III OZ 145/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 318/22 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. L. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 5 stycznia 2022 r., nr DOA-WSzOp.473.6.2020.MM w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 26 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z 23 września 2022 r. Sąd ten odrzucił skargę kasacyjną skarżącego z uwagi na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu postanowienia z 23 września 2022 r. Sąd wskazał, że odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV - wzywającego skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej - został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w trybie art. 73 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") i uznany za skutecznie doręczony 4 sierpnia 2022 r., zaś zakreślony termin do uzupełnienia wpisu upłynął 11 sierpnia 2022 r. Postanowienie to wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżącemu 3 października 2022 r. Pismem z 7 października 2022 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że został poinformowany przez operatora pocztowego o możliwości podjęcia przesyłki sądowej do 5 sierpnia 2022 r., a nie jak sąd wskazał w postanowieniu - 4 sierpnia 2022 r. Do wniosku załączył wydruk ze śledzenia przesyłek, z którego wynika, że po raz pierwszy przesyłka została awizowana 21 lipca 2022 r., a druga awizacja nastąpiła 29 lipca 2022 r. Postanowieniem z 18 listopada 2022 r., sygn. III OZ 693/22, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd pierwszej instancji podniósł, że podniesione we wniosku okoliczności nie są wystarczające do uznania, że przekroczenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej było niezawinione. Wskazywane przez pełnomocnika skarżącego nieprawidłowe przyjęcie terminu do odbioru przesyłki na podstawie informacji przekazanej przez operatora pocztowego i w konsekwencji błędne wyliczenie terminu do uiszczenia wpisu - nie mogą stanowić o braku winy w uchybieniu terminu. Sąd zauważył, że w przypadku doręczenia przesyłki w trybie art. 73 p.p.s.a. data uznania pisma za doręczone uzależniona jest od daty pierwszego zawiadomienia (awiza) o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej. Zdaniem Sądu z akt sprawy wynika, że przedmiotowa przesyłka była pierwszy raz awizowana 21 lipca 2022 r., powtórnie awizowana 29 lipca 2022 r., i nie została odebrana w terminie 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej, czyli do 4 sierpnia 2022 r., o czym świadczą adnotacje listonosza na kopercie awizowanej przesyłki znajdującej się w aktach sprawy. W świetle art. 73 § 4 p.p.s.a. skuteczne doręczenie przesyłki zostało dokonane 4 sierpnia 2022 r., a w związku z tym uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w dniu 12 sierpnia 2022 r. nastąpiło po upływie siedmiodniowego terminu do dokonania tej czynności procesowej. Zatem w ocenie Sądu pierwszej instancji, wbrew temu co pełnomocnik skarżącego podniósł we wniosku, dla określenia daty rozpoczęcia biegu terminu doręczenia w oparciu o art. 73 p.p.s.a. znaczenie ma wyłącznie data pierwszej awizacji, a nie data wskazana w informacji Poczty Polskiej w ramach śledzenia przesyłek. W tych okolicznościach twierdzenie skarżącego o błędnym wyliczeniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest wiarygodne i uzasadnione. Prowadzi to do wniosku, że skarżący nie dochował należytej staranności wymaganej od strony dbającej należycie o własne interesy. Błędne wyliczenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej z powodu wskazania nieprawidłowego terminu do odbioru przesyłki nie może mieć wpływu na bieg terminów sądowych. Pełnomocnik nie dołączył zawiadomienia o awizowanej przesyłce, co mogłoby uprawdopodobnić błąd pracownika Poczty przy doręczaniu przesyłki (a nie tylko mylne odnotowanie tego faktu w systemie). Nie podważył więc kluczowego w sprawie dowodu, jakim jest koperta przedmiotowej przesyłki i zawarte na niej adnotacje. Zdaniem Sądu nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący uchybił terminowi do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej bez swojej winy, wobec czego uznać należy, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do jego przywrócenia. W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Wskazał w nim, że "gdyby skarżący został rzeczywiście prawidłowo poinformowany o powtórnym awizowaniu przesyłki, to (biorąc na wzgląd okoliczność, że pierwsze zawiadomienie nastąpiło w dniu 21 lipca 2022 roku) powinien otrzymać powtórne zawiadomienie najpóźniej w dniu 28 lipca 2022 roku, a nie w dniu 29 lipca 2022 roku. Stanowisko skarżącego - w zakresie nieprawidłowego zawiadomienia go o możliwości odbioru przesyłki w placowe pocztowej - potwierdza również fakt, że ww. przesyłka