III OZ 233/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Kr 130/23 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi A.L. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 8 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Kr 130/23, odrzucił zażalenie A.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 grudnia 2023 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A.L. na bezczynność Prezydenta [...] w zakresie udostępnienia informacji publicznej. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w myśl art. 194 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej: P.p.s.a.) zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Skoro skarżący osobiście sporządził zażalenie na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, bez zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego, to Sąd zobligowany był odrzucić zażalenie, jako niedopuszczalne w myśl art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 1 grudnia 2023 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił pismo skarżącego z dnia 16 listopada 2023 r. uznane przez ten Sąd za skargę kasacyjną. Na to postanowienie skarżący wniósł osobiście sporządzone zażalenie. W związku z tym wyjaśnić należy, że możliwość wniesienia środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulowana jest przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Środkami takimi są skarga kasacyjna oraz zażalenie. Wniesienie każdego z nich łączy się z obowiązkiem zachowania określonych wymogów formalnych. Art. 194 § 4 P.p.s.a. stanowi, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego albo osoby wskazane w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. Zatem w przypadku zaskarżenia zażaleniem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej należy przedsięwziąć konieczne działania, aby zażalenie zostało sporządzone stosownie do powyższego wymogu tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, tj. przez adwokata lub radcę prawnego albo przez osoby, które zostały wskazane w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie wskazuje się, że obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 P.p.s.a., stanowi brak, który nie może zostać uzupełniony w późniejszym czasie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt II GZ 201/21; 2 października 2012 r., sygn. akt II OZ 832/12; 20 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 169/12; 7 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 543/14). W konsekwencji powyższego zatem jego uchybienie jest brakiem nieusuwalnym, który winien każdorazowo skutkować odrzuceniem zażalenia. Bezspornym w sprawie jest, że skarżący nie wykazał, że należy do kręgu podmiotów uprawnionych do samodzielnego sporządzenia zażalenia (stosownie do art. 175 § 2-3 P.p.s.a.). Ponadto przy doręczaniu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej został pouczony o warunkach skutecznego jego zaskarżenia, w szczególności zaś konieczności sporządzenia zażalenia przez adwokata lub radcę prawnego. Pomimo tego skarżący sporządził środek odwoławczy samodzielnie, który, w świetle powyższych rozważań, zgodnie z prawem Sąd pierwszej instancji odrzucił. Odnosząc się natomiast do wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Sądu pierwszej instancji z powodu braku jego właściwości w rozpoznaniu skargi to wyjaśnić należy, że o właściwości miejscowej sądów administracyjnych stanowi art. 13 § 2 P.p.s.a. W myśl tego przepisu do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej rozporządzeniem z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652) utworzył szesnaście wojewódzkich sądów administracyjnych. Dla obszaru województwa małopolskiego utworzył i ustalił siedzibę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność Prezydenta [...]. W sposób oczywisty zaskarżył zatem działalność organu, który ma swą siedzibę na terenie województwa małopolskiego, zaś województwo to zostało objęte właściwością miejscową Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Powyższe oznacza, że WSA w Krakowie był sądem właściwym do rozpoznania skargi skarżącego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.