III OZ 473/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 17 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 marca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 296/23 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 1 grudnia 2022 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 15 marca 2022 r., nr [...] w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 1 grudnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. sp. z o.o. z siedzibą w S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 1 grudnia 2022 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 15 marca 2022 r. w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie te akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. W ocenie Sądu I instancji, zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie posiadają atrybutu wykonalności. Ponadto, skarżąca we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie wskazała okoliczności świadczących o tym, że jej wykonanie może spowodować powstanie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Bezpośrednim następstwem wydania decyzji w przedmiocie ustalenia wymiaru kary biegnącej nie jest obowiązek jej zapłaty. Przedmiotem decyzji jest ustalenie wymiaru kary biegnącej za naruszenie wymagań ochrony środowiska. W tego rodzaju decyzji, stosownie do art. 300 ust. 4 ustawy 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1973 ze zm.) określa się: (1) wielkość stwierdzonego przekroczenia lub naruszenia odpowiednio w skali doby albo godziny; (2) wymiar kary biegnącej; (3) termin, od którego kara biegnąca będzie naliczana, jako odpowiednio dzień albo pełną godzinę zakończenia wykonania pomiarów, pobrania próbek albo dokonania innych ustaleń stanowiących podstawę stwierdzenia przekroczenia lub naruszenia. Decyzja ta nie określa obowiązku zapłaty kary w określonej wysokości, a jedynie stwierdza, że skarżąca spółka przekroczyła dopuszczalny poziom hałasu emitowanego do środowiska w wyniku pracy oczyszczalni zboża i suszarni zboża. Zaskarżona decyzja ustala ponadto wymiar kary za powyższe naruszenie oraz określa termin, od którego kara biegnąca będzie naliczana. W zakresie wymierzenia kary, którą będzie musiał uiścić podmiot, który dopuścił się naruszenia, konieczne jest wszczęcie odrębnego postępowania w przedmiocie wymierzenia kary. Dopiero na podstawie ostatecznych decyzji określających wymiar kary biegnącej, wojewódzki inspektor ochrony środowiska, podejmie decyzję o wymierzeniu kary (art. 302 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska). Tym samym, dopiero wydanie przez organ decyzji o wymierzeniu kary, na podstawie art. 302 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska nakłada obowiązek uiszczenia określonej kwoty kary i podlega przymusowemu wykonaniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka zarzucając naruszenie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez jego niezastosowanie wobec błędnego uznania, że spółka nie przedstawiła okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W ocenie Sądu I instancji, znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, że decyzja o ustaleniu wymiaru kary biegnącej, z uwagi na swój charakter, nie podlega wykonaniu, a tym samym nie jest możliwe orzeczenie w stosunku do tego aktu o wstrzymaniu jej wykonania. Ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zakreśla katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Do przesłanek tych należy niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie ustawodawca wyłączył stosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. w stosunku do przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie oraz aktów, które nie podlegają wstrzymaniu na podstawie odrębnych przepisów. Żaden z przepisów ustawy p.p.s.a. ani też żaden przepis szczególny nie wyłącza stosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. wobec aktów, które nie podlegają wykonaniu, a w szczególności nie podlegają wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że każdy (ze wskazanymi wyżej wyjątkami) akt zaskarżony do wojewódzkiego sądu administracyjnego może podlegać wstrzymaniu, o ile wnioskodawca uprawdopodobni zaistnienie przesłanek, o których mowa w cytowanym art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2012 r. II OZ 92/12 i z 27 listopada 2013 r. II OZ 1074/13). Ponadto w powołanym przez Sąd I instancji postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2019 r. II OZ 1135/19 Sąd ten nie orzekł, że tego rodzaju decyzja nie podlega wykonaniu i w związku z tym nie może być przedmiotem wniosku o wstrzymanie, lecz orzekł, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił przesłanek udzielenia tzw. ochrony tymczasowej. Zażalenie nie zasługiwało jednak na uwzględnienie, ponieważ pomimo częściowo nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka nie uprawdopodobniła przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Natomiast złożony przez skarżącą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawiera jedynie lakoniczne uzasadnienie, które sprowadza się do stwierdzenia, że uiszczenie kary biegnącej doprowadzi do niepowetowanej szkody, ponieważ kwota kary biegnącej jest bardzo wysoka. Obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie oznacza, że strona może poprzestać na gołosłownych, lakonicznych oświadczeniach. W przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nakładającej określony obowiązek o charakterze pieniężnym lub, jak w tym przypadku, stanowiącej podstawę do wydania decyzji nakładającej tego rodzaju obowiązek, strona jest zatem zobowiązana przedstawić przede wszystkim swoją sytuację finansową w relacji do wysokości tego świadczenia oraz uprawdopodobnić, że uiszczenie danej kwoty pieniężnej spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Tego rodzaju przesłanek spółka nie wskazała we wniosku złożonym do Sądu I instancji, jak i w zażaleniu. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.