III OZ 285/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. sp.j. z siedzibą w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2025 r. sygn. akt II SAB/Wr 1461/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z. sp.j. z siedzibą w O. na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie podziemnego magazynu gazu postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 28 stycznia 2025 r., sygn. akt II SAB/Wr 1461/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA we Wrocławiu") odrzucił skargę Z. sp.j. z siedzibą w O. (dalej: skarżąca, spółka) na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie podziemnego magazynu gazu. W pkt II. postanowienia orzeczono o zwrocie wpisu od skargi. W uzasadnieniu orzeczenia Sądu I. instancji wskazano, że wyrokiem z 24 września 2024 r., sygn. akt II SAB/Wr 297/24 WSA we Wrocławiu: w pkt I stwierdził, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu; w pkt II stwierdził, że bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt III zobowiązał Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt IV orzekł w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten w dacie orzekania przez Sąd I. instancji nie był prawomocny. Sąd I. instancji stwierdził, że pomiędzy sprawami (II SAB/Wr 297/24 i II SAB/Wr 1461/24) zachodzi zarówno tożsamość podmiotowa (stronami są: Z. sp. j. z siedzibą w O. i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we Wrocławiu), jak również tożsamość przedmiotowa (obie skargi mają za przedmiot bezczynność w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie podziemnego magazynu gazu. Jednocześnie postępowanie to zostało wszczęte wnioskiem skarżącej spółki z 4 października 2019 r.). Co jednak najistotniejsze, w okolicznościach sprawy, skarga zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Wr 297/24 na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu nie została prawomocnie zakończona. Wyrok Sądu I. instancji w tej sprawie został bowiem zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjny i oczekuje na rozpoznanie. Tym samym Sąd nie mógł rozpoznać kolejnej skargi. Zdaniem WSA we Wrocławiu, z przywołanych powyżej względów skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Pismem oznaczonym datą 12 lutego 2025 r. skarżąca spółka, reprezentowana przez adwokata, wywiodła zażalenie od ww. postanowienia WSA we Wrocławiu z 28 stycznia 2025 r. sygn. akt II SAB/Wr 1461/24, zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ treść rozstrzygnięcia, a to art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie stanu zawisłości sprawy z równoległym postępowaniem, podczas gdy równolegle organ dwukrotnie wydał postanowienie o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania (błędnie traktując obowiązki wnioskodawcy), co wymaga każdorazowej i odrębnie ochrony strony skargą na bezczynność organu, z uwagi na to, że nie zachodzi tożsamość przedmiotowa sprawy. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do dalszego procedowania przez Sąd I. instancji, a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że o wystąpieniu przesłanki określonej w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. można mówić w sytuacji, w której zachodzi tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono podlegającą odrzuceniu skargę. Tożsamość ta musi obejmować elementy podmiotowe i przedmiotowe. Zdaniem spółki nie można badać stanu zawisłości sprawy bez kluczowego rozróżnienia i chronologii wydarzeń oraz zapadłych orzeczeń. W niniejszej sprawie pismem z dnia 26 lipca 2024 r. spółka została wezwana do uzupełnienia rzekomych braków formalnych (poddać w wątpliwość należy traktowanie wezwania jako brak formalny), jak i również to, czy organ winien formułować w ogóle wezwanie - gdyby traktować to jako wezwanie do uzupełnienia materiału. W odpowiedzi jednak pismem z dnia 20 sierpnia 2024 r. wnioskodawca zaprezentował swoje stanowisko i wezwał do dalszego procedowania. W efekcie pismem z dnia 24 września 2024 r. organ pozostawił wniosek bez rozpoznania. Wnioskodawca "zakwestionował" tą czynność - odpowiednio pismami z dnia 23 września 2024 r. (jeszcze przed pismem organu) oraz 3 października 2024 r. W ocenie skarżącej spółki te czynności jednak w żadnej mierze nie są tożsame z przebiegiem sprawy rozstrzygniętej wyrokiem "(nieprawomocnym w dnia 24.09.2024r., II SAB/Wr 297/24)". Gdyby bowiem przyjąć koncepcję Sądu I. instancji strona zostałaby pozbawiona prawa do kwestionowania