III OZ 135/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt III SAB/Kr 134/20 o odrzuceniu skargi K.J. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie w przedmiocie wypłaty równoważnika za brak lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt III SAB/Kr 134/20 odrzucił skargę K.J. (dalej: skarżący) na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie w przedmiocie wypłaty równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący złożył 19 sierpnia 2020 r. skargę na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie realizacji wniosku z dnia 25 lipca 2020 r. "o wykonanie decyzji ostatecznej i wypłatę należności publicznoprawnych" dotyczące równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Organ wniósł o oddalenie skargi i wskazał, że pismem z 30 lipca 2020 r. zawiadomił skarżącego w trybie art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), że organem właściwym w przedmiotowej sprawie będzie Komendant Powiatowy Policji w Krakowie i to jemu został przesłany wniosek skarżącego. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu 17 sierpnia 2020 r. Odrzucając skargę Sąd I instancji zwrócił uwagę, że zasadniczo art. 53 § 2b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza wniesienie skargi na bezczynność "w każdym czasie". W ocenie Sądu, przepis ten należy jednak odnosić do "czasu" niezakończonego postępowania administracyjnego. Skoro więc organ rozstrzygnął postępowanie w przedmiocie wniosku (przekazał go według właściwości do Komendanta Powiatowego Policji w Krakowie) i doręczył stosowne zawiadomienie przed wniesieniem skargi, to sąd administracyjny nie może merytorycznie orzekać w przedmiocie skargi na bezczynność. Rację miał przy tym organ, ponieważ zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 946) organem właściwym w sprawie był Komendant Powiatowy Policji w Krakowie. Sąd I instancji zauważył, że pogląd o niemożności merytorycznego rozpoznania sprawy wynika z uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 (dostępna na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Formalnie uchwała ta dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną, ale zawarte w uzasadnieniu uchwały rozważania mogą mieć również znaczenie dla innego typu postępowań administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił bowiem, że pogląd "(...) sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności". Z tych to powodów Sąd uznał, że skarga na bezczynność organu nie może zostać wniesiona po zakończeniu postępowania przez ten organ i odrzucił ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Treść ww. przepisu art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., co do dopuszczalności jego stosowania w sytuacji wniesienia skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania, była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19. W uchwale tej stwierdzono, że "wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.". Analiza ww. uchwały prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów nie do zaakceptowania uznał pogląd sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi organ pismem z dnia 30 lipca 2020 r., na podstawie art. 65 k.p.a. zawiadomił skarżącego, że jego wniosek został przekazany według właściwości do Komendanta Powiatowego Policji w Krakowie. W tym miejscu zauważyć należy, że na każdym organie administracji publicznej, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania, spoczywa bowiem podstawowy obowiązek rozpoznania tego wniosku i zakończenia postępowania w sposób przewidziany prawem. Może ono polegać – zgodnie z art. 104 § 2 k.p.a. – na wydaniu decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończącej sprawę w danej instancji, np. decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego. Może ono również polegać na podjęciu stosownego aktu (np. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania – art. 61a k.p.a.) lub stosownej czynności (np. pozostawieniu podania bez rozpoznania – art. 64 § 2 k.p.a., czy przekazaniu podania według właściwości – art. 65 § 1 k.p.a.), informujących wnoszącego podanie, że jego sprawa nie może być rozpoznana w postępowaniu, prowadzonym przez organ, do którego skierowano podanie. Podejmując czynności w sprawie i zawiadamiając skarżącego w trybie art. 65 k.p.a. o tym, że jego wniosek został przekazany według właściwości do Komendanta Powiatowego Policji w Krakowie, organ niewątpliwie zakończył postępowania w sprawie wniosku skarżącego z dnia 25 lipca 2020 r. przed wniesieniem skargi na bezczynność w tej sprawie do sądu administracyjnego. Dlatego też uznać trzeba, że w momencie wniesienia przez skarżącego skargi organ nie pozostawał w bezczynności, co skutkuje tym, że w okolicznościach tej sprawy niedopuszczalne było wniesienie skargi na bezczynność organu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.