została stronie skarżącej skutecznie wydana w dniu 5 sierpnia 2022 roku (tj. w siódmym dniu liczonym od daty powtórnego zawiadomienia) i nie została zwrócona jako niepodjęta w terminie. Gdyby natomiast placówka pocztowa nie popełniła omyłki w zakresie doręczania ww. korespondencji, to powyższą przesyłkę skarżący mógłby odebrać co najwyżej do dnia 4 sierpnia 2022 roku - przyjmując, że pierwsze awizowanie nastąpiło w dniu 21 lipca 2022 roku.". Skarżący zwrócił również uwagę na różnice w regulacji doręczeń w procedurze administracyjnej, cywilnej i karnej. Podniósł, że na dokumencie awiza nie ma informacji na temat charakteru przesyłki sądowej i przez to adresat - niezależnie od stopnia wiedzy prawniczej - nie jest w stanie na bieżąco korygować ewentualnych błędów operatora pocztowego (tj. wybrać procedurę administracyjną, cywilną bądź karną). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z takim wnioskiem należy dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Należy zwrócić uwagę, że w art. 87 § 2 p.p.s.a. mowa jest o uprawdopodobnieniu przez wnioskującego okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podał jedną przyczynę, którą można by zakwalifikować jako okoliczność, o której mowa wyżej. Mianowicie jego zdaniem został on błędnie poinformowany przez operatora pocztowego o możliwości podjęcia przesyłki sądowej z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej do 5 sierpnia 2022 r., a nie do 4 sierpnia 2022 r. Na poparcie tego argumentu załączył wydruk śledzenia przesyłki. Niemniej skarżący w żaden sposób nie rozwinął tego argumentu, skupiając się w swych wywodach na wykazaniu wadliwości w doręczeniu mu przedmiotowej przesyłki. W zażaleniu skarżący w zasadzie powielił argumentację zawartą we wniosku. W postępowaniu z wniosku o przywrócenie terminu, jak wyżej wskazano, istotne jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Za nieistotne, a więc zbędne, należy uznać natomiast argumenty, które zmierzają do podważenia skuteczności doręczenia skarżącemu ww. korespondencji – ta kwestia została bowiem prawomocnie przesądzona w postępowaniu dotyczącym odrzucenia skargi kasacyjnej postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2022 r., na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji. Bez znaczenia dla niniejszej sprawy wpadkowej jest zatem okoliczność prawidłowości (daty) otrzymania przez skarżącego powtórnego awizo, to zostało bowiem uznane za zgodne z prawem w wyżej powołanym orzeczeniu. Prawidłowego i zgodnego z procedurą sądowoadministracyjną doręczenia korespondencji sądowej nie można z kolei skutecznie przedstawić jako usprawiedliwionej przyczyny uchybienia terminowi do dokonania czynności, co usiłuje dokonać skarżący. Dla porządku można wyjaśnić, że z art. 73 § 2 i 3 p.p.s.a. wcale nie wynika obowiązek pozostawienia powtórnego awizo dokładnie siódmego dnia od daty pierwszego zawiadomienia. Z uwagi na fakt, że skarżący w swoim wniosku, jak również i w przedmiotowym zażaleniu, nie rozwinął swojego twierdzenia o tym, że został wprowadzony przez operatora pocztowego w błąd, to Naczelny Sąd Administracyjny za zgodne z prawem uznał zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Z powyższego twierdzenia i załączonego wydruku śledzenia przesyłki nie wynika bowiem na czym dokładnie polegało owo wprowadzenie skarżącego w błąd lub nieprawidłowe działanie operatora pocztowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z ww. wydruku, wbrew sugestii skarżącego, nie wynika, że skarżący "został poinformowany przez operatora pocztowego o możliwości podjęcia przesyłki sądowej do dnia 5 sierpnia 2022 r." – tak jak wskazał we wniosku o przywrócenie terminu. Na wydruku znajduje się informacja m.in.: o datach przekazania przesyłki do doręczenia (21.07.22 r.), datach złożenia awizo (21.07.22 r.) oraz powtórnego awizo (29.07.22 r.), a także o dacie decyzji o zwrocie przesyłki (6.08.22 r.) – z informacji nie można wcale wyprowadzić wniosku o możliwości podjęcia przesyłki sądowej do 5 sierpnia 2022 r., a już tym bardziej takiego wniosku nie powinien wyprowadzić profesjonalny pełnomocnik strony. Sam fakt, że przesyłka znajdowała się fizycznie w urzędzie pocztowym w dniu 5 sierpnia 2022 r., nie znaczy wcale, że była możliwość jej podjęcia albo że nie zaszła już fikcja jej doręczenia. Z kolei za nie mające poparcia w aktach sprawy należało uznać twierdzenie zawarte w zażaleniu o tym, że korespondencję z wezwaniem "skutecznie wydano skarżącemu" w dniu 5 sierpnia 2022 r., skoro nieotwarta koperta z tymże wezwaniem znajduje się w aktach sądowych na k. 141. W związku z powyższym za zgodne z prawem należało uznać zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, bowiem skarżący w przedmiotowym wniosku nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.