III OZ 340/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi M.J. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt III OZ 280/23 o oddaleniu zażalenia M.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 775/22 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi M.J. na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt III OZ 280/23 oddalił zażalenie M.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 775/22 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi M.J. na bezczynność Ministra Spraw Zagranicznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 16 sierpnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej. Pismem z dnia 22 czerwca 2023 r. M.J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego w/w postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uwzględnienie wniosków o wyłączenie. Skarga o wznowienie postępowania została wniesiona na podstawie art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."). Skarżący wyjaśnił, że na skutek naruszenia przepisów wspólnotowych został pozbawiony możliwości działania, ponieważ wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt C-204/21 "uznano za sprzeczny z prawem wspólnotowym uchwalone przez polskiego ustawodawcę przepisy zakazujące podważania statusu osób powołanych na urząd sędziego, czyli przepisy ograniczające prawo do oparcia wniosku o wyłączenie jedynie do okoliczności faktycznych związanych z działaniem osoby sprawującej urząd, a nie obejmujące sposobu powołania". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania nie jest zwykłym postępowaniem sądowym, ani też postępowaniem ze skargi kasacyjnej, lecz ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII p.p.s.a. Stosownie do treści art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku braku jednego z tych wymagań, sąd wniosek odrzuci, bowiem merytoryczne rozpoznanie skargi jest niemożliwe, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie o jakim mowa w w/w przepisie nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest wyłącznie stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które dopiero następnie umożliwiają merytoryczne rozpoznanie samej skargi o wznowienie postępowania. Skargę o wznowienie postępowania można oprzeć na jednej z przesłanek wymienionych w dziale VII p.p.s.a. (Wznowienie postępowania). Zgodnie bowiem z art. 270 p.p.s.a., tylko w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Szczegółowe przesłanki wznowienia postępowania zostały wskazane w przepisach od art. 271 do art. 273 p.p.s.a. Podkreślić należy, iż to na stronie ciąży obowiązek precyzyjnego wskazania przesłanki wznowienia postępowania sądowego. Nie jest natomiast wystarczające samo wskazanie na art. 270 p.p.s.a., aby można było mówić o powołaniu przesłanki wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie skarżący nie powołał żadnego z wymienionych wyżej przepisów (podstaw wznowieniowych wskazanych od art. 271 do art. 273 p.p.s.a.), w oparciu o który można byłoby wznowić postępowanie sądowe zakończone prawomocnym postanowieniem NSA z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt III OZ 280/23. Sformułowany wniosek ogranicza się jedynie do wskazania jednego zdania o treści: "Strona jednocześnie oświadcza, iż znany jest jej przepis art. 270 ustawy o p.p.s.a., przy czym strona wywodzi, iż postanowienie z dnia 15 czerwca 2023 r. sygn. akt III FZ 131/23 jako ostateczne – spełnia cechy wskazane w przepisie". Naczelny Sąd Administracyjny uznaje jako omyłkę pisarską wskazanie, że skarżący w tym miejscu powołuje sygn. akt III FZ 131/23, zamiast prawidłowej – III OZ 280/23. Ponadto stwierdzić należy, iż wniesiona w tej sprawie skarga o wznowienie postępowania sądowego nie spełnia również drugiego wymogu określonego w art. 279 p.p.s.a., tj. nie wskazuje okoliczności pozwalających na stwierdzenie zachowania terminu do wniesienia tego rodzaju skargi. Wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania jest elementem obligatoryjnym takiej skargi, którego brak powoduje, że podstawa wznowieniowa, co do której nie podano takich okoliczności, nie może być przez Sąd rozpoznana merytorycznie. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny w okolicznościach tej konkretnej sprawy pozostaje art. 276 p.p.s.a., wprowadzający wymóg zachowania rygoru adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do skargi o wznowienie postępowania będącej w kognicji jurydycznej Naczelnego Sądu Administracyjnego. Profesjonalny pełnomocnik winien bowiem przy dokonywaniu czynności zawodowych legitymować się należytą starannością w prowadzeniu spraw swoich klientów, w tym przy sporządzaniu skargi o wznowienie postępowania, zaś Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny do wyręczania w tym zakresie pełnomocnika i samodzielnego czynienia ustaleń w jakimkolwiek zakresie bądź domyślania się określonych faktów (por. postanowienia NSA z dnia: 17 listopada 2023 r. sygn. akt III FZ 349/23 oraz 28 listopada 2023 r. sygn. akt III OZ 537/23 – dotyczące odrzucenia tożsamych w swej treści innych skarg M.J. o wznowienie postępowania sądowego). Niezależnie od powyższego, zauważyć należy, że przepis art. 270 p.p.s.a. nie obejmuje możliwości wznowienia postępowania incydentalnego – wpadkowego, to jest zakończonego prawomocnym postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, a takim niewątpliwie jest postanowienie wydane na skutek wniosku strony o wyłączenie sędziego w danej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 193 oraz art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.