III OZ 442/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.J. [...] w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 206/25 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M.J. [...] w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 24 lutego 2025 r., nr SKO.60.32.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 23 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 206/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: Sąd I instancji, WSA) odmówił M.J. [...] w D. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 24 lutego 2025 r., nr SKO.60.32.2024 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W uzasadnieniu wskazano, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II z 4 kwietnia 2025 r., skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 10 kwietnia 2025 r. Postanowieniem z 19 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 206/25 Sąd I instancji odrzucił wniesioną skargę, wobec nieusunięcia braku formalnego w postaci uchybienia obowiązkowi nadesłania 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego. W uzasadnieniu wskazano, że braki formalnego skargi zostały uzupełnione po terminie, co jest równoznaczne z nieuzupełnieniem braku formalnego w ogóle. Ze zwrotnego odbioru korespondencji wynika, że postanowienie to zostało doręczone stronie w dniu 22 maja 2025 r. W dniu 26 maja 2025 r. (data nadania przesyłki u operatora pocztowego) skarżąca wystąpiła do sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, informując jednocześnie o prawidłowym załączeniu kompletnego odpisu skargi w przedmiotowej skardze na decyzję, złożonej za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Strona wyjaśniła dodatkowo, że brak uzupełnienia braku formalnego skargi nastąpił bez jej winy. Podkreśliła, że w związku z prowadzeniem [...], skarżąca nie była w stanie wykonać tej czynności w innym terminie, jak tylko w niedzielę 16 kwietnia 2025 r. z zamiarem wysłania dokumentów następnego dnia oraz że z racji zajmowania się osobami niepełnosprawnymi nie mogła sobie pozwolić na najmniejsze zaniedbania. Skarżąca wskazała również, że 17 kwietnia 2025 r., tj. w dniu upływu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, zbyt późno przybyła do jedynej w okolicy placówki pocztowej oraz że tego dnia wystąpiło u niej słabe samopoczucie i w związku z tym pismo nadała następnego dnia, tj. 18 kwietnia 2025 r. w godzinach porannych w Urzędzie Pocztowym w O. listem poleconym za potwierdzeniem nadania. Na tą okoliczność skarżąca nie załączyła jednak żadnego zaświadczenie lekarskiego. Rozpoznając ww. wniosek Sąd I instancji uznał, że okoliczności podane przez skarżącą w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego wniesionej skargi nie stanowiły wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Zdaniem WSA, wskazane we wniosku przesłanki uprawdopodabniające brak winy w postaci dużej ilości obowiązków oraz braku siły na szukanie kolejnej czynnej placówki pocztowej nie stanowiły wystarczających okoliczności dla spełnienia przesłanek statuowanych przez art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji podkreślił również, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe skuteczne jej podnoszenie w sytuacji, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. WSA przywołał w uzasadnieniu swojego postanowienia szereg okoliczności, które w sądownictwie administracyjnym zostały zaliczone do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi. Sąd I instancji wskazał również, że skarżąca nie podjęła żadnych czynności, które spowodowałyby dochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jakimi mogłoby być powierzenie sprawy pełnomocnikowi, prośba o nadanie pisma przez podległego jej pracownika bądź osobę bliską. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca i w zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi na ww. decyzję SKO. Strona wskazała, że Sąd I instancji nie odniósł się w swoim postanowieniu do jej argumentacji w zakresie wypełnienia obowiązku załączenia uwierzytelnionego odpowiednio odpisu skargi, podnosząc naruszenie przez WSA statuowanej przez art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.). zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Skarżąca uzupełniła także argumentację przedstawioną we wniosku o przywrócenie terminu o rozwinięcie okoliczności złego samopoczucia w postaci silnych zawrotów głowy, które mogły, zdaniem skarżącej, skutkować wypadkiem samochodowym. W zażaleniu wskazała także, że w dniu 17 kwietnia 2025 r. nie mogła skorzystać z niczyjej pomocy i wyznaczyć odpowiedniego pełnomocnika do terminowego nadania pisma. Konkludując skarżąca jednoznacznie zaznaczyła skuteczne, w jej ocenie, wypełnienie przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a. - jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W myśl zaś art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd, zgodnie z art. 88 p.p.s.a., odrzuca na posiedzeniu niejawnym Możliwość skorzystania z nadzwyczajnej instytucji w postaci przywrócenia terminu aktualizuje się w sytuacji kumulatywnego wypełnienia czterech przesłanek określonych przez art. 86 i 87 p.p.s.a.: (i) uprawdopodobnieniu braku winy, (ii) wystąpieniu negatywnych konsekwencji dla strony, (iii) złożeniu odpowiedniego wniosku do właściwego sądu oraz (iv) równoczesnego z wnioskiem dokonania czynności, dla której zasadne było przywracanie terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający okoliczności, które wskazywałaby na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Należy zauważyć, że uwarunkowania przemawiające za wypełnieniem analizowanej przesłanki pozostają aktualne w sytuacji, gdy mają charakter obiektywny. Samo przekonanie skarżącej o niemożliwości terminowego nadania pisma ma charakter subiektywnych odczuć i nie jest wystarczające dla skutecznego jego uwzględnienia w zakresie braku winy strony. Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności orzecznictwo zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar i inne zjawiska niemożliwe do przewidzenia. Chodzi zatem o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lutego 2024 r., sygn. akt III OZ 83/24 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podniesione przez skarżącą przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi nie wykazały, aby w tym czasie w sposób nagły oraz niespodziewany jej stan zdrowia pogorszył się na tyle, by uniemożliwić dokonanie tej czynności procesowej w wymaganym przepisami prawa terminie Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, wskazana we wniosku okoliczność złego samopoczucia oraz nadmiaru obowiązków nie została uprawdopodobniona w znaczeniu braku możliwości wykonania wezwania do usunięcia braku formalnego skargi, gdy dla uwzględnienia tej przesłanki wymagane jest zaistnienie przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. uznając, że zachowanie skarżącej nie wypełniało obiektywnej przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Powyższej oceny nie zmieniają argumenty zawarte w zażaleniu. Stanowią one bowiem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Jedynie na marginesie, odnosząc się do twierdzenia skarżącej w zakresie wypełnienia obowiązku załączenia uwierzytelnionego odpowiednio odpisu skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Według art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Powyższa regulacja stanowi, iż dołączenie odpisu skargi wraz z załącznikami stanowi istotny jej element, którego brak uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Wymienione dokumenty stanowią wymogi formalne pisma (skargi) w postępowaniu sądowym, których brak podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Nieuzupełnienie takiego braku formalnego, poprzez nieprzedłożenie stosownego dokumentu w wyznaczonym terminie, obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącej, poza nią oraz organem występuje jeszcze uczestnik postępowania, tj. spółka A. sp. z o.o. z siedzibą w S., koniecznym zatem było doręczenie odpisu skargi uczestnikowi postępowania. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.