Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OZ 391/26

Postanowienie NSA z 18 września 2026 r., III OZ 391/26

Wynik

Oddalono zażalenie

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
18 września 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rady Miasta Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 213/26 w sprawie ze skargi Miasta Z. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z dnia 27 stycznia 2026 r., nr PNIK-I.4131.980.2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie zasad kształtowania nazewnictwa ulic, placów i innych obiektów miejskich w Z. postanawia: oddalić zażalenie.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 6 maja 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 213/26 odrzucił skargę Miasta Z. (dalej także jako: Miasto) na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego (dalej także jako: Wojewoda) z 27 stycznia 2026 r., nr PNIK-I.4131.980.2025 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie zasad kształtowania nazewnictwa ulic, placów i innych obiektów miejskich w Z. oraz zwrócił Miastu z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 300 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił na wstępie, że w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody dotyczyło uchwały Rady Miasta Z. (dalej także jako: Rada Miasta), a zatem wniesienie na nie skargi wymagało podjęcia przez Radę Miasta uchwały w sprawie zaskarżenia tego rozstrzygnięcia do sądu administracyjnego. Jak podał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, warunek ten został spełniony, ponieważ Rada Miasta podjęła w dniu 26 lutego 2026 r. uchwałę w sprawie wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody. Sąd I instancji podkreślił jednak, że powyższe nie oznacza, że Rada Miasta albo jej Przewodniczący byli uprawnieni do samodzielnego reprezentowania Miasta w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyjaśnił, że z art. 31 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że wójt, a w mieście prezydent miasta, kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Jak zaznaczył Sąd I instancji, reprezentacja gminy w postępowaniu sądowym jest formą reprezentacji gminy na zewnątrz, a zatem co do zasady to Prezydent Miasta, a nie Przewodniczący Rady Miasta, jest organem uprawnionym do działania za Miasto przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyjaśnił także, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że podmiotem władzy publicznej jest gmina mająca osobowość prawną, a nie odrębnie jej organy. Gmina dokonuje czynności procesowych przez organy albo osoby upoważnione do dokonywania czynności w jej imieniu. W strukturze gminy rada jest organem stanowiącym, a wójt, burmistrz albo prezydent miasta organem wykonawczym. Kompetencje tych organów są ustawowo rozdzielone i nie powinny być, bez szczególnego uzasadnienia, przenoszone między nimi. Następnie Sąd I instancji wskazał, że oznaczenie w skardze jako strony skarżącej Rady Miasta należało potraktować jako nieprawidłowość w oznaczeniu strony skarżącej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z uwagi na treść art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym skarga na rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczące uchwały rady gminy powinna być bowiem traktowana jako skarga gminy, w tym wypadku Miasta. Zdaniem Sądu I instancji, sama nieprawidłowość w oznaczeniu skarżącego nie uzasadniała więc odrzucenia skargi jako wniesionej przez podmiot nieuprawniony, konieczne było jednak ustalenie, czy skarga została prawidłowo podpisana przez organ uprawniony do reprezentowania Miasta. W związku z powyższym Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie skarga została podpisana przez Przewodniczącego Rady Miasta. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Przewodniczący rady gminy nie jest jednak, co do zasady, organem uprawnionym do reprezentowania gminy na zewnątrz. Skoro wykonanie uchwały Rady Miasta z 26 lutego 2026 r. powierzono Prezydentowi Miasta, to skarga powinna zostać podpisana przez Prezydenta Miasta albo przez należycie umocowanego pełnomocnika działającego w imieniu Miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że wezwał zarówno stronę skarżącą, jak i następnie Prezydenta Miasta do uzupełnienia tego braku formalnego przez podpisanie skargi przez organ uprawniony do reprezentacji Miasta. Brak ten, co podkreślił Sąd I instancji, nie został jednak uzupełniony. Prezydent Miasta jednoznacznie odmówił podpisania skargi, wskazując, że nie zgadza się z jej treścią. Sąd I instancji wyjaśnił, że podnoszona przez Przewodniczącego Rady Miasta okoliczność, że Prezydent Miasta odmawia podpisania skargi z powodu odmiennej oceny zasadności jej wniesienia, nie usuwa braku formalnego skargi. