III OZ 364/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SPP/Gl 40/24 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z.Z. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt III OZ 508/23 w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SPP/Gl 40/24, poprzez wykreślenie po słowach "Naczelnego Sądu Administracyjnego" słów "w Gliwicach".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 22 kwietnia 2024 r., III SPP/Gl 40/24 odmówił przyznania Z.Z. (dalej: skarżący) prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z 8 listopada 2023 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem NSA z 19 października 2023 r., III OZ 508/23, oddalającym zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 lipca 2023 r., III SAB/Gl 179/21 o odrzuceniu skargi na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Skarga o wznowienie postępowania została złożona osobiście przez skarżącego. Jak wskazał Sąd, wnioskiem z 25 stycznia 2024 r. skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów. Sąd podkreślił, że przy sporządzaniu skargi o wznowienie postępowania przed NSA obowiązuje przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że skarga musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. W przedmiotowej sprawie, skargę sporządził sam skarżący. Zdaniem Sądu, niedopuszczalność tak sporządzonej skargi o wznowienie postępowania oznacza jej oczywistą bezzasadność, co z kolei uniemożliwia skarżącemu przyznanie prawa pomocy, stosownie do art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Wskazać należy, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Ocena skargi jest zatem dokonywana w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej. Ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 p.p.s.a. Odesłanie to oznacza, że skargę o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym może sporządzić wyłącznie adwokat lub radca prawny (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Ustanowiony przez ustawodawcę wymóg sporządzenia skargi o wznowienie postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika ma charakter materialnoprawny, dlatego uchybienie temu wymogowi nie podlega uzupełnieniu. W przedmiotowej sprawie, skarga o wznowienie postępowania nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika lecz przez skarżącego. Oznacza to, że nie został spełniony obowiązek ustawowy wynikający z art. 276 w związku z art. 175 § 1 p.p.s.a. Wobec tego, zasadne było stanowisko Sądu pierwszej instancji, który odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a., tj. ze względu na oczywistą bezzasadność skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Stosownie do treści art. 156 § 1 p.p.s.a., sąd może z urzędu sprostować niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Dostrzegając zaistniałą omyłkę w zaskarżonym postanowieniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie drugim sentencji.