III OZ 235/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 1353/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w B. z dnia 11 września 2023 r., nr KWS-STP/3733/18/22 w przedmiocie przyznania stypendium rektora postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 19 lutego 2024 r., II SA/Bd 1353/23 odmówił M. G. (dalej: "skarżący") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w Bydgoszczy z 11 września 2023 r., nr KWS-STP/3733/18/22, w przedmiocie przyznania stypendium rektora. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z 30 listopada 2023 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL oraz uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały odebrane przez skarżącego 29 grudnia 2023 r., co oznaczało, że termin do uzupełnienia braków upływał z 5 stycznia 2024 r. W piśmie z 4 stycznia 2024 r., nadesłanym drogą elektroniczną 15 stycznia 2024 r., skarżący wskazał swój numer PESEL oraz podkreślił, że nie mógł wcześniej uzupełnić braków formalnych skargi z powodu pogorszenia się stanu zdrowia i złego samopoczucia spowodowanego nagłym skokiem poziomu cukru we krwi oraz wysokim ciśnieniem. Wymagany wpis sądowy w wysokości 200 zł, uiścił 8 stycznia 2024 r. Z kolei pismem z 12 stycznia 2024 r. (wpływ do Sądu 15 stycznia 2024 r.) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wyjaśniając, że w terminie otwartym do ich uzupełnienia nastąpiło pogorszenie jego stanu zdrowia. 24 grudnia 2023 r. została wezwana karetka i udzielona pomoc miała wpływ na obniżenie podwyższonego ciśnienia i poziomu cukru we krwi. 25 grudnia 2023 r. otrzymał poradę w szpitalu w poradni specjalistycznej, podczas której skierowano go do szpitala na oddział kardiologiczny celem dalszej obserwacji. Następnie 29 grudnia 2023 r. został przyjęty do lekarza i otrzymał nowe leki oraz skierowanie do poradni kardiologicznej. Po lekach miał zawroty głowy, silne bóle i zaburzenia widzenia. Całymi dniami leżał w łóżku i nie był w stanie napisać pisma do Sądu. Poza tym podkreślił, że nie było osoby, która mogłaby za niego udać się na pocztę. Jednej pełnoletniej córki nie było w domu, druga trzynastoletnia nie mogła tego zrobić, a żona była w pracy na popołudniową zmianę. Do wniosku skarżący dołączył również zaświadczenie lekarskie z 11 stycznia 2024 r., z którego wynika, że leczy się na nadciśnienie tętnicze i cukrzycę typu II. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 86 i art. 87 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wskazał, że nie kwestionuje, iż skarżący ma problemy zdrowotne i mógł mieć trudności w załatwianiu codziennych spraw. Jednakże okoliczność ta nie może stanowić o przywróceniu terminu, bowiem nie każda okoliczność czy choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby może być przedstawione np. stosowne zaświadczenie lekarskie albo karta leczenia szpitalnego. Skarżący wprawdzie przedstawił dokumenty, z których można wywnioskować, że miał problemy zdrowotne, niemniej jednak miały one miejsce jeszcze przed otrzymaniem wezwania z Sądu. Tymczasem choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiło nagłe i niespodziewane pogorszenie stanu zdrowia w okresie, w którym czynność procesowa miała być dokonana, a choroba całkowicie, obiektywnie uniemożliwiła stronie podejmowanie zwykłych czynności życiowych. Wobec powyższych ustaleń WSA w Bydgoszczy odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, uznając że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności, których przy dołożeniu należytej staranności, nie można było przezwyciężyć. Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, wskazując że nie był w stanie terminowo dokonać czynności procesowych z uwagi na zły stan zdrowia oraz brak możliwości wyręczenia się inną osobą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a). Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem, przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest więc uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych nastąpiło bez jej winy. Skarżący zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, jako powód nieterminowego wykonania czynności procesowej wskazuje problemy zdrowotne. Tymczasem w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Wbrew stanowisku skarżącego, powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, problemy zdrowotne skarżącego nie uzasadniały braku winy w uchybieniu przez niego terminowi do uzupełnienia braków skargi. W przypadku choroby przyjmuje się bowiem, że chodzi tylko o taką chorobę, która rzeczywiście uniemożliwiła stronie zachowanie terminu procesowego, wobec jej nagłego charakteru oraz niemożności wyręczenia się inną osobą. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na niedokonanie czynności w terminie. Sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu II), nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku, gdy strona wskazuje chorobę, jako przyczynę uchybienia terminu, koniecznym jest również wykazanie, iż rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Zaistnienia takiej sytuacji skarżący nie uprawdopodobnił. Z dołączonego do wniosku opisu wizyty w przychodni lekarskiej 29 grudnia 2023 r. (dzień odbioru wezwania z Sądu) wynika, że skarżący stawił się w niej w stanie ogólnym dobrym. Przepisano mu leki, otrzymał skierowanie na badania oraz do przychodni specjalistycznej. Zwolnienia lekarskiego skarżącemu nie wystawiono. Z dokumentu tego, ani żadnego innego nie wynika zatem, aby stan zdrowia skarżącego pogorszył się w takim stopniu, aby uniemożliwić mu podjęcie czynności procesowych w okresie biegu ustawowego terminu do uzupełnienia braków skargi. Skarżący do wniosku o przywrócenie terminu dołączył wprawdzie dokumentację medyczną, tj. kartę medycznych czynności ratunkowych wystawioną 24 grudnia 2023 r. (k. 39) oraz kartę wizyty w poradni specjalistycznej z 25 grudnia 2023 r. (k. 40), jednakże dokumenty te obrazują stan zdrowia skarżącego z okresu sprzed otrzymaniem wezwania z Sądu, czyli 29 grudnia 2023 r. W tym stanie rzeczy WSA w Bydgoszczy słusznie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu bowiem nie wykazał okoliczności świadczących o braku swojej winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które mimo zaangażowania wszelkich sił i środków oraz należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiałyby mu wykonanie zobowiązania Sądu w terminie. Zatem wymóg z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. nie został zachowany. Także w zażaleniu nie przedstawiono okoliczności, które czyniłyby brak winy choćby prawdopodobnym. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia