III OZ 360/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. D., G. P., W.O., M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2023 r. sygn. akt VIII SA/Wa 129/23 odrzucające skargę M. D., M. G., W. O., M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 9 listopada 2022 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: 1. oddalić zażalenie w stosunku do M. D., W. O., M. P.; 2. odrzucić zażalenie w stosunku do G. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 129/23, po rozpoznaniu skargi M. D., M. G., W. O., M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 9 listopada 2022 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji – w punkcie 1 odrzucił skargę; w punkcie 2 zwrócił skarżącemu – M. P. uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji pismem z dnia 17 stycznia 2023 r. M. D., M. G., W. O., M. P. - dalej: "skarżący", wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej z uchybieniem terminu. Dalej Sąd meriti wskazał, że decyzją z dnia 9 listopada 2022 r. znak: [...] SKO utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia 15 września 2022 r. znak: [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Wójta Gminy P. znak: [...] z dnia 28 maja 2012 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku produkcyjno-magazynowego o pow. 22960 m2 przeznaczonego do produkcji opakowań z blachy stalowej, realizowanego na działkach nr ewid. [...] obręb S., o łącznej powierzchni ok. [...] m2. O wydanej decyzji strony zostały powiadomione w formie publicznego obwieszczenia - zgodnie z art. 49 K.p.a. w związku art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1029 ze zm.) – dalej: "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku". Przepis art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, w dniu wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 10, stosuje się przepis art. 49 K.p.a. Zatem w przedmiotowym postępowaniu, z uwagi na liczbę stron postępowania przekraczającą 10 organ prawidłowo zastosował w sprawie tryb doręczania decyzji przewidziany w art. 49 K.p.a. W sytuacji, gdy strony zawiadamiania się o wydaniu decyzji przez organ w trybie art. 49 K.p.a., zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Skoro zaś w niniejszej sprawie zawiadomienia stron postępowania o wydaniu zaskarżonej decyzji dokonano przez obwieszczenie zamieszczone w kilku różnych miejscach, to czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 49 K.p.a., liczyć należy od dnia, w którym zawiadomienie to (obwieszczenie) zamieszczono najpóźniej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 847/12, LEX nr 1216776). Z akt sprawy wynika, że obwieszczenie z dnia 9 listopada 2022 r. wywieszono na tablicach ogłoszeń: we wsi D. S., w Urzędzie Gminy w P. i Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Radomiu. Ponadto obwieszczenie opublikowano na stronie BIP UG w P. W ostatnim z miejsc obwieszczenie wywieszono (podano do publicznej wiadomości) w dniu 2 grudnia 2022 r., co powoduje, że z dniem 17 grudnia 2022 r. dokonano zawiadomienia i od tej daty zaczął biec termin na wniesienie skargi. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał zatem w dniu 16 stycznia 2023 r., zaś skarga została nadana w placówce pocztowej 17 stycznia 2023 r., a więc z uchybieniem trzydziestodniowego terminu. Mając na uwadze powyższe Sąd Wojewódzki, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", postanowił jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie skarżącemu – M. P. uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i art. 232 § 2 P.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji postanowienia. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli M. D., G. P., W. O., M. P. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucili naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć wpływ na jego wynik, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy bieg terminu do wniesienia skargi zaczął biec od dnia 22 grudnia 2022 r., tj. najpóźniej zamieszczonego obwieszczenia, które to zostało umieszczone na tablicy ogłoszeń wsi D. S. w dniu 8 grudnia 2022 r. W oparciu o powyższy zarzut żalący się wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że ostatnie z ogłoszeń o wydanej przez SKO w Radomiu decyzji zostało umieszczone na tablicy ogłoszeń wsi D. S. w dniu 8 grudnia 2022 r., o czym świadczy dołączone do zażalenia potwierdzenie odbioru korespondencji zawierającej przesyłkę z ogłoszeniem, skierowane do Sołtysa wsi D. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, przy czym zażalenie w stosunku do M. D., W. O., M. P. podlegało oddaleniu, natomiast w stosunku do G. P. - odrzuceniu. Stosownie do treści art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W myśl zaś art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Zgodnie natomiast z treścią art. 49 § 1 K.p.a. strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. W tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia (art. 49 § 2 K.p.a.). Przedmiotowa sprawa dotyczy decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia, tym samym przepisem szczególnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie będzie art. 74 ust. 3 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, który w dniu wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 10, stosuje się przepis art. 49 K.p.a. Skoro zaś w niniejszej sprawie zawiadomienia stron postępowania o wydaniu zaskarżonej decyzji dokonano przez obwieszczenie zamieszczone w kilku różnych miejscach, to czternastodniowy termin, o którym mowa w art. 49 K.p.a., liczyć należy od dnia, w którym zawiadomienie to (obwieszczenie) zamieszczono najpóźniej. Jak wynika z akt sprawy obwieszczenia z zawiadomieniem stron postępowania o wydaniu zaskarżonej decyzji umieszczono: - na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy P., na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy P. oraz na tablicy ogłoszeń we wsi D. S. – w dniu 2 grudnia 2022 r.; - na tablicy ogłoszeń w SKO w Radomiu – w dniu 28 listopada 2022 r. Tym samym termin do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie należy liczyć od dnia najpóźniejszego zamieszczenia obwieszczenia, tj. od dnia 2 grudnia 2022 r. Natomiast zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia (art. 49 § 2 K.p.a.), czyli w tym przypadku od dnia 17 grudnia 2022 r. W konsekwencji termin na wniesienie skargi upłynął w dniu 16 stycznia 2023 r., zaś skarga została nadana w placówce pocztowej w dniu 17 stycznia 2023 r., a więc z uchybieniem trzydziestodniowego terminu, o czym prawidłowo orzekł Sąd pierwszej instancji. Załączona do zażalenia kserokopia potwierdzenia nadania przesyłki pocztowej jest nieczytelna, natomiast z wydruku śledzenia przesyłek Poczty Polskiej (również załączonego do zażalenia) wynika jedynie, że przesyłka o wskazanym tam numerze została nadana w dniu 2 grudnia 2022 r. i doręczona w dniu 8 grudnia 2022 r. Z dokumentów tych nie wynika natomiast co zawierała ww. przesyłka, ani tym bardziej, że ogłoszenie o wydanej przez SKO w Radomiu decyzji zostało umieszczone na tablicy ogłoszeń wsi D. S. w dniu 8 grudnia 2022 r. Mając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w punkcie 1 sentencji. Co zaś się tyczy zażalenia wniesionego przez uczestniczkę postępowania G. P., to wskazać należy, że strona, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony wyłącznie w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania sądowego zainicjowanego skargą innej osoby. Celem postępowania przed sądem administracyjnym jest dokonanie przez ten sąd kontroli działalności administracji publicznej. Warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy jest zaś skuteczne wszczęcie postępowania sądowego. Do tego z kolei niezbędne jest skuteczne wniesienie skargi, tj. takiej, która nie jest obarczona brakami formalnymi i fiskalnymi, ani nie podlega odrzuceniu z innych przyczyn wymienionych w art. 58 § 1 P.p.s.a. W sytuacji, gdy z powodów wyżej wymienionych skarga nie może zainicjować postępowania sądowego, w którym Sąd merytorycznie rozpozna skargę, a więc kiedy skarga podlega odrzuceniu, przyjąć należy, że stosunek procesowy nawiązuje się wyłącznie między skarżącym (skarżącymi) i organem, którego akt lub czynność jest przedmiotem zaskarżenia, a Sądem. Przyjąć zatem należy, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony i związane z tym uprawnienia procesowe, (w tym m.in. prawo wnoszenia środków odwoławczych) jedynie, gdy postępowanie to zmierzać będzie do merytorycznego rozpoznania skargi. Odrzucenie skargi jest rozstrzygnięciem formalnym, które nie wpływa na sytuację prawną osób, które w przypadku jej skutecznego wniesienia byłyby uznane za uczestnika postępowania w myśl art. 33 § 1 P.p.s.a. Są one wprawdzie bezpośrednio zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy, jednakże nie można twierdzić, że odrzucenie skargi naruszy interes prawny tych osób. Zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 P.p.s.a.). Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, wniesione przez osobę, która nabędzie status uczestnika postępowania na prawach strony, zgodnie z art. 33 § 1 P.p.s.a., dopiero z momentem skutecznego wniesienia skargi, uznać należy za niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w pkt. 2 sentencji.