III OZ 269/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Wa 436/26, odrzucające skargę w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Prokuratora Okręgowego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2026 r., sygn. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Wa 436/26, wydanym w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Prokuratora Okręgowego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2026 r., sygn. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a."), odrzucił skargę, jako nieopłaconą. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II, w piśmie z dnia 18 marca 2026 r., wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Prokuratora Okręgowego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2026 r., sygn. [...] o umorzenia postępowania, w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 19 marca 2026 r. (k. 44 akt). W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący pismem z dnia 19 marca 2026 r. wystąpił o uchylenie przedmiotowego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, podnosząc, że sprawy dotyczące udostępniania informacji publicznej, jako objęte lex specialis, nie podlegają obowiązkowi uiszczania wpisu od skargi. W kolejnym piśmie - z dnia 25 marca 2026 r. – Sąd poinformował skarżącego, że skargi w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej nie podlegają ustawowemu zwolnieniu od uiszczania opłat sądowych - w trybie art. 239 p.p.s.a. W piśmie z dnia 27 marca 2026 r. skarżący podniósł, że przedmiotem jego skargi jest wniosek o wymierzenie Prokuratorowi Rejonowemu Warszawa – Śródmieście kary z tytułu "naruszenia prawa" z art. 21 ust. 1 i art. 23 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022, poz. 902; dalej, u.d.i.p.). W związku z powyższym oświadczeniem skarżącego, Sąd poinformował stronę w piśmie z dnia 9 kwietnia 2026 r., że uznał pismo z dnia 26 stycznia 2026 r. jako skargę na decyzję Prokuratora Okręgowego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2026 r., sygn. [...] o umorzenia postępowania, jako mieszczącą się w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. W związku z tym Sąd wezwał skarżącego o zajęcie stanowiska czy wycofuje skargę z dnia 26 stycznia 2026 r. czy też ją cofa. Dodatkowo Sąd pouczył o zasadach stosowania art. 23 u.d.i.p. Natomiast w piśmie z dnia 9 kwietnia 2026 r. skarżący podtrzymał skargę, ponownie żądając wymierzenia Prokuratorowi Rejonowemu Warszawa – Śródmieście kary z tytułu "naruszenia prawa" z art. 21 ust. 1 i art. 23 u.d.i.p. Następnie w oparciu o dane z Rejestru Opłat Sądowych, wg stanu na dzień 15 kwietnia 2026 r., Sąd ustalił, że nie zidentyfikowano w nim wpłaty w postaci wpisu sądowego od przedmiotowej skargi (k. 80 akt). Z tych względów Sąd uznał, że skarga podlegała odrzuceniu. W końcowej części uzasadnienia Sąd dodatkowo wyjaśnił, że przepis art. 23 u.d.i.p. ma charakter karny - penalizujący naruszenie obowiązku udostępnienia informacji publicznej, co przesądza o tym, że wymierzenie np. grzywny na jego podstawie jest możliwe tylko w ramach postępowania karnego. To z kolei oznacza, że sprawa w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych nie obejmuje bowiem orzekania kar za czyny zabronione, nawet wówczas, gdy zostały one zawarte w aktach prawnych zawierających normy prawa administracyjnego. Natomiast do orzekania o odpowiedzialności karnej właściwie są sądy powszechne - art. 1 § 2 ustawy z 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 334). Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie mógł uczynić zadość żądaniu skarżącego w omawianym zakresie. Skoro zatem w sprawie – po rozpoznaniu wniosku z dnia 6 listopada 2025 r. o udostępnienia informacji publicznej - wydano ostateczną decyzję administracyjną, na którą skarżący powołał się w piśmie z dnia 26 stycznia 2026 r., to Sąd przedmiotem postępowania uczynił to rozstrzygnięcie, z tym, że aby doszło do merytorycznego rozpatrzenia sprawy skarga nie może być obarczona brakiem fiskalnym, a takim, nieuzupełnionym brakiem dotknięta była skarga W.D. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Skarżący stwierdził, że zostało ono wydane co najmniej przedwcześnie, ponieważ nie wyczerpano inicjatywy dowodowej pozwalającej na ustalenie stanu faktycznego i dokonanie całościowej oceny prawnej przedmiotu postępowania. Podniósł także, że Sąd zaniechał wszczęcia postępowania o wymierzenie kary pomimo ustalenia rzeczywistego naruszenia prawa z zakresu niedopełnienia obowiązku przez organ, tj. naruszenia prawa z art. 21 ust. 1 i art. 23 u.d.i.p.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i § 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący w ogóle nie uiścił wpisu od skargi na ww. decyzję Prokuratora Okręgowego w Warszawie, który to wpis był wymagany doręczonym mu zarządzeniem wzywającym go do jego uiszczenia. Co więcej, jak wynika z akt sprawy skarga W.D. została wniesiona właśnie w terminie otwartym do zaskarżenia decyzji Prokuratora Okręgowego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2026 r., a decyzja ta zawierała w tym zakresie prawidłowo pouczenie. Skarżący decyzję tę wymienił także w treści skargi. Co równie istotne, WSA w Warszawie wielokrotnie informował skarżącego, że grzywna przewidziana w art. 23 u.d.i.p. odnosi się do kwestii odpowiedzialności karnej za nieudostępnienie informacji publicznej i pozostaje poza właściwością rzeczową sądu administracyjnego, co - de iure - czyniłoby taką skargę niedopuszczalną, przy wciąż istniejącej dopuszczalności skargi o przedmiocie w postaci decyzji Prokuratora Okręgowego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2026 r. W ocenie NSA, Sąd I instancji zapewnił zatem skarżącemu pełną realizację prawa do ochrony sądowej w zakresie jego publicznego prawa podmiotowego – dostępu do informacji publicznej (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 2 ust. 1 u.d.i.p.). Z kolei skarżący, nie uiszczając wpisu od skargi, z prawa tego nie skorzystał, co prowadziło do prawidłowego odrzucenia jego skargi. Z tych powodów NSA uznał zarzuty zażalenia za niezasadne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.