III OZ 312/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie z wniosku M.S. o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Rejonowego [...] za nieprzekazanie skargi w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie

Zastępca Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2024 r., sygn. akt II SO/Wa 7/24, wydanym na podstawie art. 220 § 1 (§ 3a) w zw. z art. 235a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) oraz § 1 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1090), wezwał M.S. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydrukowanie jednego odpisu zażalenia na postanowienie z dnia 24 maja 2024 r. w wysokości dwóch złotych, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Z powyższym zarządzeniem nie zgodziła się M.S., wnosząc o jego uchylenie oraz podnosząc, że art. 74a § 10 P.p.s.a. obliguje sąd administracyjny do doręczeń pism sądowych podmiotowi publicznemu obligatoryjnie w formie dokumentu elektronicznego bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego. Szczególna pozycja organu administracji publicznej, jako strony postępowania, pozwala na przyjęcie, że dopuszczalne i skuteczne jest doręczenie pisma pełnomocnikowi bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej organu, który reprezentuje. Oznacza to, że WSA w Warszawie był zobligowany, zgodnie z art. 74a § 10 P.p.s.a., do przesłania pisma bezpośrednio na elektroniczną skrzynkę podawczą organu, pomimo tego, że organ wskazał, jako swojego pełnomocnika radcę prawnego, który w sprawie nie posługuje się elektronicznymi środkami komunikacji. Tym samym żądanie opłaty kancelaryjnej było niezasadne, bowiem za wysłanie pism elektronicznie nie pobiera się opłat. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 74a § 10 P.p.s.a. w przypadku pism doręczanych uczestniczącym w postępowaniu przed sądem prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich i Rzecznikowi Praw Dziecka oraz organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, sąd przesyła pismo bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej podmiotu publicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2021 r., poz. 2070), za urzędowym poświadczeniem odbioru. Z przepisu tego wynika zatem obowiązek Sądu doręczania organowi pism bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej (za pośrednictwem platformy e-PUAP) i brak jest podstaw do doręczania organowi korespondencji w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego, tak z inicjatywy Sądu, jak i na ewentualny wniosek organu/jego pełnomocnika (patrz: postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2022 r., III OZ 30/22). Wobec powyższego, w niniejszej sprawie nie było zasadne wzywanie skarżącej do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk zażalenia wniesionego w formie dokumentu elektronicznego w celu doręczenia stronie, która nie posługuje się środkami komunikacji elektronicznej do odbioru pism (art. 235a P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie organ, stosownie do art. 16 ust. 1 i 1a w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jest zobowiązany do posługiwania się środkami komunikacji elektronicznej. Oznacza to zatem konieczność przesłania mu dokumentów w postaci elektronicznej. Obowiązek doręczania organowi pism bezpośrednio do elektronicznej skrzynki podawczej nie został wyłączony w zależności od tego, czy organ ustanowił pełnomocnika. Nawet więc jeżeli organ jest reprezentowany przez pełnomocnika, to gdy pełnomocnik ten nie wskaże swojego adresu e-PUAP, sądy administracyjne zobowiązane są do dokonywania doręczeń na adres elektronicznej skrzynki podawczej organu, wskazując jako adresata pełnomocnika tego organu (postanowienie NSA z dnia 22 marca 2023 r., II GZ 59/23). To że pełnomocnik organu podał adres do doręczeń za pośrednictwem operatora pocztowego nie miało w sprawie znaczenia, z uwagi na obowiązek wynikający z art. 74a § 10 P.p.s.a. Przyjąć zatem należy, że elektroniczna forma korespondencji z organem została wskazana przez prawodawcę jako wiodąca. Tym samym, Sąd pierwszej instancji, nie miał podstaw do doręczania pełnomocnikowi organu korespondencji w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego, jak również nie miał podstaw do wzywania skarżącej do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk zażalenia, lecz obowiązany był przesłać zażalenie wniesione przez skarżącą w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej organu, wskazując jako adresata pełnomocnika organu. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.