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie prowadzi ona również w okolicznościach tej sprawy do przyjęcia, że Przewodniczący Rady Miasta może zastąpić organ ustawowo uprawniony do reprezentowania gminy na zewnątrz. Sąd I instancji podkreślił, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczy uchwały w sprawie zasad kształtowania nazewnictwa ulic, placów i innych obiektów miejskich. Zaznaczył także, że sprawa nie dotyczy bezpośrednio pozycji ustrojowej Prezydenta Miasta ani takiego konfliktu między organami gminy, który uzasadniałby odstąpienie od ustawowej zasady reprezentacji gminy przez organ wykonawczy. Sąd I instancji dodał, że powyższej oceny nie zmienia uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r., I OPS 3/12, z której wynika, że zasadą jest reprezentacja gminy przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, natomiast reprezentacja przez przewodniczącego rady może zostać dopuszczona jedynie wyjątkowo, gdy w konkretnej sprawie zachodzą szczególne okoliczności, których nieuwzględnienie mogłoby prowadzić do pozbawienia rady gminy prawa do ochrony sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyjaśnił, że chodzi zwłaszcza o sytuacje konfliktu interesów prawnych rady gminy i organu wykonawczego albo o sprawy, w których przedmiot uchwały dotyczy interesu prawnego organu wykonawczego. W ocenie Sądu I instancji, sama odmowa podpisania skargi, wynikająca z odmiennej oceny zasadności jej wniesienia, nie jest taką szczególną okolicznością, nie może więc prowadzić do obejścia ustawowej zasady reprezentacji gminy przez ten organ. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga, jako dotknięta nieusuniętym brakiem formalnym polegającym na braku podpisu osoby uprawnionej do reprezentowania Miasta, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 49 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Rady Miasta, w którym wnosząc o jego uchylenie w całości zarzuciła ona Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 178 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi pomimo uprzedniego wykonania przez Radę Miasta wezwania Sądu I instancji z 1 kwietnia 2026 roku do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wykazanie, iż nie jest ona w stanie uzyskać podpisu Prezydenta Miasta pod złożoną skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, co skutkować winno uwzględnieniem przez Sąd I instancji wytycznych wynikających z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 3/12; 2) art. 32 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie przepisu poprzez wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi, pomimo iż wykładnia gramatyczna przepisu art. 32 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określająca strony w postępowaniu administracyjnym, którymi są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi nie wyłącza zdolności sądowej rady gminy (miasta) co skutkować winno przyznaniem zdolności procesowej przewodniczącemu rady gminy (miasta). W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że okolicznością zasadniczą w niniejszej sprawie jest fakt kohabitacji politycznej w Mieście, które to akurat zjawisko na arenie samorządowej nie jest dość powszechne. Rada Miasta podkreśliła, że zarówno organ wykonawczy (Prezydent, wójt, burmistrz) jak i sama Rada Gminy (miasta) mogą mieć różne spojrzenia w kwestii podejmowanych uchwał, których część może być podejmowana z inicjatywy organu wykonawczego, a część z inicjatywy organu stanowiącego. W przypadku kolizji interesów w przedmiocie oceny aktów prawa miejscowego niezbędne jest poddanie oceny aktów prawa miejscowego sądom administracyjnym. Elementami zaś niezbędnymi w każdej procedurze sądowej jest prawidłowe ustalenie zdolności sądowej i procesowej, które to ustalenie umożliwi prawidłowe kontynuowanie postępowania. W ocenie Rady Miasta w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia właśnie z opisanym powyżej "konfliktem", który jest oczywiście zjawiskiem naturalnym na płaszczyźnie politycznej, lecz wywołującym dość znaczne skutki na kanwie procesowej. Rada Miasta zarzuciła, że postanowienie Sądu I instancji jest niespójne, bowiem wzywając do uzupełnienia braków formalnych skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi powoływał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 roku, I OPS 3/12, która w ocenie Rady Miasta nawet w przypadku braku podpisania skargi przez Prezydenta Miasta (do czego organ wykonawczy nie mógł zostać formalnie zobowiązany) legitymizowała możliwość