III OZ 333/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt ll SO/Rz 4/24 w sprawie z wniosku T.W. o wymierzenie Prezesowi Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] grzywny na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z 9 maja 2024 r., sygn. akt II SO/Rz 4/24, wydanym po rozpoznaniu sprawy z wniosku T. W. o wymierzenie Prezesowi Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] grzywny za niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzią na skargę, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", wymierzył Prezesowi Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] grzywnę w wysokości 8.000 zł za nieprzekazanie w terminie skargi T. W. oraz zasądził na rzecz skarżącego od organu zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący (wnioskodawca) złożył 28 lutego 2024 r. wniosek o wymierzenie Prezesowi SKO [...] grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi na bezczynność tego organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Sąd podkreślił też, że zarządzeniem z 28 lutego 2024 r. (doręczonym 4 marca 2024 r.) wezwał Prezesa SKO [...] do nadesłania akt sprawy oraz udzielenia odpowiedzi na wniosek, ale, pomimo upływu zakreślonego terminu na jego wykonanie, pozostało ono bez odpowiedzi. WSA w Rzeszowie wyjaśnił, że wniesienie 22 grudnia 2023 r. skargi na bezczynność Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nakładało na organ obowiązek wynikający z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 902) – dalej: "u.d.i.p.". Był to obowiązek przesłania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, a w razie jego niewykonania w terminie – uprawnienie po stronie skarżącego do skutecznego złożenia wniosku o wymierzenie grzywny. Sąd I instancji ustalił, że do dnia wydania postanowienia skarga nie została do Sądu przekazana, co oznacza, że organ w sposób oczywisty nie wywiązał się z opisanego powyżej obowiązku. Nie wywiązał się z tego obowiązku pomimo aktywności samego skarżącego oraz, następnego w kolejności, wezwania Sądu do złożenia odpowiedzi na wniosek. Sąd I instancji uznał zatem, że w sprawie nastąpiło pięciomiesięczne opóźnienie w przekazaniu skargi, a biorąc pod uwagę potrzebę ochrony konstytucyjnego prawa do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki, w tym również charakteru żądanej przez skarżącego od organu informacji (informacja publiczna), organowi należało wymierzyć grzywnę w wysokości 8.000 zł. Zażalenie złożył organ, zaskarżając powyższe postanowienie w całości. Wniósł o jego uchylenie i jego zmianę przez odstąpienie od wymierzenia organowi grzywny. Zdaniem wnoszącego zażalenie, orzeczona grzywna jest niewspółmiernie wysoka do stopnia naruszenia obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, podkreślił też, że grzywna przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, a orzekanie w przedmiocie jej wymierzenia nie może mieć wyłącznie funkcji represyjnej. Wskazał, że wniosek o jej wymierzenie ma przede wszystkim zdyscyplinować organ i przeciwdziałać "przetrzymywaniu skarg przez organy administracji publicznej". Odnosząc się do przedmiotu zaskarżenia zaznaczył, że w tym konkretnym przypadku to bardzo duża liczba spraw wpływających do SKO [...] w powiązaniu z ich również bardzo wysoką zaskarżalnością do WSA w Rzeszowie sprawiła, iż nie został dochowany termin wynikający z dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. Stwierdził również, że Sąd I instancji nie dochował wymogu sporządzenia dokładnego i przekonywującego uzasadnienia na poparcie wydanego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do nałożenia na organ grzywny aktualizuje się zatem w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że skarga na bezczynność organu została wniesiona bezpośrednio do WSA w Rzeszowie i przekazana przez ten Sąd organowi przy piśmie z 28 grudnia 2023 r. Oznacza to, że już na przełomie miesiąca grudnia 2023 r. i stycznia 2024 r. organ powziął wiadomość, że skarżący zarzuca mu bezczynność w rozpatrzeniu wniosku o dostęp do informacji publicznej i należy wypełnić obowiązki wynikające z treści art. 54 § 2 p.p.s.a., przy czym, wolą ustawodawcy (art. 21 pkt 1 u.d.i.p.) termin na wykonanie tych obowiązków został skrócony do 15 dni. Z kolei wniosek o wymierzenie grzywny został złożony w Sądzie I instancji 28 lutego 2024 r., a w piśmie doręczonym organowi 4 marca 2024 r. Sąd przesłał organowi odpis wniosku i wezwał go do nadesłania akt sprawy i odpowiedzi na wniosek wraz z jego odpisem. Organ w ogóle nie wykonał tego wezwania. W tym stanie rzeczy organ nie tylko nie wykonał obowiązku przewidzianego w art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., ale w istocie zrezygnował z procesowej możliwości wyjaśnienia przyczyn, z powodu których nie wykonał powyższych obowiązków. Co więcej, mając pełną wiedzę o złożonej skardze i wniosku o wymierzenie grzywny za jej nieprzekazanie, w dalszym ciągu nie wykonywał tychże obowiązków co najmniej do dnia orzekania przez Sąd I instancji w przedmiocie grzywny. W tym zakresie dyscyplinujący charakter wniosku o wymierzenie grzywny, na który to charakter organ powołuje się w zażaleniu, nie odniósł zamierzonego skutku. Wnoszący zażalenie zdaje się nie dostrzegać, że brak przekazania skargi do Sądu uniemożliwia skarżącemu realizację jego podstawowych konstytucyjnych praw (art. 45 i art. 78 Konstytucji RP) w postaci ochrony sądowej, o którą skarżący zwrócił się zresztą w zakresie innego publicznego (konstytucyjnego) prawa podmiotowego, a mianowicie prawa do informacji publicznej (art. 61 Konstytucji RP). Sąd I instancji wziął te okoliczności pod uwagę i wymierzył grzywnę biorąc pod uwagę nie tylko okres przypadający pomiędzy wniesieniem skargi a orzekaniem w sprawie grzywny, ale również uwzględnił wciąż niewykonany do tego dnia obowiązek, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. i art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Tym samym zaskarżone postanowienie jest prawidłowe co do zasady oraz co do wysokości wymierzonej grzywny. Orzekając o wymierzeniu grzywny w wysokości 8.000 zł, tj. poniżej dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. z dnia 9 lutego 2024 r., M.P. z 2024 r. poz. 110), Sąd I instancji wymierzył grzywnę proporcjonalną do wagi naruszenia nałożonych na organ obowiązków ustawowych. W konsekwencji WSA w Rzeszowie prawidłowo zastosował art. 55 § 1 p.p.s.a., co przesądza o bezzasadności zażalenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.