III OZ 445/21

Dnia 15 czerwca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 2 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 890/20 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 2 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił Stowarzyszeniu A. (dalej: stowarzyszenie) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z [...] września 2020 r., w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wraz ze skargą stowarzyszenie złożyło wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Stowarzyszenie wyjaśniło, że 4 listopada 2020 r. pełnomocnik stowarzyszenia sporządził skargę do sądu, którą zamierzał w tym dniu wnieść do organu za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej. Pełnomocnik podpisał skargę za pomocą profilu zaufanego o godz. 23:55 w dniu 4 listopada 2020 r. Nastąpiło jednak wylogowanie z konta na profilu gov.pl, co wobec konieczności ponownego zalogowania się, uniemożliwiło wniesienie skargi w terminie, który upływał z końcem tego dnia. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał, że awaria systemu komputerowego nie jest nadzwyczajną okolicznością, której nie można przewidzieć. Ponadto przepisy prawa nie nakładają obowiązku sporządzenia skargi w formie elektronicznej. Jeżeli pełnomocnik posługuje się komputerem w związku z przygotowywaniem pism procesowych, to musi być świadomy związanych z tym zagrożeń. W związku z tym Sąd I instancji uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że do uchybienia terminu nastąpiło bez winy strony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło stowarzyszenie zarzucając naruszenie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 1, § 3 i § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybił terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy. Na pełnomocniku prowadzącym kancelarię spoczywa obowiązek takiego zorganizowania jej pracy, żeby zapewnić prawidłową obsługę prawną reprezentowanych podmiotów. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat lub radca prawny, obiektywny miernik staranności jaki jest wymagany dla oceny przesłanek przywrócenia terminu, będzie obejmował również sposób organizacji pracy kancelarii oraz wyższe standardy w zakresie znajomości procedury sądowej (w tym skutków uchybienia terminu), jakie wiążą się ze świadczeniem profesjonalnej pomocy prawnej. Oznacza to, że profesjonalny pełnomocnik nie mógł w tej konkretnej sprawie zasłaniać się problemami wynikającymi z wadliwości działania systemu komputerowego. Wynika to z tego, że w każdej sytuacji profesjonalny pełnomocnik powinien przewidzieć możliwość chociaż czasowych przerw w działaniu systemu teleinformatycznego. Są to zjawiska powszechne, wynikające z pracy samej sieci komputerowej, serwerów, na których świadczone są usługi sieciowe (w tym usługi o charakterze publicznym), jak i urządzeń, z których korzystają użytkownicy. W tej sytuacji, w związku z odłożeniem złożenia skargi na "ostatni moment" (w tym przypadku było to pięć minut przed upływem terminu), uchybienie terminu nie mogło być traktowane jakie niezawinione, co uniemożliwiało przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Stąd też oceniając wniosek o przywrócenie terminu w tak zakreślonych granicach Sąd I instancji prawidłowo uznał, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił przesłanek przywrócenia terminu. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.