieniem z 15 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 178 P.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną z tej przyczyny, że została ona wniesiona przez skarżącego osobiście bez zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego wynikającego z art. 175 § 1 P.p.s.a. 24 marca 2023 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięty postanowieniem referendarza sądowego z 30 maja 2023 r. 7 kwietnia 2023 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z 15 marca 2023 r. Zażalenie to wobec jego sporządzenia bez zachowania przymusu radcowsko-adwokackiego zostało również odrzucone postanowieniem z 19 kwietnia 2023 r. Sąd wskazał w nim na treść art. 194 § 4 pkt 7 P.p.s.a., zgodnie z którym "[z]ażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 175 § 2-3 stosuje się odpowiednio". Pismem z 19 maja 2023 r. skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie wskazując na pozbawienie go prawa do sądu. Pismem z 24 sierpnia 2023 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego podtrzymał zażalenie skarżącego z 19 maja 2023 r. wnosząc o jego uwzględnienie, zasądzenie kosztów postępowania oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za świadczoną pomoc. Pełnomocnik podniósł w nim, że skarżący został pozbawiony konstytucyjnego prawa do sądu. Wprawdzie, jak wskazywał pełnomocnik, doręczane orzeczenia zawierały stosowne pouczenia, jednak były one dla skarżącego jako nieprofesjonalisty niezrozumiałe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Jak wynika z akt sprawy skarżącemu w dniu 23 lutego 2023 r. doręczone zostało postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi na bezczynność organu, co oznacza, że termin na złożenie skargi kasacyjnej upływał zgodnie z art. 177 § 1 w zw. z art. 83 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) - dalej "P.p.s.a." w dniu 27 marca 2023 r. (z uwagi na to, że 30 dzień to 25 marca 2023 r., który był sobotą). Skarżący w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej (do 27 marca 2023 r.) złożył sporządzoną osobiście skargę kasacyjną (10 marca 2023 r.), a także wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (24 marca 2023 r.). W świetle treści art. 177 § 3 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez pełnomocnika biegł na nowo "od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu". Z akt sprawy nie wynika dokładna data zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu tym niemniej w aktach sprawy znajduje się pismo Wicedziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie skierowane do pełnomocnika z 1 sierpnia 2023 r. oraz informacja o zapoznaniu się z aktami sprawy przez pełnomocnika w dniu 7 sierpnia 2023 r. Skarga kasacyjna do chwili obecnej nie została wniesiona, nie wpłynęła również opinia o niecelowości jej wniesienia. Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie dotyczy jednak rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji odnoszącego się do zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną sporządzoną samodzielnie przez skarżącego. Zażalenie to, jak prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji również wymagało udziału profesjonalisty stosownie do art. 194 § 1 pkt 7 P.p.s.a. Dlatego też nie mogło ono być uwzględnione. Argumenty zawarte w piśmie pełnomocnika o niejasnej i niezrozumiałej dla skarżącego treści pouczeń nie mogły spowodować jego uchylenia. Są one niezasadne nie tylko z uwagi na jasną i zrozumiałą treść tych pouczeń ale przede wszystkim z uwagi na to, że skarżący się do nich dostosował, składając w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej wniosek o przyznanie prawa pomocy. To, że dodatkowo oprócz wniosku o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika złożył własne pismo zatytułowane jako skarga kasacyjna nie zmienia faktu, że termin do jej wniesienia w sprawie na skutek złożenia wniosku o prawo pomocy uległ przerwaniu i biegł na nowo od daty zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu (art. 177 § 3 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że wydane postanowienia z 19 kwietnia 2023 r. i 15 marca 2023 r. odnosiły się do pisma zatytułowanego jako skarga kasacyjna sporządzonego osobiście przez skarżącego i nie zamykały one pełnomocnikowi drogi do wniesienia skargi kasacyjnej lub sporządzenia opinii o niecelowości jej wniesienia w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia go o tym. Tym samym zaskarżone rozstrzygnięcie nie mogło pozbawić skarżącego prawa do sądu skoro zostało mu przyznane prawo pomocy umożliwiające skuteczne zaskarżenie postanowienia o odrzuceniu skargi. Z tych przyczyn na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Odnosząc się zaś do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie wynagrodzenia związanego z postępowaniem zażaleniowym wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. (patrz: postanowienie NSA z dnia 24.10.2014 r., sygn. akt I OZ 906/14).