III OZ 347/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/WA 393/21 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędzi WSA Karoliny Kisielewicz od orzekania w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu z dnia 15 grudnia 2020 r., nr 194/20 w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 393/21, oddalił wniosek A.Z. o wyłączenie sędzi WSA Karoliny Kisielewicz od orzekania w sprawie na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu z dnia 15 grudnia 2020 r. w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej "P.p.s.a.") i wyjaśnił, że użyte w art. 19 P.p.s.a. sformułowanie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Należy przez to rozumieć takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobnym jest, że w konkretnych okolicznościach sprawy sędzia może okazać się nieobiektywnym. Samo subiektywne przekonanie strony co do stronniczości sędziego nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki do uwzględnienia żądania. Wątpliwość w tym zakresie musi być obiektywna, a nie wyłącznie oparta na subiektywnym odczuciu strony. Ponadto musi ona w danej sprawie faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć jedynie charakteru potencjalnego. W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że strona, domagając się wyłączenia sędziego od udziału w jej sprawie powinna wskazać rozsądny, zobiektywizowany powód, zdatny wzbudzić realne, również dla obiektywnego obserwatora, wątpliwości co do bezstronności danego sędziego. Wyłączenie sędziego ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania z postępowania sądowego sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Z treści oświadczenia złożonego do akt sprawy przez sędziego Karolinę Kisielewicz, nie wynika by w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a. lub inne, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności. Należy nadto stwierdzić, iż skarżący nie podał okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia sędziego, co uzasadniało negatywne rozpatrzenie wniosku o wyłączenie od orzekania w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie wykazał również by pomiędzy nim a wskazanym sędzią, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość jego bezstronność przy orzekaniu. Wątpliwości co do bezstronności sędziego wobec samego faktu powołania go przez KRS w określonym składzie, nie mogą stanowić przesłanki wyłączenia sędziego. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, który wniósł zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.). Funkcją instytucji wyłączenia sędziego jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) pod zarzutem kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, postanowienie Sądu Najwyższego z 15 marca 2007 r., II CZ 13/07). Należy przy tym podkreślić, że wyłączenie sędziego nie uwarunkowane wystąpieniem jakichkolwiek zastrzeżeń co do jego bezstronności, ale wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, zdaniem skarżącego, niewłaściwy sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22 zakres przedmiotowy normy art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W związku z tym, w niniejszej sprawie Sąd nie może badać niezawisłości i bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji zasadnie oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędzi WSA Karoliny Kisielewicz. Skarżący bowiem nie powołał się na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego. Przypomnieć należy, że w myśl art. 20 § 1 P.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, a o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 P.p.s.a. Już sam ten fakt przesądza o niezasadności wniosku złożonego w rozpatrywanej sprawie. Jednocześnie złożone przez sędziego WSA oświadczenie, że w sprawie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. Argumentacji podniesiona w zażaleniu zmierzająca do uznania, że osoba powołana na stanowisko sędziego przez tzw. "nową KRS" nie jest sędzią w świetle prawa nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W istocie zmierza ona do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (art. 18 P.p.s.a.) o przesłankę nieznaną ustawie, co jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania sędziego, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność sędziego WSA. Niewskazanie zaś wątpliwości odnoszących się do bezstronności sędziego w danej sprawie powoduje, że wniosek o wyłączenie sędziego WSA Karoliny Kisielewicz jest bezzasadny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.