III OZ 286/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SAB/Ol 74/26, odrzucające skargę w sprawie ze skargi J.R. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Rektora Akademii Medycznych i Społecznych Nauk Stosowanych w Elblągu postępowania w sprawie rozpoznania odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SAB/Ol 74/26, wydanym w sprawie ze skargi J.R. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Rektora Akademii Medycznych i Społecznych Nauk Stosowanych w Elblągu postępowania w sprawie rozpoznania odwołania, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę, jako nieopłaconą. W uzasadnieniu ww. postanowienia Sąd I instancji podał, że skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Rektora Akademii Medycznych i Społecznych Nauk Stosowanych w Elblągu postępowania w sprawie rozpoznania odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Natomiast zarządzeniem z dnia 17 listopada 2025 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe zarządzenie doręczono skarżącej 11 grudnia 2025 r. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2026 r., sygn. akt III SAB/Gd 478/25, WSA w Gdańsku stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Następnie WSA w Olsztynie przywołał regulacje zamieszczone w przepisie art. 220 § 1 - § 3 p.p.s.a. Wskazał, że zgodnie z tym przepisem, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W przypadku skargi przewodniczący wzywa wnoszącego do uiszczenia wpisu pod rygorem jej odrzucenia. Stosownie zaś do art. 220 § 2 p.p.s.a., jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznaczy termin do uiszczenia opłaty nie krótszy niż dwa miesiące. Natomiast w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych wniesionej skargi, skarga taka podlega odrzuceniu. Z uwagi na upływ terminu do uiszczenia wpisu i brak jego uiszczenia przez skarżącą, Sąd odrzucił skargę. Zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z dnia 9 kwietnia 2026 r. wniosła skarżąca. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, że odrzucenie skargi nastąpiło mimo istnienia szczególnych okoliczności, które uzasadniają brak winy po stronie skarżącej w nieuiszczeniu wpisu w terminie. Skarżąca wystąpiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przyjęcie, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu nastąpiło bez winy skarżącej, przekazanie sprawy do dalszego rozpoznania po przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu, a także uznanie uiszczonego wpisu sądowego za skuteczny. W uzasadnieniu zażalenia podniosła, że zmiana sądu właściwego w toku sprawy wywołała po stronie skarżącej obiektywny stan niepewności co do tego, czy wpis powinien zostać uiszczony jeszcze na rachunek WSA w Gdańsku, czy też należało oczekiwać na nowe wezwanie albo informację od WSA w Olsztynie. Stwierdziła, że mieszka w Szwecji i z tego powodu w sprawie miał zastosowanie przepis art. 220 § 2 p.p.s.a., przewidujący dłuższy termin na uiszczenie wpisu (niekrótszy niż dwa miesiące), a ten właśnie przepis Sąd I instancji powołał w zaskarżonym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Dla kierunku rozpoznania zażalenia podstawowe znaczenie miały dwie okoliczności wynikające z akt sprawy. Po pierwsze – skarżąca jest osobą zamieszkałą za granicą (Szwecja), która nie ma w kraju przedstawiciela. Po drugie – pierwszym pismem sądowym doręczonym jej w sprawie był odpis zarządzenia wzywającego skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi, przy czym w zarządzeniu tym WSA w Gdańsku (jeszcze przed przekazaniem sprawy wg właściwości do WSA w Olsztynie) zakreślił skarżącej termin 7 dni oraz nie pouczył jej o treści przywołanego powyżej przepisu art. 220 § 2 p.p.s.a. (k. 178-183 T. I akt). W tej zaś sytuacji samo tylko wyznaczenie tak krótkiego terminu do uiszczenia wpisu, jak w opisanym powyżej zarządzeniu, przy jednoznacznej i nienasuwającej wątpliwości interpretacyjnych treści przepisu art. 220 § 2 p.p.s.a., stanowiło wystarczający powód dla uznania zażalenia za zasadne. Jak podkreślił bowiem NSA w postanowieniu z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. II GSK 385/09 (Legalis nr 1257728), regulacja zamieszczona w tym przepisie zapewnia równe traktowanie stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie pozostaje w kolizji z zasadami ustrojowymi, zawartymi w art. 2 i art. 45 Konstytucji RP. W konsekwencji oznacza to, że wyznaczony w zarządzeniu wzywającym do uiszczenia wpisu termin naruszał prawo skarżącej do sądu i był oczywiście zbyt krótki. Dodatkowo, sama zmiana sądu orzekającego w sprawie mogła wywołać u skarżącej stan niepewności co do skuteczności wezwania do wpisu (Sądem wzywającym do wpisu był bowiem WSA w Gdańsku, a Sądem rozpoznającym skargę był już WSA w Olsztynie). O zasadności zażalenia świadczy również uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, w którym Sąd I instancji – z jednej strony - uznał, że wpisu nie uiszczono w terminie, ale – z drugiej strony - nie wskazał jednoznacznie, z którym dniem termin do jego uiszczenia upłynął, mimo, że w tym samym uzasadnieniu Sąd powołał się, wbrew treści zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu, na termin dłuższy przewidziany w art. 220 § 2 p.p.s.a. W rezultacie Sąd I instancji orzekł o odrzuceniu skargi z naruszeniem przepisu art. 220 § 3 p.p.s.a., ponieważ wezwanie do uiszczenia wpisu nie spełniało wymogów postawionych treścią przepisu art. 220 § 2 p.p.s.a. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.