III OZ 314/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 268/23 odrzucające zażalenie S.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 268/23 o odrzuceniu skargi S.T. z dnia 27 kwietnia 2023 r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1573/21 w sprawie ze skargi S.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 1 października 2021 r. znak SKO.SW/4101/198/2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 268/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie S.T. (skarżąca) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 268/23 o odrzuceniu skargi S.T. z dnia 27 kwietnia 2023 r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1573/21 w sprawie ze skargi S.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 1 października 2021 r. znak SKO.SW/4101/198/2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 268/23 odrzucił skargę S.T. z dnia 27 kwietnia 2023 r. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 października 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 1573/21 w sprawie ze skargi S.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 1 października 2021 r. znak SKO.SW/4101/198/2021 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Rozstrzygnięcie to zapadło na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 285 § 1 p.p.s.a. Na opisane postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, które zdaniem Sądu, uznać należało za niedopuszczalne, mimo błędnego pouczenia Sądu o przysługującym stronie środku zaskarżenia, zawartego w zarządzeniu z dnia 19 maja 2023 r.(k. 32 a.s.). Sąd wyjaśnił, iż orzeczenie WSA w Krakowie, na które skarżąca złożyła zażalenie, dotyczyło odrzucenia skargi skarżącej – a zatem było postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, wydanym na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 285 § 1 p.p.s.a., a tym samym jedyną formą jego zaskarżenia mogła być skarga kasacyjna zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że pomimo nieprawidłowego pierwotnego pouczenia odnośnie zaskarżenia postanowienia tut. sądu z dnia 19 maja 2023 r. (k. 32 a.s.) istniała możliwość wdrożenia adekwatnych środków prawnych celem zakwestionowania ww. postanowienia przez reprezentującego skarżącą profesjonalnego pełnomocnika. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca i w zażaleniu zarzuciła mu naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2023 roku wydane do sygn. akt III SA/Kr 268/23 o odrzuceniu wniosku skarżącej z dnia 27 kwietnia 2023 roku w przedmiocie ponownego rozpoznania skargi z dnia 19 stycznia 2023 roku o wznowienie postępowania pod sygn. akt III SA/Kr 1573/21 stanowi postanowienie kończące postępowanie w sprawie wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., gdy tymczasem postanowienie to, stosownie do treści jego uzasadnienia, zostało wydane z uwagi na fakt, że sprawa została prawomocnie osądzona, a tym samym zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., nie zaś na podstawie art 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., 2. art 173 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że od wydanego postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2023 roku sygn. akt III SA/Kr 268/23 o odrzuceniu wniosku skarżącej z dnia 27 kwietnia 2023 roku w przedmiocie ponownego rozpoznania skargi z dnia 19 stycznia 2023 roku o wznowienie postępowania pod sygn. akt III SA/Kr 1573/21 skarżącej przysługiwała skarga kasacyjna, w sytuacji gdy skarga kasacyjna przysługuje z wyłączeniem przypadków wskazanych w ww. przepisie, w tym w szczególności z wyłączeniem art 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a, 3. art 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. poprzez jego nieuprawnione niezastosowanie i przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwało zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2023 roku sygn. akt III SA/Kr 268/23 o odrzuceniu wniosku skarżącej z dnia 27 kwietnia 2023 roku w przedmiocie ponownego rozpoznania skargi z dnia 19 stycznia 2023 roku o wznowienie postępowania pod sygn. akt III SA/Kr 1573/21, w sytuacji gdy stosownie do ww. przepisu skarżąca uprawniona była do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W oparciu o przytoczone zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej: "p.p.s.a.", od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3, przysługuje zażalenie. Zasadą jest, że od postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Wyjątki od tej zasady wymienione w art. 173 § 1 p.p.s.a. nie mogą być wykładane rozszerzająco. Postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 p.p.s.a. nie zostało wymienione w art. 173 p.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady ogólnej. Zatem od takiego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna (por. postanowienia NSA z: 10 kwietnia 2019 r., II OZ 1354/18; 3 kwietnia 2019 r., II OZ 40/19; 17 kwietnia 2018 r., II OZ 372/18; 12 września 2018 r., II FZ 545/18 oraz J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2017, s. 733). W sprawie niniejszej zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie wywiodła sama skarżąca. Zaś sporządzenie i wywiedzenie przez skarżącą zażalenia na postanowienie, od którego przysługuje skarga kasacyjna, powoduje, że zażalenie takie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2018 r., II OZ 372/18). Wywiedzione w tej sprawie zażalenie nie mogło zostać potraktowane jako skarga kasacyjna, z uwagi na niespełnienie warunku formalnego wynikającego z art. 175 p.p.s.a. Stosownie do § 1 tego przepisu skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Należy jednak zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, doręczając postanowienie z 19 maja 2024 r., błędnie pouczył skarżącą o przysługującym jej prawie wniesienia zażalenia, zamiast pouczyć o przysługującym jej prawie wniesienia skargi kasacyjnej i jej wymogach formalnych. Podkreślenia przy tym wymaga, że błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy, niż wynika to z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, w sytuacji gdy na skutek błędnych działań sądu administracyjnego strona uchybi wymaganiom formalnym przewidzianym dla danego środka odwoławczego i zostanie on odrzucony – jak w niniejszej sprawie - to jest uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, co pozwoli na uniknięcie negatywnych konsekwencji uchybień powstałych bez winy strony. Błędne pouczenie nie może bowiem szkodzić stronie, która dokonała czynności procesowej zgodnie z nim. Powyższa okoliczność nie mogła jednak skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, gdyż odpowiada ono prawu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.