III OZ 437/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 6 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2026 r., sygn. akt I SPP/Wa 114/26 o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi M.S. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z 20 listopada 2025 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2026 r., w sprawie o sygn. akt I SPP/Wa 114/26 pozostawił bez rozpoznania wniosek M.S. (dalej: "skarżący") o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że postanowieniem z 31 marca 2026 r., sygn. akt I SAB/Wa 75/26, tenże Sąd odrzucił skargę skarżącego na bezczynność Ministra Sprawiedliwości. Następnie, 5 maja 2026 r., skarżący złożył za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponieważ wniosek nie został prawidłowo podpisany, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 6 maja 2026 r. wezwano go do uzupełnienia braku formalnego przez złożenie wypełnionego i podpisanego urzędowego formularza PPF, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Do wezwania dołączono formularz PPF. Wezwanie przesłano na adres elektroniczny skarżącego. Wobec nieodebrania korespondencji, pomimo dwukrotnego zawiadomienia o możliwości jej odbioru, zarządzeniem z 23 czerwca 2026 r. uznano ją za skutecznie doręczoną 30 maja 2026 r. Siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upływał 6 czerwca 2026 r., jednak z uwagi na to, że dzień ten przypadał w sobotę, ostatnim dniem terminu był 8 czerwca 2026 r. W dniu 8 czerwca 2026 r. skarżący przesłał za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej podpisane pismo przewodnie wraz z niepodpisanym formularzem PPF, zapisanym w odrębnym pliku PDF. WSA w Warszawie uznał, że podpisanie pisma przewodniego nie obejmowało formularza PPF stanowiącego odrębny dokument elektroniczny. Odwołując się do art. 46 § 2a i 2b, art. 252 § 2 oraz art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), a także do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, przyjęto, że skarżący nie uzupełnił prawidłowo braku formalnego wniosku w wyznaczonym terminie. WSA wskazał również, że skarżący został wcześniej pouczony o zasadach wnoszenia pism elektronicznych, a w styczniu 2026 r. prawidłowo podpisał skargę złożoną jako odrębny załącznik. Na powyższe zarządzenie skarżący wniósł zażalenie, domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem skarżącego wezwanie nie zawierało informacji o konieczności odrębnego podpisania formularza PPF przesłanego jako plik PDF, a o przyczynie pozostawienia wniosku bez rozpoznania dowiedział się on dopiero z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ono zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Stosownie zaś do art. 46 § 2b p.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 p.p.s.a.). W myśl art. 257 p.p.s.a. wniosek, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Niepodpisanie wniosku zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. stanowi brak formalny podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., zaś jego nieusunięcie w zakreślonym terminie skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a. Podpisanie wymaganym podpisem formularza pisma ogólnego przesłanego za pośrednictwem platformy ePUAP nie oznacza podpisania dołączonych do niego plików stanowiących odrębne dokumenty elektroniczne. Podpis obejmuje bowiem wyłącznie formularz pisma ogólnego, nie zaś załączniki, które wymagają odrębnego opatrzenia jednym z podpisów wymienionych w art. 46 § 2a p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 24 marca 2021 r., sygn. akt I OZ 80/21). Kwestia ta została rozstrzygnięta w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, w której przyjęto, że zgodnie z art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4, art. 12b § 1 oraz art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Stanowisko to, choć sformułowane w odniesieniu do skargi, zachowuje aktualność także w odniesieniu do wniosku o przyznanie prawa pomocy wniesionego jako odrębny załącznik w formie dokumentu elektronicznego. Stosownie do art. 74a § 6 p.p.s.a., w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania pisma. Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4 tego artykułu, a w przypadku dalszego nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (art. 74a § 7 i 8 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie, w wykonaniu zarządzenia z 6 maja 2026 r., pismem z 15 maja 2026 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie wypełnionego i podpisanego urzędowego formularza PPF, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Do wezwania załączono formularz PPF. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, że wezwanie nie zawierało informacji o konieczności odrębnego podpisania formularza PPF przesłanego jako załącznik w formacie PDF. Treść wezwania jednoznacznie określała czynność, której powinien dokonać skarżący, termin jej dokonania oraz skutek niewykonania zarządzenia. Nie było natomiast konieczne zamieszczanie w wezwaniu szczegółowej instrukcji technicznej ani powtarzanie treści art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a., z których wynika obowiązek odrębnego podpisania załącznika wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego. Nie znajduje również potwierdzenia w aktach sprawy twierdzenie skarżącego, że dopiero z uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia dowiedział się o konieczności odrębnego podpisania formularza PPF. Został on wcześniej pouczony o zasadach wnoszenia pism elektronicznych, a 19 stycznia 2026 r. prawidłowo wniósł skargę jako odrębny załącznik do pisma przewodniego, opatrując ją wymaganym podpisem elektronicznym (karta 14 i 18 akt sądowych). Skarżący wykonał więc już wcześniej analogiczną czynność, co potwierdza, że zasady podpisywania załączników elektronicznych były mu znane. Jego deklaracja, że zastosowałby się do dodatkowego pouczenia albo zwrócił do Sądu o wyjaśnienie sposobu wykonania wezwania, nie podważa prawidłowości tego wezwania. Wezwanie przesłano na wskazany przez skarżącego adres elektroniczny w systemie ePUAP. Pierwsze zawiadomienie o możliwości odebrania korespondencji przesłano 15 maja 2026 r., a powtórne – 23 maja 2026 r. Skarżący nie odebrał przesyłki, wobec czego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał ją za doręczoną 30 maja 2026 r., stosownie do art. 74a § 8 p.p.s.a. Siedmiodniowy termin do wykonania wezwania upływał 6 czerwca 2026 r. Ponieważ dzień ten przypadał w sobotę, zgodnie z art. 83 § 2 p.p.s.a. ostatnim dniem terminu był 8 czerwca 2026 r. W dniu 8 czerwca 2026 r. skarżący przesłał za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej prawidłowo podpisane pismo przewodnie wraz z formularzem PPF stanowiącym odrębny załącznik w formacie PDF. Podpisem objęto jednak wyłącznie pismo przewodnie. Z dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny weryfikacji podpisu oraz z treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że załączony formularz PPF nie został opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym ani podpisem osobistym. Skarżący nie uzupełnił zatem w zakreślonym terminie braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, wobec czego Sąd pierwszej instancji zasadnie pozostawił ten wniosek bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a. Zatem zaskarżone zarządzenie z 25 czerwca 2026 r. odpowiada prawu. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.