III OZ 414/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 294/19 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 294/19, odmówił A.R. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Rektora [...] z dnia [...] marca 2019 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji, podniósł, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Powołanie się na trudną sytuację materialną, nie usprawiedliwia przywrócenia uchybionego terminu do uiszczenia wpisu. Skarżąca nie podała konkretnych okoliczności świadczących, że od dnia 14 listopada 2019 r. (daty doręczenia wezwania w przedmiocie wpisu) borykała się z brakiem wystarczających środków finansowych w stopniu uniemożliwiającym zapłacenie wpisu w kwocie 200 zł w terminie do dnia 21 listopada 2019 r. Nie uprawdopodobniła, że jej stan majątkowy uległ poprawie po upływie ww. terminu, co pozwoliło na dokonanie przelewu bankowego (i zapłatę wpisu w dniu 28 listopada 2019 r.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a."), poprzez bezzasadne przyjęcie, że nie wykazała okoliczności i przesłanek wyłączających jej winę w niezachowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, w sytuacji gdy we wniosku wyczerpująco wskazano na okoliczności związane z trudnościami finansowymi skarżącej, jak również ujawniono wysokość pobranego na dzień uiszczenia wpisu świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na gruncie niniejszej sprawy, stanowisko Sądu pierwszej instancji o nieuprawdopodobnieniu przez skarżącą braku winy w uchybieniu terminu było zbyt rygorystyczne. Podkreślenia wymaga, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (wyrok NSA z 14.5.1998 r., IV SA 1153/96). Wskazać przy tym należy, że trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych. Przy stosowaniu przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu należy mieć na uwadze ich funkcję ochronną. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie istnieją podstawy, aby przyjąć, że przedstawione przez skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności stanowią uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Należy wskazać, że uprawdopodobnienie nie jest pojęciem tożsamym z udowodnieniem braku winy; ma ono bowiem na celu jedynie uwiarygodnienie przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności. Uprawdopodobnienie - jak zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie - jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Z wniosku wynika, że skarżąca ma bardzo trudną sytuację rodzinną i materialną. Wskazała, że w dniu 25 listopada 2019 r. pobrała z kasy MOPS [...] świadczenie wychowawcze, a w dniu 28 listopada 2019 r. uiściła wpis od skargi. Z sekwencji dat i podejmowanych czynności wynika duże prawdopodobieństwo, że w dniu upływu terminu do uiszczenia wpisu (21 listopada 2019 r.), skarżąca nie posiadała odpowiedniej ilości środków finansowych umożliwiających jej wypełnienie zobowiązania Sądu. W momencie uzyskania stosownych środków finansowych, niezwłocznie dokonała przelewu całej kwoty. Uchybienie terminu do uiszczenia wpisu było zatem wynikiem trudnej sytuacji materialnej skarżącej, w której się znalazła, a nie wynikiem jej zaniedbania. Ponadto dodać należy, że strona wypełniła pozostałe przesłanki z art. 87 P.p.s.a., tj. wniosek złożyła w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, wraz z wnioskiem dokonała czynności, której nie dokonała w terminie. Skoro zaś skarżąca – zdaniem NSA – uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu, należało uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 i 87 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.