III OZ 424/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 216/25 odrzucające skargę Fundacji [...] na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 30 września 2024 r. nr DRKN.Z3.410.9.2022 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 15 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 216/25 na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) odrzucił skargę Fundacji [...] na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z 30 września 2024 r. nr DRKN.Z3.410.9.2022 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że odrzucenie skargi wynikało z nieuzupełnienia przez skarżącą Fundację braków formalnych, do których uzupełnienia została wezwana pismem z 12 lutego 2025 r. Wezwanie dotyczyło złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (odpis pełny KRS) oraz nadesłania odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem. Przedmiotowe wezwanie zgodnie z urzędowym poświadczeniem doręczenia (k. 243) zostało doręczone skarżącej za pośrednictwem platformy ePUAP na adres W. R., działającego w imieniu skarżącej jako prezes zarządu, 24 lutego 2025 r. Adres ten był znany Sądowi w związku z pismem wniesionym przez W. R., działającego w imieniu skarżącej, z 7 lutego 2025 r. (k. 74). W ocenie Sądu I instancji skarżący w zakreślonym terminie, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania, nie uzupełnił wymaganego przepisami braku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Fundacja, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Podniosła błędne uznanie skutecznego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych z 12 lutego 2025 r. W ocenie strony skarżącej do Fundacji nie dotarło wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których stanowi art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 29 lub art. 46 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany wezwać stronę do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Umocowanie do reprezentowania osoby prawnej wykazują dokumenty wydawane przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego, takie jak odpisy (pełne, aktualne), wyciągi zaświadczenia i pozostałe informacje (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2008 r., sygn. akt I GSK 1080/07 i powołane tam orzecznictwo - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym skargi, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 p.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi. Pogląd, że zaniechanie przedłożenia dokumentu, stwierdzającego umocowanie do reprezentowania jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową stanowi brak formalny jest ogólnie przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OZ 343/19). Obowiązkiem skarżącej było zatem złożenie dokumentu, z którego wynikałby sposób reprezentacji. Tego rodzaju dokument nie został złożony w wyznaczonym terminie do akt sprawy. Oznacza to, że brak formalny skargi nie został uzupełniony, co uzasadniało odrzucenie skargi, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji. Nietrafione są argumenty zażalenia o błędnym wyborze sposobu doręczenia przez Sąd. Zgodnie z art. 74a § 1 pkt 1 p.p.s.a., "[d]oręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków: 1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo (...). W związku z pismem z 7 lutego 2025 r. (k. 74) złożonym na elektroniczną skrzynkę podawczą Sądu przez W. R. działającego w imieniu skarżącej Fundacji, od tej daty Sąd był obowiązany doręczyć korespondencję za pomocą środka komunikacji elektronicznej, na adres z którego pochodziła korespondencja od skarżącej. W wykonaniu zarządzenia z 28 stycznia 2025 r., 12 lutego 2025 r. zostało do skarżącej Fundacji wystosowane wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. W dacie dokonywanego wezwania Sąd zobligowany było do uwzględnienia zainicjowanej przez strony elektronicznej formy komunikacji. Zgodnie z postanowieniem NSA z 6 czerwca 2025 r., sygn. akt I FZ 39/25, wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu jest to jedna z trzech sytuacji przewidzianych w art. 74a § 1 cytowanej ustawy, w której sąd zobligowany jest do dokonywania doręczeń drogą elektroniczną. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się przy tym, że w omawianym przypadku, w odróżnieniu od dwóch pozostałych (przewidzianych w art. 74a § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a.), zachodzi dorozumiana zgoda strony na stosowanie takiej, a nie tradycyjnej (za pośrednictwem operatora pocztowego), formy doręczania pism w postępowaniu sądowym. W pozostałych przypadkach zgoda taka powinna zostać natomiast wyrażona przez stronę w sposób wyraźny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 września 2022 r., sygn. akt III OZ 556/22; z 19 lipca 2023 r., sygn. akt I FSK 151/23, a także: H. Knysiak-Sudyka (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 74a). Po spełnieniu przez stronę opisanych warunków, sąd jest zobligowany do zastosowania zasad doręczenia określonych w art. 74a § 3-8 p.p.s.a Okoliczności zwalniającej sąd z tego obowiązku nie stanowi przy tym brak wskazania przez stronę w piśmie wnoszonym za pomocą środków komunikacji elektronicznej adresu elektronicznego. Wprawdzie w myśl art. 46 § 2a p.p.s.a. w opisanym przypadku pismo powinno taki adres zawierać, jednakże gdy go nie zawiera, to stosownie do art. 46 § 2d cytowanej ustawy sąd przyjmuje, że właściwym jest adres elektroniczny, z którego nadano pismo wniesione w formie dokumentu elektronicznego. Wskazać również należy, że strona może w każdym czasie zrezygnować z doręczeń pism sądowych drogą elektroniczną. Zgodnie bowiem z art. 74a § 2 p.p.s.a. jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Oświadczenie o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej składa się w formie dokumentu elektronicznego. Nie może ono zatem mieć charakteru dorozumianego (np. przez składanie kolejnych pism do sądu w formie innej niż za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej). Skarżący skorzystał z prawa rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej pismem z 5 czerwca 2025 r. (k. 252), potwierdzając niejako jednocześnie uprzednią zgodę. Podsumowując, wezwanie Sądu zostało doręczone na adres, z którego W. R., prezes zarządu skarżącej Fundacji, komunikował się z Sądem. W. R. wskazuje, iż doręczenie nastąpiło na jego prywatny adres, a nie na adres skarżącej. Jak wskazano powyżej, Sąd nie miał jednak podstaw podważać sposobu komunikacji wybranego przez stronę. To prezes zarządu Fundacji zainicjował kontakt elektroniczny z Sądem w tej sprawie, a pismo z 7 lutego 2025 r. zostało wniesione w imieniu Fundacji, a nie W. R. jako osoby prywatnej. Dlatego też w związku z formą podjętego kontaktu oraz treścią art. 74a § 1 pkt 1 p.p.s.a. na ten adres skarżąca została wezwana do przedstawienia umocowania. Z kolei w myśl art. 74a § 5 p.p.s.a., datą doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2. Według § 6 tego artykułu, w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4 (§ 7), a w przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (§ 8). W tej sytuacji, Sąd I instancji prawidłowo wezwał skarżącą Fundację do uzupełnienia braku formalnego skargi i wobec braku prawidłowego wykonania tego wezwania, odrzucił skargę. Jednocześnie należy wyjaśnić, iż podnoszone przez stronę okoliczności, w tym stan zdrowia działającego w imieniu skarżącej oraz brak pouczenia o konsekwencjach związanych z zainicjowaniem z Sądem I instancji komunikacji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, nie mogą stać się przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, bowiem nieuzupełnienie braku formalnego skargi stanowi przesłankę obiektywną odrzucenia skargi. Podniesione okoliczności mogą być istotne z perspektywy wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w ramach którego to wniosku sąd uprawniony jest do oceny braku winy w niedochowaniu terminu na uzupełnienie braku skargi (art. 86 § 1 p.p.s.a). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.