III OZ 206/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rady Miejskiej w Chodzieży na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt II SO/Po 7/23 w sprawie z wniosku A. A. o wymierzenie grzywny Radzie Miejskiej w Chodzieży w przedmiocie niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 14 lutego 2024 r. sygn. akt II SO/Po 7/23 wydanym po rozpoznaniu sprawy z wniosku A. A. o wymierzenie grzywny Radzie Miejskiej w Chodzieży w przedmiocie niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." wymierzył Radzie Miejskiej w Chodzieży grzywnę w wysokości 500 zł z tytułu niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przedmiotem sprawy jest nieprzekazanie skargi na naruszenie praworządności i zasad współżycia społecznego w rozpoznawaniu skargi na Burmistrza Miasta Chodzież. Zdaniem Sądu skoro skarga wpłynęła do organu 20 lutego 2023 r., to do 22 marca 2023 r. skarga, odpowiedź na skargę oraz akta sprawy powinny zostać nadane na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Z obowiązków tych organ wywiązał się dopiero 28 kwietnia 2023 r., dlatego w ocenie Sądu nie może być mowy o nieznacznym przekroczeniu terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd wskazał, iż nie podziela argumentacji organu o sesyjności pracy Rady, jako przesłanki uniemożliwiającej terminowe przekazanie skargi. To, że Rada działa jako kolegium na sesjach nie oznacza, że jest ona jako organ władzy publicznej zwolniona z obowiązków ustawowych np. co do zachowania terminu. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu Wojewódzkiego grzywna w wysokości 500 zł będzie miarodajną sankcją, biorąc pod uwagę okres naruszenia. Zażalenie złożył organ, zaskarżając powyższe postanowienie w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 55 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez wymierzenie organowi grzywny w sprawie niebędącej we właściwości sądu administracyjnego. W oparciu o tak sformułowany zarzut wniósł o uwzględnienie zażalenia i zmianę postanowienia poprzez oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny organowi. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, odwołując się do orzecznictwa sądowego, na niedopuszczalność wniosku o wymierzenie organowi grzywny w sytuacji, gdy sama skarga jest niedopuszczalna. W odpowiedzi na zażalenie wnioskodawca wniósł o jego oddalenie jako bezzasadnego. Pełnomocnik wnioskodawcy z urzędu wniósł ponadto o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu odpowiedzi na zażalenie podkreślono niejednolitość linii orzeczniczej dotyczącej dopuszczalności wniosku o wymierzenie organowi grzywny w sytuacji niedopuszczalności skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 55 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do nałożenia na organ grzywny aktualizuje się zatem w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny podjął 16 kwietnia 2024 r. uchwałę o sygn. akt III OPS 1/23, w której wskazano, iż dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. W uzasadnieniu uchwały NSA w składzie 7 sędziów podkreślił, że regulacja przewidziana w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest swoistym antidotum na uchybianie przez organy obowiązkom przewidzianym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Ratio legis tej regulacji polega zatem na zabezpieczeniu sfery praw i interesów skarżącego przed dezorganizowaniem, czy opóźnianiem postępowania sądowoadministracyjnego przez organ administracji publicznej. Zwracając uwagę na odrębność przedmiotów postępowań, NSA przesądził, że postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest postępowaniem samodzielnym i odrębnym od postępowania w przedmiocie samej skargi i jej ewentualnej dopuszczalności. Dlatego też ewentualna niedopuszczalność skargi również pozostaje poza zakresem sprawy w wniosku o wymierzenie grzywny. Okoliczność podjęcia powyższej uchwały jest kluczowa dla oceny zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym związany jest, w myśl art. 269 p.p.s.a., stanowiskiem zawartym w powyższej uchwale, nie znajdując jednocześnie podstaw do przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do ponownego rozstrzygnięcia w drodze uchwały NSA. Niezależnie od tego należy wskazać, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe co do zasady oraz co do wysokości wymierzonej grzywny. Orzekając o wymierzeniu grzywny w wysokości 500 zł Sąd Wojewódzki wziął pod uwagę okoliczności sprawy, w tym okres naruszenia prawa przez organ. Powyższe powoduje, że wydając kontrolowane w niniejszym postępowaniu zażaleniowym postanowienie Sąd Wojewódzki prawidłowo zastosował art. 55 § 1 p.p.s.a., co przesądza o bezzasadności zażalenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wnioskodawcy wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.