III OZ 244/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1546/20 o odrzuceniu skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie wydania negatywnej opinii dotyczącej zgłoszenia przedmiotu za produkt uboczny postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1546/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie wydana negatywnej opinii dotyczącej zgłoszenia uznania przedmiotu za produkt uboczny. W motywach rozstrzygnięcia Sąd podał, że do złożonej do Sądu skargi dołączono pełnomocnictwo z dnia 3 grudnia 2019 r. dla r.pr. M. K. do reprezentowania spółki przez sądami administracyjnymi, które zostało udzielone przez członka zarządu A. B. oraz pełnomocnictwo z dnia 23 listopada 2017 r. udzielone przez Wiceprezesa zarządu F. B. dla M. K. i A. B. do samodzielnego reprezentowania spółki przed organami administracji publicznej. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 21 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do nadesłania odpisu KRS spółki, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie pełnomocnik skrzącej nadesłał żądany odpis KRS. Na podstawie zarządzenia z dnia 27 sierpnia 2020 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie dla osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia (np. wyciąg z rejestru sądowego). W powyższym wezwaniu zawarto pouczenie, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi, w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania, spowoduje odrzucenie skargi. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej spółki nadesłał pełnomocnictwo z dnia 23 listopada 2017 r. udzielone przez Wiceprezesa zarządu F. B. dla M. K. i A. B. do jednoosobowego reprezentowania skarżącej spółki przed organami administracji; pełnomocnictwo z dnia 6 października 2020 r. udzielone przez członka zarządu A. B. do reprezentowania skarżącej spółki przed sądami administracyjnymi dla r.pr. M. K. oraz odpis pełny KRS skarżącej spółki. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga podlega odrzuceniu z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. WSA w Warszawie wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności (art. 29 P.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 37 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Natomiast zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. c P.p.s.a. pismo strony, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer identyfikacyjny REGON albo numer w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numer identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, która nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania. Ponadto do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 P.p.s.a.). Z powyższych regulacji wynika, że organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę, a udowodnienie umocowania musi mieć formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu. Ciężar wykazania odpowiednim dokumentem umocowania do działania w imieniu strony spoczywa na pełnomocniku, co wprost wynika z powołanych przepisów. Skoro więc sąd musi dysponować dokumentem potwierdzającym należytą reprezentację strony, co wprost wynika z powołanych wyżej przepisów, to brak takiego dokumentu jest brakiem formalnym skargi skutkującym wezwaniem strony do jego uzupełnienia na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a. W przypadku zatem złożenia pisma, w tym skargi, do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej, ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 i art. 46 § 3 P.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa (art. 29 P.p.s.a.). Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 18 marca 2020 r. II GZ 65/20) złożenie pełnomocnictwa bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony, nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu. Z akt sprawy wynika, że pomimo wezwania pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia, do akt sprawy nie został złożony dokument wykazujący umocowanie r.pr. M. K. do wniesienia skargi, zgodnie z art. 29 P.p.s.a. Nadesłane do akt sprawy pełnomocnictwo z dnia 6 października 2020 r. do reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi zostało podpisane przez członka zarządu A. B. Zgodnie z odpisem KRS skarżącej do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważnieni są Prezes i Wiceprezesi – samodzielnie, natomiast członkowie zarządu – łącznie z Prezesem lub Wiceprezesem spółki. Złożone pełnomocnictwo jest niezgodne z zapisem KRS spółki, bowiem nie zwiera wymaganego dla swojej ważności drugiego podpisu złożonego przez Prezesa lub Wiceprezesa spółki. Tym samym należało uznać, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione prawidłowo. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że złożone wraz ze skargą pełnomocnictwo z dnia 3 grudnia 2019 r. do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi również zostało podpisane tylko przez członka zarządu A. B. i nie zwierało dla swojej ważności drugiego podpisu złożonego przez Prezesa lub Wiceprezesa spółki, stosownie do zapisu widniejącego w KRS spółki. Sąd nie mógł wziąć także pod uwagę pełnomocnictwa z dnia 23 listopada 2017 r., bo zostało ono udzielone do reprezentowania skarżącej przed organami administracji, a nie przed sądami administracyjnymi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu podniesiono, że w orzecznictwie przyjmuje się, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Wojewódzki sąd administracyjny ma zatem obowiązek wezwać stronę do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę, nie wykazał się stosownym umocowaniem. Braki formalne skargi, które nie zostały uzupełnione w terminie przez pełnomocnika, który podpisał się pod skargą, powinny skutkować skierowaniem bezpośrednio do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. Z uwagi na to, że sąd nie uruchomił procedury uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez skarżącą, postanowienie o odrzuceniu skargi należy uznać za przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zagadnienie prawne związane ze sposobem reprezentacji osoby prawnej w postępowaniu sądowowadministarcyjnym zostało uregulowane w art. 28 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to zatem, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako osoba prawna może być reprezentowana przed Sądem wyłącznie przez jej organ, tj. zarząd lub osobę uprawnioną, tj. np. pełnomocnika. Nie może zatem działać samodzielnie. Z tych też względów za błędne należy uznać stanowisko wyrażone w zażaleniu, że jeżeli skarga została podpisana przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony (tu: skarżącej spółki) do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Podnieść należy, że stosownie do postanowień art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik ustanowiony w sprawie składa pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Zgodnie zaś z art. 28 § 1 i art. 29 P.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę, a przepis art. 29 P.p.s.a. nakazuje, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu. Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. i w sytuacji, gdy strona nie uzupełni w tym terminie braków formalnych skargi, Sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W rozpoznanej sprawie pierwszą czynnością w postępowaniu sądowoadministracyjnym podjętą w imieniu spółki było wniesienie skargi. Skargę podpisał pełnomocnik skarżącej spółki. Z uwagi na nieprawidłowe umocowanie do reprezentowania spółki, Sąd wezwał, stosowanie do art. 49 § 1 P.p.s.a., pełnomocnika spółki do uzupełnienia braku formalnego skargi przez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie dla osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik złożył do akt pełnomocnictwo z dnia 6 października 2020 r., które zostało podpisane przez członka zarządu. Zgodnie zaś z odpisem KRS skarżącej spółki do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważnieni są Prezes i Wiceprezesi – samodzielnie, natomiast członkowie zarządu – łącznie z Prezesem lub Wiceprezesem spółki. Złożone pełnomocnictwo jest zatem niezgodne z zapisem KRS, gdyż nie zwiera wymaganego dla swojej ważności drugiego podpisu złożonego przez Prezesa lub Wiceprezesa spółki. Tym samym należało uznać, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione prawidłowo. Zgodzić się również należy z Sądem pierwszej instancji, że nie mógł on wziąć pod uwagę pełnomocnictwa z dnia 23 listopada 2017 r., bowiem zostało ono udzielone do reprezentowania spółki przed organami administracji, a nie przed sądami administracyjnymi. W tych okolicznościach, właściwie postąpił WSA w Warszawie odrzucając skargę spółki, stosownie do dyspozycji z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.