III OZ 300/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SO/Wr 7/24 o oddaleniu wniosku J.M. o wymierzenie grzywny Staroście [...] za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek o wymierzenie grzywny Staroście [...] za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z 8 lutego 2024 r. J.M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie Staroście [...] grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi z 29 grudnia 2023 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że w dniu 29 grudnia 2023 r. złożyła skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 25 listopada 2023 r., jednak skarga ta nie została przekazana do sądu w ustawowym terminie. W dniu 19 kwietnia 2024 r. Starosta udzielił odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, wskazując, że akta sprawy przekazał do sądu w dniu 16 stycznia 2024 r. - wyjaśnił, że nieudzielenie odpowiedzi na wniosek w ustawowo przewidzianym terminie wynikało z absencji pracownika organu oraz dużej ilości obowiązków, co spowodowało zawieruszenie się wniosku w innych dokumentach. Oddalając wniosek, sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające nałożenie na organ grzywny. Starosta przekazał wprawdzie do sądu skargę (w formie kserokopii) wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi z przekroczeniem terminu określonego w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej "u.d.i.p."), jednak naruszenie to było niewielkie. Jak wynika z akt sprawy, skarga wpłynęła do organu w dniu 29 grudnia 2023 r. Organ powinien był więc przekazać skargę wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w dniu 15 stycznia 2024 r., a uczynił to z trzydniowym opóźnieniem, tj. w dniu 18 stycznia 2024 r. Sąd dostrzegł, że skarga została pierwotnie wniesiona przez organ w postaci kserokopii dokumentu, jednak - na wezwanie z 7 lutego 2024 r. - Starosta przekazał, w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu oryginał skargi w formie dokumentu elektronicznego. Oceniając zasadność wniosku o wymierzenie grzywny, sąd pierwszej instancji miał na względzie nie tylko nieznaczne uchybienie terminu, o którym mowa w art. 21 pkt 1 u.d.i.p., ale również okoliczność, że Starosta przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek przekazania oryginału skargi oraz elektronicznie uwierzytelnionej kopii odpowiedzi na skargę. Wbrew argumentacji skarżącego zawartej w piśmie z 22 kwietnia 2024 r., powyższe działania organu nie opóźniły rozpoznania sprawy, która po uiszczeniu przez skarżącego w dniu 20 lutego 2024 r. wpisu sądowego od skargi oraz doręczeniu mu uwierzytelnionej kopii odpowiedzi na skargę zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 14 marca 2024 r. została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym. W związku z powyższym sąd uznał, że wymierzenie grzywny w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie jest zasadne, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 64 § 3 i art. 55 § 1 p.p.s.a. oddalił wniosek o jej wymierzenie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł wnioskodawca, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem sądu pierwszej instancji. Wskazał w szczególności, że w związku z tym, że WSA we Wrocławiu zignorował jego wniosek o udostępnienie akt sprawy dotyczącej skargi na bezczynność, to na dzień przesłania wniosku o grzywnę nie miał wiedzy o tym, że organ skargę przekazał - sygnaturę akt uzyskał dopiero telefonicznie 12 lutego 2024 r. Dodał, że przekazanie skargi nadesłanej drogą elektroniczną (poprzez epuap) w sposób zgodny z przepisami następuje dopiero w momencie jej przesłania (oryginalnego pliku) wraz z odpowiedzią na skargę sporządzoną i podpisaną elektronicznie, którą organ przesłał dopiero 4 marca 2024 r., czyli po prawie 7 tygodniach od ustawowego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2014 r., I OZ 1230/13; z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1002/20; publ. CBOSA). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., I OZ 850/08; publ. CBOSA). Jeżeli np. sąd dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, to wymierzenie organowi grzywny oscylującej w górnej granicy wymiaru będzie zasadne. Dopuszcza się również sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r., II OZ 21/13, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 343-344, nb 5). Bezspornie w niniejszej sprawie organ nie dochował ustawowego terminu na wykonanie swojego ustawowego obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. i przekazał wydruk skargi wniesionej przez wnioskodawcę z 3 dniowym opóźnieniem. Następnie organ wykonał terminowo wezwanie Przewodniczącego Wydziału i przekazał do sądu oryginał skargi w wersji elektronicznej. W ocenie sądu pierwszej instancji w okolicznościach sprawy organ nie zasłużył na ukaranie grzywną wobec niewielkiego uchybienia terminu oraz terminowego wykonania zobowiązania sądowego. Ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji należy się zgodzić. Jak wskazano na wstępie, zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia – w orzecznictwie dopuszcza się sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji miał podstawy do oddalenia przedmiotowego wniosku, bowiem w istocie uchybienie organu w przekazaniu skargi było nieznaczne (3 dni), organ wyjaśnił przyczyny uchybienia oraz wykonał w terminie wezwania sądowe, co sprawiło, że skarga wnioskodawcy została rozpoznana bez opóźnienia. Sąd pierwszej instancji w sposób wystarczający wyjaśnił motywy, którymi się kierował oddalając przedmiotowy wniosek, wobec czego nie sposób doszukać się w zaskarżonym postanowieniu naruszenia prawa, które powinno poskutkować jego uchyleniem. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu nie mogła wpłynąć na odmienną ocenę zaskarżonego postanowienia. Fakt, iż skarżący nie wcześniej niż 12 lutego 2024 r. dowiedział się o tym, że organ przekazał skargę, nie ma wpływu na przedmiotową sprawę, bowiem zaskarżone postanowienie wydano dopiero 29 kwietnia 2024 r. – w okresie między złożeniem wniosku o wymierzenie grzywny a tymże orzeczeniem wnioskodawca mógł swój wniosek cofnąć, skoro powziął wiedzę o tak nieznacznym uchybieniu organu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie stanowi również wystarczającej przesłanki do wymierzenia grzywny złożenie takiego wniosku w sytuacji, gdy organ przekazał skargę, odpowiedź na skargę z aktami sprawy, wprawdzie pierwotnie z nieznacznym uchybieniem terminu i z uchybieniem obowiązku wynikającego z § 3 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1003), zgodnie z którym skargę sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego organ przekazuje do elektronicznej skrzynki podawczej sądu, lecz w sytuacji, w której uchybienia te nie opóźniły rozpoznania sprawy. Jak wskazał sąd pierwszej instancji, po uiszczeniu przez skarżącego w dniu 20 lutego 2024 r. wpisu sądowego od skargi oraz doręczeniu mu uwierzytelnionej kopii odpowiedzi na skargę zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 14 marca 2024 r. została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym i uchybienia organu nie miały wpływu na termin rozpoznania sprawy. Zasadnie zatem sąd pierwszej instancji wskazał, ze przestawione okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności stopień zawinienia organu, przemawiały za oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny. Nie zaszły bowiem negatywne konsekwencje dla wnioskodawcy, a uchybienie organu nie miało również charakteru celowego i rażącego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 w zw. z 64 § 3 p.p.s.a.