III OZ 509/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 maja 2025 r., sygn. akt I SO/Wa 17/24 w sprawie z wniosku M.P. o wymierzenie Ministrowi Spraw Zagranicznych grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie w terminie akt sprawy dotyczącej skargi na bezczynność w przedmiocie odpowiedzi na pismo postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek M.P. (dalej: skarżący) o wymierzenie Ministrowi Spraw Zagranicznych grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wniosek o wymierzenie grzywny skarżący złożył w związku z nieprzekazaniem w terminie akt sprawy dotyczących skargi na bezczynność tego organu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 6 września 2024 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego z 25 sierpnia 2024 r. złożony w związku z nieprzekazaniem przez Ministra Spraw Zagranicznych skargi z 11 sierpnia 2024 r. na bezczynność organu. Do wniosku skarżący załączył oryginał skargi z 11 sierpnia 2024 r. Wezwaniem z 2 października 2024 r. Sąd I instancji zwrócił się do organu o nadesłanie w terminie 7 dni, odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny oraz akt sprawy. Organ pismem z 7 października 2024 r. wniósł o przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi na wniosek do 16 października 2024 r. Zarządzeniem z 14 października 2024 r. termin został przedłużony zgodnie z wnioskiem organu. Pismem z 16 października 2024 r. Minister Spraw Zagranicznych udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny. Z udzielonej odpowiedzi wynika, że nie było prowadzone "postępowanie administracyjne sensu stricto", a korespondencja ze skarżącym prowadzona była w formie elektronicznej (e-mail). Organ wskazał, że za pośrednictwem poczty e-mail wpłynęła również skarga skarżącego na bezczynność organu z 11 sierpnia 2024 r., która "w natłoku zadań Ministerstwa, jak i spraw prawnych, nie została należycie zakwalifikowana jako korespondencja sądowa". Przy piśmie z 16 października 2024 r. organ załączył skargę skarżącego na bezczynność organu oraz przesłał w załączeniu korespondencję ze skarżącym, którą, w jego ocenie, należy uznać za akta administracyjne sprawy. Oddalając wniosek o wymierzenie grzywny Sąd I instancji wskazał, że oryginał skargi z 11 sierpnia 2024 r. skarżący przesłał bezpośrednio do Sądu w dniu 27 sierpnia 2024 r. wraz z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny. Skargę na bezczynność organu skarżący przesłał także za pośrednictwem poczty e-mail do organu. Skarga ta wpłynęła do organu 25 sierpnia 2024 r., a zatem trzydziestodniowy termin na przekazanie skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę upłynął w dniu 24 września 2024 r. Minister Spraw Zagranicznych przekazał przy piśmie z 16 października 2024 r. przesłaną pocztą e-mail przez skarżącego skargę wraz z aktami sprawy. Organ wykonał ciążący na nim obowiązek, chociaż nastąpiło to z opóźnieniem. W związku z tym Sąd I instancji uznał, że wymierzenie organowi grzywny jest nieuzasadnione. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.). W razie niezastosowania się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a.). Wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ nie wykonał obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a., ponieważ nie przesłał w terminie odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy. Zostały więc spełnione przesłanki do wymierzenia grzywny temu organowi. Wynika to jednoznacznie z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy. Należy jednak zaznaczyć, że wymierzenie grzywny jest środkiem dyscyplinującym, mającym na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, który w tej sprawie został wykonany przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. W doktrynie podkreśla się, że wskazany środek stanowi gwarancję procesową nadania biegu sprawie. Ma on skutecznie przeciwdziałać "przetrzymywaniu" skarg przez administrację (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, str. 108). Zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny" oznacza, że wymierzenie grzywny ma charakter fakultatywny, a Sąd w określonych okolicznościach może odstąpić od jej wymierzenia. Stwierdzenie zaistnienia przesłanek określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. nie nakłada na Sąd obowiązku wymierzenia grzywny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę na fakultatywny charakter grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 12 września 2018 r., sygn. akt II OZ 821/18; z 15 listopada 2011, sygn. akt I OZ 841/11; z 30 marca 2011 r., sygn. akt II OZ 207/11). Przede wszystkim wskazuje się, że Sąd rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny, nie wymierza jej automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których stanowi art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 274/09; z 24 marca 2021 r., sygn. akt II OZ 134/21). Zakres i forma działania sądu administracyjnego nie powinna bowiem wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu jakim jest sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej (por. postanowienie NSA z 10 listopada 2016 r., sygn. akt I OZ 1216/16). Tego rodzaju oceny Sąd I instancji w tej sprawie dokonał i Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do jej podważenia. Argumentacja zażalenia odnosi się wyłącznie do kwestii braku udzielenia skarżącemu odpowiedzi na jego pismo (bezczynności organu), co może być przedmiotem oceny dopiero na etapie ewentualnego rozpoznania skargi na bezczynność, a więc w odrębnym postępowaniu. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.