III OZ 213/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 339/24 odmawiające uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 339/24 o orzeczenie w przedmiocie kosztów w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia 21 marca 2024 r. nr 1/2024 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 22 października 2024 r., IV SA/Po 339/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił M. S. (dalej: "skarżący") uzupełnienia wyroku tego Sądu z 21 sierpnia 2024 r., IV SA/Po 339/24 o orzeczenie w przedmiocie kosztów w sprawie M. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] z 21 marca 2024 r nr 1/202 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wyrokiem z 21 sierpnia 2024 r. WSA w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi M. S., uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z 21 marca 2024 r., nr 1/2024. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu 16 września 2024 r. Pismem z 24 września 2024 r. skarżący złożył wniosek o uzupełnienie wyroku w zakresie kosztów postępowania, tj. o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego rzeczywistych i niezbędnych kosztów postępowania w postaci kosztów znaczków pocztowych, poniesionych przez skarżącego w niniejszym postępowaniu. Odmawiając uzupełnienia wyroku WSA w Poznaniu wyjaśnił, że wniosek skarżącego o uzupełnienie wyroku złożony został w ustawowym terminie. Nie mniej jednak Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego uzasadnionych wydatków w postaci kosztów zakupu znaczków pocztowych, gdyż stosownie do treści art. 205 § 1 p.p.s.a. kosztów korespondencji nie zalicza się do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego osobiście przez stronę. Ponadto wskazał, że są to koszty drobne, z poniesieniem których strona występująca do sądu ze skargą winna się liczyć. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący i w zażaleniu wniósł o jego uchylenie bądź zmianę. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że jako osoba pozbawiona wolności nie może on składać pism procesowych osobiście, zatem wyłączną drogą korespondencji z sądem jest korespondencja pocztowa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis ten wprowadził zasadę, że koszty postępowania obciążają strony – skarżącego oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, a także – z uwagi na art. 12 p.p.s.a. – uczestników postępowania, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 199). W orzecznictwie wskazuje się, że z zachowaniem tej reguły interpretacyjnej powinna być wykładana także treść art. 200 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Powyższe przesądza o przyjęciu, że cechą szczególną regulacji przewidujących uprawnienie strony, która uzyskała korzystne dla siebie orzeczenie, do zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw jest kazuistyczny sposób ich sformułowania, który wskazuje, że wolą ustawodawcy było precyzyjne określenie sytuacji, gdy na stronę postępowania może być nałożony obowiązek dokonania zwrotu kosztów postępowania strony przeciwnej. Tego rodzaju regulacja, która odnosi się z jednej strony do sfery uprawnień, ale z drugiej do obowiązków stron postępowania sądowego, nie może być interpretowana w sposób rozszerzający, ani tym bardziej uzupełniana w drodze analogi (por. postanowienia NSA z: 7 grudnia 2007 r., I FSK 1101/07; 1 marca 2022 r., III OZ 117/22 ). Tym samym art. 200 p.p.s.a., który stanowi odstępstwo od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania przez stronę na rzecz zasady odpowiedzialności za wynik sprawy w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, nie przewiduje odpowiedzialności za wszystkie koszty postępowania związane z udziałem w sprawie, lecz wyłącznie za koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw. Pojęcie kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw nie może być jednak interpretowane jako pojęcie autonomiczne w ramach art. 200 p.p.s.a., tylko z uwzględnieniem rozumienia niezbędności jako celowości lub potrzeby poniesienia kosztów. Interpretacja ta musi bowiem uwzględniać treść przepisów art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., w których została przedstawiona definicja "niezbędnych kosztów postępowania". Stosownie do treści art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący (por. postanowienia NSA z: 12 października 2010 r., II OSK 1490/09, 13 marca 2012 r., II FZ 31/12). W konsekwencji zatem nie można przyjąć, że przedstawiony katalog niezbędnych kosztów może być rozszerzany na wydatki inne, występujące zwykle przy okazji postępowania sądowego (np. prowizje bankowe, koszty korespondencji). Okoliczność, kto ekonomicznie ponosi ciężar omawianych wydatków jest obojętna z punktu widzenia instytucji zwrotu kosztów postępowania między stronami. W żadnym wypadku wydatki takie nie są zaliczane do kosztów postępowania, które ma zwrócić organ, w razie uwzględnienia skargi (por. postanowienie NSA z 21 maja 2020 r., II OZ 316/19). Powyższe wywody przesądzają o prawidłowości postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.