III OZ 320/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Bk 19/24 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi J. B. na bezczynność Burmistrza S. w przedmiocie uznania drzewa za pomnik przyrody postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Bk 19/24, oddalił wniosek J. B. o wyłączenie sędziego WSA Justyny Siemieniako od orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność Burmistrza S. w przedmiocie uznania drzewa za pomnik przyrody. Oddalając wniosek o wyłączenie sędziego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wskazane przez skarżącego argumenty, z uwagi na brak ich uprawdopodobnienia i jedynie insynuacyjny charakter, nie wskazują na istnienie po stronie wnioskowanej do wyłączenia sędzi okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w tej konkretnej sprawie. Subiektywny zaś pogląd skarżącego, co do zachowania danej sędzi i podejmowanych przez nią czynności, czy wydawanych orzeczeń, nie stanowi przesłanki wyłączenia od rozpoznania danej sprawy. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego dla niego niekorzystny, oraz, że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego, tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie żadne orzeczenie jeszcze nie zapadło. Skarżący, co prawda powoływał się na inne orzeczenia zapadłe w jego wcześniejszych sprawach, w których orzekała ww. sędzia, jednak przypomnieć należy, że merytoryczna kontrola orzeczeń może być zainicjowana skargą kasacyjną skierowaną do NSA i w żaden sposób nie może być prowadzona w postępowaniu wpadkowym z wniosku o wyłączenie sędziego. Niewłaściwe zatem, w subiektywnej ocenie wnioskodawcy, stosowanie przepisów i orzekanie sędzi, w żaden sposób nie dowodzi istnienia jakiegokolwiek negatywnego stosunku tej sędzi do strony skarżącej, dającego podstawę do zastosowania instytucji z art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.". Za podobnie bezzasadne i gołosłowne Sąd pierwszej instancji uznał argumenty strony odnoszące się do kondycji psychicznej sędziego. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie postulując jego zmianę poprzez wyłączenie wskazanego sędziego oraz dopuszczenie dowodu z postanowienia o wyłączenie innego sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości, co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.). Funkcją instytucji wyłączenia sędziego jest ochrona wymiaru sprawiedliwości oraz unikanie sytuacji, które mogłyby postawić sędziego (z przyczyn przez niego niezawinionych, a nawet od niego niezależnych) pod zarzutem kierowanych pod jego adresem nieuzasadnionych zarzutów o brak bezstronności. Podstawą wyłączenia mogą być zatem stosunki o charakterze emocjonalnym między sędzią a stroną, ale też osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (por. postanowienie NSA z dnia 11 października 2023 r. sygn. III OZ 451/23, LEX nr 3615808). Wyłączenie sędziego na tej podstawie uwarunkowane jest wystąpieniem wątpliwości popartych konkretnymi faktami. O potrzebie wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki prawidłowo oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego. Skarżący nie powołał się bowiem na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego. Zgodnie natomiast z art. 20 § 1 P.p.s.a., składając wniosek o wyłączenie sędziego należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Przepis powyższy nie stanowi o jakichkolwiek przyczynach, lecz o przyczynach wskazanych w art. 18 i 19 P.p.s.a. Oznacza to, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, o czym prawidłowo orzekł Sąd Wojewódzki. Jednocześnie złożone przez sędziego w tej sprawie oświadczenie, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego co do jego prawdziwości. Argumentacja podniesiona przez skarżącego zarówno we wniosku o wyłączenie sędziego jak i w zażaleniu, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W istocie zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (art. 18 P.p.s.a.) o przesłanki nieznane ustawie, co jak wskazano powyżej jest niedopuszczalne. Skarżący nie wyjaśnił bowiem, w jaki sposób podnoszone przez niego kwestie, dotyczące przede wszystkim niezadowolenia z wydawanych przez wskazanego sędziego orzeczeń, mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność tego sędziego. Brak wskazania wątpliwości odnoszących się do bezstronności sędziego w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie sędziego jest bezzasadny. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.