III OZ 389/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 15 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Zarządu Województwa Łódzkiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Łd 209/22 w sprawie ze skargi M. B. na bezczynność Zarządu Województwa Łódzkiego w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Łd 209/22 odrzucił skargę kasacyjną Zarządu Województwa Łódzkiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Łd 209/22 i zwrócił uiszczony od skargi kasacyjnej wpis. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że w związku z tym, że w treści skargi kasacyjnej Zarząd Województwa Łódzkiego zawarł niejednoznaczne oświadczenie o treści: "nie wnoszę o rozpoznanie skargi na rozprawie", w wykonaniu zarządzenia z dnia 8 maja 2023 r. wezwano stronę skarżącą kasacyjnie do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie wniosku wraz z jego odpisem o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Jednocześnie wezwano Zarząd Województwa Łódzkiego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Sąd I instancji wskazał, że termin do uzupełnienia braków fiskalnych i formalnych skargi kasacyjnej upłynął w dniu 22 maja 2023 r., a strona skarżąca kasacyjnie w powyższym terminie uiściła wpis sądowy, ale nie usunęła braku formalnego skargi kasacyjnej poprzez złożenie jednoznacznego wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy wraz z odpisami, co z kolei skutkowało zastosowaniem przez Sąd I instancji art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i odrzuceniem skargi kasacyjnej. W dniu 6 czerwca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęło pismo Zarządu Województwa Łódzkiego, do którego załączono potwierdzenie uiszczenia w dniu 22 maja 2023 r. wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Jednocześnie strona skarżąca kasacyjnie wyjaśniła, że w treści skargi kasacyjnej w punkcie IV wniosków złożyła oświadczenie o treści "nie wnoszę o rozpoznanie sprawy na rozprawie", co jest w jej ocenie jednoznaczne ze zrzeczeniem się rozprawy. W zażaleniu z dnia 12 czerwca 2023 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 2 czerwca 2023 r. Zarząd Województwa Łódzkiego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i procedowanie skargi kasacyjnej, zarzucając jednocześnie naruszenie przez Sąd I instancji art. 176 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że oświadczenie strony o treści "nie wnoszę o rozpoznanie skargi na rozprawie" nie czyni zadość ustawowemu obowiązkowi zawarcia w skardze kasacyjnej jednoznacznego wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo jednoznacznego oświadczenia o zrzeczeniu się jej. W uzasadnieniu zażalenia Zarząd Województwa Łódzkiego wskazał, że zgodnie z art. 176 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi istnieją tylko dwie możliwości oświadczeń dotyczących przeprowadzenia rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jakie strona ma obowiązek złożyć w skardze kasacyjnej, tj.: wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy i podkreślił, że przepis ten nie przewiduje żadnej innej możliwości. Strona skarżąca kasacyjnie złożyła zaś oświadczenie o treści "nie wnoszę o rozpoznanie skargi na rozprawie", a zatem nie wybrała pierwszej z przywołanych możliwości. Z kolei zgodnie ze słownikiem języka polskiego dostępnym na stronach Wydawnictwa PWN "zrzec się" oznacza: dobrowolnie zrezygnować z czegoś. W związku z tym w ocenie Zarządu Województwa Łódzkiego każde oświadczenie, z którego będzie wynikało, że strona dobrowolnie rezygnuje z rozprawy powinno czynić zadość wymaganiom z art. 176 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż przepis ten nie nakłada obowiązku użycia konkretnego słowa ("zrzekać"), a ponadto skoro przewiduje jedynie dwie możliwości, z których strona ma obowiązek wybrać jedną, to jeżeli strona oświadcza, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy, to oczywistym jest, że oznacza to, że wybiera drugą z możliwości - dobrowolną rezygnację z rozprawy, czyli zrzeczenie się jej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie należało uwzględnić. Stosownie do treści art. 176 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie natomiast z art. 176 § 2 p.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. W świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest zatem sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymaganiom konstrukcyjnym. Z kolei zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Jakkolwiek słusznie zauważył Sąd I instancji, że elementem skargi kasacyjnej powinno być stosowne oświadczenie w kwestii żądania rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenie o zrzeczeniu się jej, to w niniejszej sprawie analiza treści skargi kasacyjnej nie wykazuje, aby nie zawarto w niej stosownego oświadczenia w tej kwestii i tym samym, że zasadne było najpierw wezwanie do uzupełnienia jej braków formalnych na podstawie art. 177a p.p.s.a., a następnie odrzucenie skargi kasacyjnej na mocy art. 178 p.p.s.a. W realiach niniejszej sprawy nie można przychylić się do argumentacji Sądu I instancji co do tego, że zawarte w skardze kasacyjnej oświadczenie o treści "nie wnoszę o rozpoznanie skargi na rozprawie" jest na tyle niejednoznaczne, że stanowi przeszkodę do nadania skardze kasacyjnej dalszego biegu. Słusznie bowiem strona skarżąca kasacyjnie wskazała w zażaleniu, że w art. 176 § 2 p.p.s.a. ustawodawca przewidział tylko dwie możliwości oświadczeń dotyczących sposobu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej, jakie strona ma obowiązek złożyć w skardze kasacyjnej, tj.: wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenie o zrzeczeniu się jej, co z kolei prowadzi do wniosku, że sformułowanie "nie wnoszę o rozpoznanie skargi na rozprawie" nie powinno stwarzać wątpliwości interpretacyjnych i świadczy o braku woli strony skarżącej kasacyjnie rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie, a tym samym stanowi oświadczenie o zrzeczeniu się jej. Powyższe prowadzi zatem do konstatacji, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było przeszkód do nadania skardze kasacyjnej dalszego biegu, a zaakceptowanie w takiej sytuacji odrzucenia skargi kasacyjnej stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu. Zbyt rygorystyczna wykładnia dokonana przez Sąd I instancji, która doprowadziła do ograniczenia kontroli instancyjnej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 marca 2023 r., stanowiła zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przejaw nieznajdującego podstaw formalizmu. Z powyższej przyczyny zażalenie Zarządu Województwa Łódzkiego należało uwzględnić, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.