III OZ 253/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1909/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 27 września 2024 r., nr ZSPR.440.735.2019.PR.ŁK w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1909/24 odmówił A. J. (dalej także jako: skarżący) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wywiedzionej przez skarżącego do Sądu I instancji na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 27 września 2024 r., nr ZSPR.440.735.2019.PR.ŁK w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. Sąd I instancji w uzasadnieniu powyższego postanowienia wyjaśnił na wstępie, że przywrócenie terminu możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Oceniając zaś zasadność wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez jej podpisanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że podniesione przez niego okoliczności, tj. to, że o wymogu osobnego podpisania załączników do pisma elektronicznego dowiedział się przypadkowo, podczas załatwiania innych spraw, nie wskazują na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Sąd I instancji wskazał, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu judykatura sądów administracyjnych zalicza zgodnie m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy też nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W związku z tym, że skarżący jako przyczynę uchybienia terminowi wskazuje na nieświadomość co do wymogów technicznych podpisywania pism na platformie ePUAP, Sąd I instancji uznał, że wskazana okoliczność nie może świadczyć o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Powoływanie się przez skarżącego na nieświadomość i niewiedzę w ww. zakresie, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie stanowi obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej zachowanie terminu. Co więcej, Sąd I instancji zauważył, że skarżący od samego początku prowadzi korespondencję z Sądem w formie elektronicznej, co powinno uczulić go na konieczność wykazywania się szczególną dbałością w kwestiach formalnych w toku postępowania sądowego. Jest to niezbędne dla właściwego zabezpieczenia własnych interesów. Skoro Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie, to naturalną konsekwencją było dopilnowanie czy korzystając z narzędzi elektronicznych skarżący dopełnił należycie ciążącego na nim obowiązku. Niewątpliwie bowiem przeszkoda, polegająca na nieświadomości skarżącego była całkowicie od skarżącego zależna i mógł on jej zapobiec. Wymagało to jedynie zachowania minimum staranności w dokonaniu żądanej przez Sąd czynności. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych oraz o przekazanie sprawy do dalszego procedowania i podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niesłusznie uznał, że uchybienie przez niego terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi miało charakter zawiniony. Skarżący powtórzył, że w dniu 11 marca 2025 r., po przypadkowym uzyskaniu informacji od urzędnika powiatowego, dowiedział się, że platforma ePUAP nie podpisuje automatycznie załączników do pism elektronicznych i że należy podpisać je osobno w aplikacji dostępnej na stronie gov.pl. Skarżący podkreślił, że natychmiast po uzyskaniu powyższych informacji podjął działania i tego samego dnia przesłał do Sądu poprawnie podpisaną skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Skarżący zaznaczył, że nie miał świadomości, że załącznik do pisma -skarga - wymaga oddzielnego podpisu elektronicznego, zaś nieświadomość ta była w jego ocenie obiektywnie usprawiedliwiona, gdyż jej przyczyna leży w niedoskonałościach platformy ePUAP, która nie informuje użytkownika o konieczności osobnego podpisywania załączników. Skarżący wskazał, że brak czytelnej instrukcji w tym zakresie należy uznać za okoliczność niezależną od niego. Natomiast odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi przez Sąd I instancji w ocenie skarżącego prowadzi do naruszenia jego prawa do sądu i uniemożliwia rozpatrzenie jego skargi na decyzję organu, która - w jego przekonaniu - narusza jego prawa wynikające z ustawy o ochronie danych osobowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo stwierdził, że powołane przez skarżącego okoliczności nie wskazują na brak jego winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przypomnieć należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r., I CKN 1261/99 publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (tak NSA w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2020 r. I OZ 1120/20). W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie nie można było przypisać skarżącemu braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez jej podpisanie. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest w tym zakresie prawidłowe. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywana przez skarżącego we wniosku i zażaleniu niewiedza w zakresie podpisywania elektronicznych pism nie uzasadniała przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Podkreślenia wymaga, że skarżący został pouczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przy doręczeniu pierwszego pisma w sprawie, o warunkach wnoszenia pism oraz doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w tym także o tym, że zgodnie z art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. pismo i załączniki wnoszone w formie dokumentu elektronicznego powinny zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Uchybienie skarżącego było zatem wynikiem nie tylko braku wiedzy co do wymogów technicznych podpisywania pism na platformie ePUAP, ale także niedostatecznego zapoznania się lub brakiem zapoznania się z treścią pouczenia Sądu I instancji. Jak już natomiast wskazywano przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zgodzić się zatem należy z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, że w sprawie nie miały miejsce żadne okoliczności uzasadniające zastosowanie tejże instytucji. Dlatego należało uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu. Z tych względów, mając na uwadze, że postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.