III OZ 368/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Po 760/24 o odmowie przywrócenia uchybionego terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności ponaglenia postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 16 października 2024 r. J.L. (dalej także jako: "skarżący") złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 października 2024 r., nr [...]. Skarga nie była opłacona. W dniu 12 listopada 2024 r. skarżący został skutecznie wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie do wykonania tej czynności – który upływał w dniu 19 listopada 2024 r. – skarżący nie dokonał tej czynności. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę skarżącego wobec nie uiszczenia wpisu od skargi. Postanowienie doręczono skutecznie skarżącemu w dniu 7 grudnia 2024 r. Pismem z dnia 9 grudnia 2024 r. skarżący wniósł o przywrócenie uchybionego terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek podniósł, że do uchybienia doszło bez jego winy i wyjaśnił, że odebrana przez niego w dniu 12 listopada 2024 r. korespondencja z Sądu nie zawierała wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że wpis nie został uiszczony. Pismem z dnia 14 grudnia 2024 r. skarżący wniósł o przedłużenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 4 grudnia 2024 r. wskazując, że wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2025 r. referendarz sądowy w sprawie II SPP/Po 152/24 odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego – postanowieniem z dnia 27 marca 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 lutego 2025 r. Pismem z dnia 25 lutego 2025 r. skarżący uzupełnił wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, wyjaśniając, że po zapoznaniu się z aktami sądowymi zorientował się, że na jego skrzynkę ePUAP w dniu 12 listopada 2024 r. przesłano informację o obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, jednak wezwanie to było załącznikiem do pisma zatytułowanego "Odpowiedź na skargę SKO [...] z pouczeniem", wezwania nie oznaczono i nie wysłano jako osobnego pisma. Skarżący wskazał na brak świadomości istnienia obowiązku opłaty, ponieważ tytuł głównego pisma sugerował, że załączniki dotyczą odpowiedzi SKO, a Sąd nie dopełnił obowiązku należytego oznaczenia pism, co utrudniło skarżącemu rozpoznanie istoty załączników. Ponadto skarżący wskazał na błędy systemu ePUAP przy otwieraniu załączników, które zgłosił administratorowi platformy. Końcowo skarżący wskazał, że na brak obycia prawniczego, należytego wykształcenia i ciągłą pracę w stresie. W dniu 22 kwietnia 2025 r. – realizując wezwanie Sądu – skarżący uiścił kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi . Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Po 760/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, wniosku J.L. o przywrócenie uchybionego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, sprawy ze skargi J.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności ponaglenia: odmówił przywrócenia uchybionego terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiódł skarżący zaskarżając je w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie terminu do dokonania opłaty sądowej do skargi z dnia 16 października 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. z dnia 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a.") warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a., we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, s. 257-258; postanowienia NSA z dnia: 8 października 2013 r., sygn. akt II GZ 549/13; 3 października 2013 r., sygn. akt I FZ 410/13; 1 października 2013 r., sygn. akt II OZ 833/13 CBOiSA). W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności i w ujęciu praktycznym oznacza, że podmiot zobowiązany powinien jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R.Hauser, M.Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017, str. 515-516 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił wniosek skarżącego, stwierdzając, że nie uprawdopodobnił on, że zachował należytą staranność w prowadzeniu swoich spraw, zaś niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło wskutek nadzwyczajnych okoliczności, których nie mógł przewidzieć i które są przez niego niezawinione. Okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym uiszczeniu wpisu od skargi. Argumentację skarżącego uznać należy za chybioną, sprowadza się do tego, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi nie było prawidłowo oznaczone, bowiem pismo przewodnie sugerowało, że jest to załącznik do odpowiedzi na skargę. Skarżący ocenił pismo wyłącznie przez pryzmat samego nagłówka, nie zaś pełnej treści pisma, co nie znajduje tym bardziej aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego jako argumentu mającego wpłynąć na zasadność zażalenia. Zauważyć należy, że w korespondencji elektronicznej wyszczególniono wszystkie załączniki, w tym również wymieniono "odpis zarządzenia z dnia 08.11.2024 r. dot. wezwania do uiszczenia wpisu sądowego + pouczenia". Dalej, z korespondencji sądowej wysłanej do skarżącego w dniu 12 listopada 2024 r. również wynika, że korespondencja zawierała dodatkowo pismo zatytułowane "Spis pism wysłanych w dniu 12.11.2024 r.", w którym ponownie odrębnie wymieniono wszystkie przesłane dokumenty, w tym również "wezwanie o wpis od skargi". Oceniając zachowanie skarżącego i biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, nie można uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda, której skarżący nie mógł w żaden sposób usunąć, ani której nie mógł zapobiec nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Skarżący powinien był należycie zadbać o swoje interesy, aby skorzystać z przysługujących mu środków prawnych w terminie i spełnić wymogi formalne postępowania sądowoadministracyjnego. Nadmienić należy, że ogólne powołanie się na "brak obycia prawniczego, nienależytego wykształcenia i ciągłą pracę w stresie" nie stanowi uprawdopodobnienia okoliczności braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ustawa p.p.s.a. nie przyznaje Sądowi rozpoznającemu wniosek o przywrócenie terminu kompetencji samodzielnego ustalania, w jakiej sytuacji znajduje się skarżący i czy ta sytuacja uniemożliwiła mu dochowanie terminu do wniesienia skargi przy zachowaniu należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. W tych okolicznościach należało uznać, że zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił w wystarczającym stopniu braku winy w uchybieniu terminu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.