rozstrzygnięć organu, tj. każdego postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Wbrew bowiem przekonaniu Sądu nie zachodzi tożsamość przedmiotowa, jeżeli ów wyrok odnosił się do pisma organu z dnia 29 listopada 2023 r. (a nie z 24 września 2024 r.). Zaznaczyć bowiem trzeba, że organ (niezależnie od przebiegu sprawy II SAB/Wr 297/24) dalej procedował wniosek o wydanie decyzji środowiskowej. W konsekwencji oba postępowanie są od siebie niezależne, a potencjalnie wydane orzeczenia nie dyskwalifikują się wzajemnie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie ze stanowiącym podstawę orzeczenia Sądu I. instancji art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Tożsamość sprawy osądzonej z inną sprawą zawisłą przed sądem administracyjnym będzie mieć miejsce wówczas, gdy w sprawach tych zaistnieje tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa, tzn. gdy sprawa dotyczy tych samych podmiotów oraz tego samego stosunku administracyjnoprawnego na tle tego samego, co uprzednio, stanu faktycznego (vide: postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2012 r., II OSK 1386/12, CBOSA). Poza przedmiotem sporu jest okoliczność, że pomiędzy sprawami (II SAB/Wr 297/24 i II SAB/Wr 1461/24) zachodzi tożsamość podmiotowa (stronami są: skarżąca spółka i RDOŚ we Wrocławiu). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego tożsamość przedmiotowa ograniczona jest do okoliczności, że obie skargi mają za przedmiot bezczynność w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, która zainicjowana została wnioskiem spółki z 4 października 2019 r. Nie sposób jednak abstrahować od istotnej zmiany stanu faktycznego w niniejszej sprawie, która nastąpiła od dnia wniesienia skargi i wyrokowania w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 297/24. W wyroku WSA we Wrocławiu z 24 września 2024 r. sygn. akt II SAB/Wr 297/24 stwierdzono, że od 29 listopada 2023 r., kiedy to RDOŚ pozostawił wniosek spółki bez rozpatrzenia, do dnia wniesienia skargi, organ ten nie załatwił wniosku strony, pozostając zatem bezczynnym. Oznacza to, że przedmiotem oceny WSA we Wrocławiu w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt II SAB/Wr 297/24 uczyniono okres od 29 listopada 2023 r. do dnia wniesienia skargi (data jej nadania to 1 marca 2024 r.). Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2986/24 wynika, że skarga kasacyjna RDOŚ od ww. wyroku WSA we Wrocławiu z 24 września 2024 r. sygn. akt II SAB/Wr 297/24 ograniczała się do zaskarżenia go w części zobowiązującej organ do wydania aktu lub dokonania czynności w termie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, tj. w części określonej w pkt III. sentencji wyroku i została oddalona. Argumentacja organu oparta była na braku podstaw do zobowiązania do wydania aktu lub dokonania czynności w termie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. RDOŚ stwierdził, że w dniu wydania ww. wyroku nie pozostawał już w bezczynności, ponieważ pismem z dnia 24 września 2024 r. po raz kolejny pozostawił wniosek spółki bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w ww. orzeczeniu stwierdził, że umorzenie postępowania sądowego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. może mieć z kolei miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy organ przestanie być w bezczynności przed wydaniem orzeczenia Sądu, a taka sytuacja w sprawie przed nim zawisłej nie wystąpiła. Co istotne, w wyroku NSA z 24 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2986/24 Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że: "(...) skarżący kasacyjnie w przedstawionej argumentacji zdaje się nie zauważać, że na pismo o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania przysługuje skarga na bezczynność do sądu administracyjnego, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r. (sygn. I OPS 2/13; publ. ONSAiWSA 2014/1/2). Z odpowiedzi na skargę kasacyjną Zakładu wynika z kolei, iż podmiot ten wniósł odrębną skargę na bezczynność organu w przedmiocie pisma z dnia 24 września 2024 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.". W tym stanie rzeczy okoliczność pozostawienia przez organ wniosku spółki bez rozpoznania pismem z 24 września 2024 r. nie stanowiła przedmiotu kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie o sygn. II SAB/Wr 297/24, co czyni błędnym stanowisko Sądu I instancji odnoście zaistnienia podstawy odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.