III OZ 168/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 702/22 o odrzuceniu zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 702/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Gdańskiego z dnia 1 sierpnia 2022 r., nr FPMS/OKS/WPiA/2021/2022/09 w przedmiocie odmowy przyznania zapomogi postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 29 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 2 października 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 702/22, o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z 2 października 2023 r. sąd odmówił B. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 702/22. W dniu 30 października 2023 r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Zarządzeniem z 21 grudnia 2023 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wezwał B. K. do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. W zarządzeniu zakreślono termin 7 dni na jego wykonanie oraz rygor odrzucenia zażalenia. Przesyłka zawierająca opisane wezwanie została uznana za skutecznie doręczoną w dniu 12 stycznia 2024 r. (vide: - k.77, koperta z zarządzeniem z 18 stycznia 2024 r.). W wyznaczonym terminie B. K. nie uiściła wymaganego wpisu. Skoro termin do uiszczenia wpisu upłynął dla strony skarżącej bezskutecznie z dniem 19 stycznia 2024 r., to ziściły się przesłanki do odrzucenia wniesionego w niniejszej sprawie zażalenia, stosownie do art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Podniosła, że: "15 stycznia br. około godz. 12:50 skarżąca zadzwoniła do Informatorium (Załącznik 1), aby dowiedzieć się, czy w grudniu poprzedniego roku z WSA w Gdańsku została wysłana do niej korespondencja. Podstawą takiego przypuszczenia było tzw. drugie awizo (jedyne dotyczące tej przesyłki) i ustalenie w systemie e-monitoring Poczty Polskiej SA, że korespondencja została wysłana 28.12.2023 r. z UP 6 w Gdańsku oraz wiedza skarżącej, że jest to urząd pocztowy, z którego nadawane są przesyłki WSA w Gdańsku. W czasie rozmowy z pracownikiem Informatorium skarżąca nie podała sygnatury sprawy, ale na pewno swoje dane i nazwę organu. Pracownik WSA z pełnym przekonaniem udzielił następującej odpowiedzi: "W grudniu żadna korespondencja nie była do Pani wysyłana. Musiało być to coś innego. Nie była to żadna sprawa z naszego sądu". Jest to cytat, nie odtworzenie treści wypowiedzi. Skarżąca wskazuje ponadto, że wówczas taka informacja była dla niej wiarygodna również dlatego, że w związku ze złożonym zażaleniem na postanowienie WSA oczekiwała rozstrzygnięcia NSA, czyli przesyłki nadanej w Warszawie. O tym, że jednak w grudniu ubiegłego roku została wysłana z WSA korespondencja i to bardzo ważna, bo zobowiązanie do uiszczenia opłaty, skarżąca dowiedziała się w lutym, kiedy zadzwoniła do Informatorium w sprawie innej przesyłki, której nie odebrała (nadanej również w UP 6). Dotyczyła ona ww. postanowienia z 29.01.24, które zostało skarżącej odczytane przez pracownika (Panią) Informatorium. Z treści uzasadnienia wynikało, że podstawą odrzucenia zażalenia z 30.10.2023 r. było niewykonanie przez skarżącą zobowiązania do uiszczenia wpisu, a zarządzenie zostało wydane i wysłane do skarżącej w grudniu ub. r.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, biorąc pod uwagę całokształt sprawy w zakresie okoliczności doręczania skarżącej korespondencji sądowej, względy sprawiedliwości proceduralnej przemawiały za uchyleniem zaskarżonego postanowienia po to, aby możliwa była merytoryczna kontrola instancyjna postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 702/22, o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mianowicie z akt sądowych sprawy wynika, że skarżąca parokrotnie miała problemy z odebraniem korespondencji z sądu (por. k. 32, 39, 78, 89), przy czym należy mieć na uwadze, że skarżąca nie ignorowała tejże korespondencji, lecz w świetle jej twierdzeń listonosz nie doręczał jej pism w prawidłowy sposób, tj. nie umieszczał w sposób prawem przewidziany zawiadomień o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej. Skarżąca złożyła reklamację dotyczącą niewykonania przez operatora pocztowego usługi doręczenia korespondencji (k. 41), na którą operator udzielił odpowiedzi (k.45), co było przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w postanowieniu z 2 października 2023 r. Niemniej, również i na dalszym etapie sprawy skarżąca wciąż miała problemy z otrzymaniem korespondencji, co doprowadziło do sytuacji, w której postanowiła zmienić adres do doręczeń (k. 92). Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że na gruncie ściśle formalnym doręczenie wezwania z 21 grudnia 2023 r. (k. 75) do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na ww. postanowienie można by uznać za prawidłowe, bowiem sąd nadał korespondencję na aktualny adres skarżącej, wskazany przez nią w skardze, co więcej z twierdzeń skarżącej wynika, że otrzymała ona tzw. drugie awizo w sprawie tego wezwania (pierwszego wedle jej twierdzeń nie było), którego jednak nie odebrała. W styczniu 2024 r. próbowała uzyskać w WSA informacje dotyczące tej korespondencji, ale jej zdaniem została wprowadzona w błąd przez pracownika tego sądu. W ocenie Sądu z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że skarżąca jest osobą zaangażowaną w swoją sprawę, o czym świadczy chociażby wniosek o udostępnienie akt sprawy w systemie teleinformatycznym (k. 18), złożenie ww. reklamacji, wykonywanie połączeń telefonicznych do sądu w celu uzyskania informacji o sprawie, czy zmiana adresu do doręczeń po to aby móc normalnie odbierać korespondencję sądową. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że na gruncie niniejszej sprawy wpadkowej dotyczącej jedynie odrzucenia zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 702/22, skarżącej nie doręczono w sposób prawidłowy wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na ww. postanowienie. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że wezwanie z 21 grudnia 2023 r. zostało nadane na poprzedni adres skarżącej, gdzie miała problemy z prawidłowym doręczeniem korespondencji, i wezwania tego skarżąca nie odebrała w wyniku możliwych w świetle okoliczności sprawy nieprawidłowości (brak pierwszej awizacji). Korespondencja ta została uznana za doręczoną w dniu 12 stycznia 2024 r. (k. 78). Co w niniejszej sprawie wpadkowe kluczowe, skarżąca w terminie otwartym do wykonania tego wezwania (15 stycznia 2024 r.) zadzwoniła do Informatorium WSA w celu uzyskania informacji w sprawie korespondencji i została wprowadzona w błąd, iż żadnej korespondencji z WSA w grudniu 2023 r. nie otrzymała. Twierdzenia skarżącej w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za wiarygodne. Zdaniem Sądu, gdyby nie wprowadzenie skarżącej w błąd, to prawdopodobnie uzupełniłaby w terminie brak, do którego była wzywana. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy oraz względy sprawiedliwości proceduralnej, odrzucając przedmiotowe zażalenie, sąd pierwszej instancji naruszył więc art. 220 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a., bowiem należało przyjąć, że skarżąca nie została prawidłowo wezwana do uiszczenia opłaty od zażalenia. Należy mieć na uwadze, że przepisy postępowania nie mają wartości samoistnej i nie są celem samym w sobie, lecz narzędziem postępowania sądowoadministracyjnego, które zmierza zasadniczo do kontroli działalności administracji publicznej. Na obecnym etapie skarżąca powinna więc zostać ponownie wezwana od uzupełnienia braku fiskalnego zażalenia, już na nowy adres do doręczeń. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.