skutecznego wniesienia skargi podpisanej przez Przewodniczącego Rady Miasta. W postanowieniu o odrzuceniu skargi Sąd I instancji wskazał zaś, że ww. uchwała NSA nie zmienia dokonanej przez niego oceny sprawy. Rada Miasta podniosła, że jej Przewodniczący wykonał prawidłowo wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wskazując, iż brak uzyskania podpisu pod skargą organu wykonawczego determinuje okoliczność szczególną, która przyznawałaby w przypadku konfliktu pomiędzy Radą Miasta a Prezydentem zdolność procesową Przewodniczącemu Rady Miasta. Wskazała, że bez wątpienia sam "konflikt" nie ma pojęcia normatywnego, a także sama uchwała NSA nie definiuje pojęcia "konflikt" zastępując go "okolicznością szczególną". Przyjmując jednak każdy rodzaj wykładni, a przede wszystkim wykładnię językową, w ocenie Rady Miasta każdy "konflikt" jest "okolicznością szczególną" uzasadniającą nadanie uprawnień do podpisania skargi Przewodniczącemu Rady Miasta. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Prawidłowe jest bowiem stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaszły szczególne okoliczności, które uprawniałyby Radę Miasta albo jej Przewodniczącego do samodzielnego reprezentowania Miasta Z. w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r., poz. 662) dalej także jako: u.s.g. wynika, że wójt, a w mieście prezydent miasta, kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Formą reprezentacji gminy na zewnątrz jest natomiast m.in. jej reprezentacja w postępowaniu sądowym. Istotnie, przed laty kwestia reprezentacji gminy przed sądem administracyjnym w sprawach skarg na uchwały jej rady wywoływała kontrowersje, jednakże do ujednolicenia orzecznictwa przyczyniła się przywoływana w dotychczasowym toku postępowania uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r., I OPS 3/12 (ONSAiWSA 2013/2/21), w której uznano, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawach skarg, których przedmiotem jest uchwała rady gminy, zdolność procesową ma wójt (burmistrz, prezydent miasta), chyba że w sprawie zachodzą okoliczności szczególne, których nieuwzględnienie mogłoby prowadzić do pozbawienia rady gminy prawa do ochrony sądowej. Z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - zwanej dalej p.p.s.a., wynika natomiast ogólna moc wiążąca uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego, co oznacza, że powołany wyżej przepis prawa nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Biorąc powyższe pod uwagę, wskazać należy, że w niniejszej sprawie okoliczności szczególnych, których nieuwzględnienie mogłoby prowadzić do pozbawienia rady gminy prawa do ochrony sądowej jej interesu prawnego, uprawnień i kompetencji, Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł. Wynikająca z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r., I OPS 3/12 możliwość reprezentowania gminy w postępowaniu sądowoadministracyjnym przez przewodniczącego rady – w szczególnych sytuacjach, stanowi wyjątek od reguły, zgodnie z którą w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawach skarg, których przedmiotem jest uchwała rady gminy, zdolność procesową ma wójt (burmistrz, prezydent miasta). Jako wyjątek powinna być zatem interpretowana zawężająco i należy ograniczać jej stosowanie wyłącznie do przypadków, gdy rzeczywiście zachodzą szczególne okoliczności, których nieuwzględnienie mogłoby prowadzić do pozbawienia rady gminy prawa do ochrony sądowej jej interesu prawnego. Jak słusznie zauważył natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczy uchwały w sprawie zasad kształtowania nazewnictwa ulic, placów i innych obiektów miejskich, a zatem sprawa nie dotyczy bezpośrednio Rady Miasta, czy też Prezydenta Miasta ani takiego konfliktu między organami gminy, który uzasadniałby odstąpienie od ustawowej zasady reprezentacji gminy przez organ wykonawczy. Rację ma Sąd I instancji stwierdzając, że sama odmowa podpisania skargi na rozstrzygniecie nadzorcze Wojewody przez Prezydenta Miasta, wynikająca z odmiennej oceny zasadności jej wniesienia, nie jest taką szczególną okolicznością, która uzasadniałaby odstąpienie od zasady reprezentacji gminy przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta. Dlatego prawidłowe jest rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który odrzucił skargę w niniejszej sprawie jako obarczoną brakiem formalnym w postaci braku podpisu osoby uprawnionej do reprezentowania Miasta, nieuzupełnionym pomimo wezwań sądu. Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny wniesione zażalenie oddalił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
26 czerwca 2026
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny