III OZ 196/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. S. i M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 486/22 odmawiające skarżącym przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk skargi w sprawie ze skargi K. S. i M. B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 27 maja 2022 r. nr GD.RPU.533.9.2020.PG w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił K.S. i M.B. przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruk skargi na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 27 maja 2022 r. nr GD.RPU.533.9.2020.PG w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. W ocenie Sądu I. Instancji skarżący nie uprawdopodobnili braku swojej winy w uchybieniu terminu. Pismami z 15 marca 2023 r. skarżący wywiedli zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 27 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 486/22. W złożonym środku odwoławczym wskazują, że nie ponoszą oni winy za uchybienie terminu, podejmują polemikę z prawidłowością wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, a także wskazują na niemożność odebrania korespondencji sądowej z uwagi na brak Internetu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wnioskodawca powinien uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (por. art. 87 § 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjna podziela stanowisko WSA w Gdańsku, zgodnie z którym, instytucja procesowa przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy, w związku z czym, jej zastosowanie nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Trafnie stwierdził sąd pierwszej instancji, że okoliczności procesowe zaistniałe w rozpoznawanej sprawie nie uzasadniały przywrócenia terminu. Okoliczności powołane w zażaleniu stanowią w swej istocie polemikę z zapadłymi w sprawie orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku oraz orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, skupiając się w szczególności na braku skutecznego doręczenia wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (wyrok NSA z 26.01.2023 r., II OSK 126/20, LEX nr 350367). W tym stanie rzeczy wskazać należy, że w zakresie prawidłowości wezwania w tej sprawie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 769/22 przyjmując, że skarżący zostali prawidłowo wezwani do solidarnego uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydruki skargi w celu doręczenia jej w formie papierowej uczestnikowi postępowania, jak również prawidłowo pouczono ich o warunkach wnoszenia pism oraz doręczania pism przez Sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko jest związany tą oceną, ale też ją w pełni podziela. W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Oceny tej nie podważyły okoliczności powołane w zażaleniu. Wskazywany w zażaleniu brak dostępu do Internetu, mając na względzie obecne stosunki społeczno-gospodarcze i powszechność dostępu do sieci Internetowej, nie mógł być uznany za przeszkodę, której nie można było przezwyciężyć w inny sposób. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.