III OZ 183/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. Sp. z o.o. [...] na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Ol 135/23 o ściągnięciu należności sądowych z tytułu nieuiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie skargi T. Sp. z o.o. [...] na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia postanawia: oddalić zażalenie.

Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarządzeniem z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Ol 135/25, zarządził ściągnięcie należności sądowej od strony skarżącej – T. Sp. z o.o. [...] - kwoty 100 złotych tytułem nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie na wniosek i doręczenie odpisu wyroku z dnia 23 kwietnia 2024 r. wraz z uzasadnieniem. Spółka od powyższego zarządzenia złożyła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 93 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. W myśl natomiast art. 234 § 2 P.p.s.a. opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia lub doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. Z treści powyższych przepisów wynika zatem wprost, że to wniosek o sporządzenie uzasadnienia uruchamia procedurę sporządzenia uzasadnienia, niezależnie od tego, czy należną opłatę w kwocie 100 zł strona wnioskująca uiściła, przy czym uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest obligatoryjne, bez względu na późniejsze decyzje strony dotyczące dalszego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 56/13). Jeżeli strona nie uiściła należnej opłaty kancelaryjnej w okolicznościach, o których mowa w art. 234 § 2 P.p.s.a. przewodniczący obligatoryjnie zarządza ściągnięcie tej opłaty od strony (por. postanowienie NSA z 21 maja 2009 r., sygn. akt II OZ 427/09). Przepis ten nie pozostawia przewodniczącemu swobody w zakresie orzekania o ściągnięciu nieuiszczonej opłaty, nakładając na niego obowiązek podjęcia zarządzenia o jej ściągnięciu w drodze egzekucji sądowej. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, w dniu 23 kwietnia 2024 r. został wydany wyrok oddalający skargę. Skarżąca Spółka, wnioskiem z dnia 17 maja 2024 r. zwróciła się o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku i jego doręczenie. Wobec braku uiszczenia wraz z wnioskiem należnej opłaty kancelaryjnej, skarżąca Spółka zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2024 r. została wezwana, na podstawie art. 234 § 2 P.p.s.a., do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem jej ściągnięcia. Zarządzenie to prawidłowo zostało uznane za doręczone skarżącej w dniu 13 września 2024 r. w trybie art. 73 P.p.s.a. Następnie wezwaniem z dnia 26 września 2024 r. wezwano skarżącą Spółkę do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 27 sierpnia 2024 r., a upomnieniem z dnia 4 listopada 2024 r. Sąd przypomniał o obowiązku zapłaty należnych kosztów sądowych tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie na wniosek odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Mimo wezwań do uiszczenia należnej opłaty kancelaryjnej, skarżąca Spółka nie uiściła żądanej przez Sąd opłaty. W konsekwencji powyższego, w dniu 19 grudnia 2024 r., zasadnie wydano zaskarżone w niniejszej sprawie zarządzenie o ściągnięciu należnej opłaty kancelaryjnej w trybie egzekucji sądowej wobec jej dotychczasowego nieuiszczenia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP wyjaśnić należy, iż strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb uiszczania opłat sądowych do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tego obowiązku musi liczyć się m.in. z wszczęciem egzekucji sądowej. Uiszczenie opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie na wniosek odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem jest obligatoryjne. Tego rodzaju warunki realizacji prawa do sądu służą dobru wymiaru sprawiedliwości. Tak więc wymagania dotyczące ściągania w drodze egzekucji sądowej należnej opłaty kancelaryjnej nie stanowią niedopuszczalnego ograniczenia prawa do sądu gwarantowanego m.in. przez art. 45 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 198 i art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.