III OZ 136/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1156/22 o zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w P. na zarządzenie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji ogólnospławnej na terenie miasta P., stosowanej przez [...] postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 3 lutego 2023 r., III SA/Po1156/22, zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w P. na zarządzenie Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji ogólnospławnej na terenie miasta P., stosowanej przez [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), bowiem przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczy się postępowanie ze skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie III SA/Po 1487/21 wyroku. Ewentualne uprawomocnienie się tego wyroku sprawiłoby, że zaskarżone zarządzenie utraciłoby byt prawny, a niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stałoby się bezprzedmiotowe. Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w P., nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, wywiodła do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Organ, w odpowiedzi na zażalenie, wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Natomiast w myśl art. 128 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania sąd z urzędu podejmie zawieszone postępowanie w razie uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie. Stosownie do powołanego przepisu sąd może jednakże jeszcze przed uprawomocnieniem się orzeczenia kończącego postępowania podjąć zawieszone postępowanie. Ponadto powszechnie przyjmuje się, że sąd jest zobowiązany do podjęcia postępowania z urzędu nie tylko, gdy ustaną przyczyny, z powodu których je zawieszono, ale także wówczas, gdy nie było podstaw do zawieszenia postępowania [por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska, w: R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 557]. W uchwale NSA z 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08, przyjęto, iż art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie stanowi podstawy do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju, w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z drugiej jednakże strony konieczne jest uwzględnienie art. 111 § 1 w zw. z art. 51 p.p.s.a., z których wynika, że oddzielne sprawy ze skarg na ten sam akt organu administracji powinny być połączone w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia. Jednym z powodów regulacji wynikającej z powołanych przepisów jest to, że w razie uchylenia (stwierdzenia nieważności) zaskarżonego aktu na skutek uwzględnienia chociażby jednej skargi spośród kilku wniesionych na ten sam akt organu administracji, bezprzedmiotowe staje się rozpoznanie pozostałych skarg. Połączenie oddzielnych spraw do łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia nie jest możliwe, gdy w jednej ze spraw wydano już, chociażby nieprawomocny, wyrok. Jednakże w takiej sytuacji cel połączenia spraw dotyczących tego samego aktu organu administracji może spełniać zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się inne postępowanie sądowoadministracyjne. Zależność spraw ze skarg na ten sam akt organu administracji jest inną zależnością niż występująca pomiędzy sprawami na różne akty organu administracji, wydanymi w podobnych okolicznościach faktycznych i prawnych, której to zależności dotyczyła powołana wyżej uchwała NSA. W związku z powyższym uznać należy, że uchwała NSA z 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08, nie dotyczy sytuacji, gdy chodzi o możliwość zawieszenia postępowania przed sądem administracyjnym do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie dotyczącej tego samego aktu organu administracji. Celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości zarówno przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się, postępowaniu (zob. np. postanowienia NSA z 3 lipca 2014 r., II OSK 1696/14 i II GSK 1039/13; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 125). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego występuje różna ocena stosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez sądy pierwszej instancji. Z jednej strony prezentowane jest stanowisko, że praktyka sądowa opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" (np. w postanowieniu NSA z 5 kwietnia 2011 r., II GZ 141/11). Z drugiej strony podkreśla się, że aby móc zastosować ten przepis, między daną sprawą sądowoadministracyjną a innym postępowaniem musi istnieć związek tego rodzaju, że wynik już toczącego się postępowania będzie miał charakter prejudycjalny dla sprawy, która ma być zawieszona. Rozstrzygnięcie w tej drugiej sprawie tylko wtedy będzie upoważniało do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, kiedy podjęte w niej rozstrzygnięcie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej, która ma być zawieszona (np. w postanowieniach NSA: z 28 lutego 2012 r., I GZ 27/12; z 6 marca 2012 r., II OSK 304/12; wyrokach NSA z 15 września 2017 r., I GSK 613/17; z 12 lutego 2021 r., I FSK 1560/20). W niniejszej sprawie istotne jest zatem ustalenie, czy wynik postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie III OSK 2037/22 (skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 kwietnia 2022 r., III SA/Po 1487/21, stwierdzającego nieważność zarządzenia Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych do kanalizacji ogólnospławnej) – będzie miał bezpośredni oraz realny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w P. na zarządzenie Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2020 r., nr [...]. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie zawiesił z urzędu postępowanie sądowoadministracyjne w rozpoznawanej sprawie do czasu zakończenia postępowania w sprawie III OSK 2037/22. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 (a takim jest zaskarżone w tej sprawie zarządzenie Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2020 r., nr [...]), stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. We wskazywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 kwietnia 2022 r., III SA/Po 1487/22 stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2020 r., nr [...], a zatem ewentualne oddalenie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie III OSK 2037/22 sprawi, iż ww. wyrok Sądu pierwszej instancji stanie się prawomocny. W konsekwencji, uwzględnienie skargi w sprawie III SA/Po 1487/21, poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia, wywoła skutek ex tunc. W takiej sytuacji niniejsze postępowanie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w P. na zarządzenie Prezydenta Miasta P. z [...] listopada 2020 r., nr [...], okazałoby się bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia. Dodatkowo należy wskazać także na treść art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 559 ze zm.), zgodnie z którym skarga do sądu administracyjnego na zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej jest niedopuszczalna, jeżeli w sprawie orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił. Ewentualne uchylenie przez Naczelny Sad Administracyjny w sprawie III OSK 2037/22 zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi miałoby zatem również bezpośredni oraz realny wpływ na rozstrzygnięcie w obecnie rozpoznawanej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zawieszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postępowania w tej sprawie do czasu zakończenia postępowania w sprawie III OSK 2037/22 było uzasadnione z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości i ekonomiki procesowej, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.