III OZ 126/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. z siedzibą w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt: II SO/Wa 76/21 w sprawie z wniosku P. z siedzibą w W. o wymierzenie grzywny P. sp. z o.o. z siedzibą w W. za nieprzekazanie w terminie skargi z dnia 29 września 2021 r. wraz z aktami sprawy postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt: II SO/Wa 76/21 po rozpoznaniu wniosku P. z siedzibą w W. o wymierzenie grzywny P. sp. z o.o. z siedzibą w W. za nieprzekazanie w terminie skargi z dnia 29 września 2021 r. wraz z aktami sprawy, w punkcie pierwszym wymierzył organowi grzywnę oraz w punkcie drugim zasądził na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, mając na względzie regulacje prawne zawarte w przepisach art. 200 w zw. z art. 209 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na punkt drugi powyższego postanowienia, wnosząc o uchylenie postanowienia i zasądzenie od P. Sp. z o.o. kwoty 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, domagając się uwzględnienia zażalenia w trybie art. 195 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako oczywiście uzasadnionego. Zarządzeniem z dnia 30 stycznia 2023 r. wezwano wnoszącego zażalenie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie, podnosząc, że przedmiotem zażalenia do uiszczenia wpisu od jakiego wezwał Sąd, było oczywiście błędne zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kwoty o 497 zł niższej, niż należna - tj. jedynie kwoty 100 zł odpowiadającej uiszczonemu wpisowi od wniosku o ukaranie grzywną bez uwzględnienia kwoty minimalnej stawki zastępstwa prawnego i uiszczonej opłaty skarbowej. Co prawda, istniejące orzecznictwo w części wskazuje, że pojęcie "kosztów sądowych", o jakich mowa w art. 227 § 1 p.p.s.a. dotyczy tylko i wyłącznie takich właśnie kosztów, a nie odnosi się do "kosztów postępowania", których zwrot zasądzany jest od drugiej strony, lecz z drugiej strony: bez wątpienia na "koszty postępowania" (kategoria szersza) składają się także "koszty sądowe" i w orzecznictwie pojawiły się judykaty wskazujące na szerszy zakres zastosowania normy z art. 227 § 2 p.p.s.a., niż w nurcie dominującym. Przyjęcie innego rozwiązania prowadziłoby do powstania trudnej do zaakceptowania sytuacji, w jakiej nie tylko zakwestionowanie oczywistej wręcz omyłki Sądu na kwotę 497 zł, wymagałoby poniesienia wydatku kwocie 100 zł, tj. ponad 20% kwoty, o jakiej "przyznanie" w drodze zażalenia ubiega się skarżące Stowarzyszenie - lecz finalnie, skutkowałoby de facto utratą prawa do zwrotu uiszczonego wpisu sądowego (100 zł), wskutek błędu Sądu. W tej sytuacji, w sprawie, w jakiej wnioskodawczyni we wniesionym zażaleniu zakwestionowała oczywista omyłkę Sadu, który dodatkowo nie wyspecyfikował wprost co składa się na zasądzoną przez niego kwotę 100 zł (tj. czy wpis sądowy - jak można się tylko domyślać, czy też jakieś inne koszty), tym bardziej zasadne jest zastosowanie, choćby przez analogię, powyższego zwolnienia. Pobranie wpisu sądowego od wniesionego zażalenia w niniejszej sprawie pozostawałaby w sprzeczności z wymogami stawianymi stanowieniu i stosowaniu prawa przez zasadę demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), ale także naruszałoby standard prawa do sądu, tj. prawa do sprawiedliwego procesu (art. 45 Konstytucji RP) i byłoby w sprzeczności z gwarancjami przewidzianymi w art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesione w niniejszej sprawie zażalenie należało uwzględnić. Jak wynika ze stany faktycznego sprawy, w postanowieniu z dnia 14 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w punkcie drugim zasądził na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, zaś uzasadniając powyższe powołał przepisy art. 200 i 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: p.p.s.a. Zestawienie treści powołanych przepisów wskazuje, że rozstrzygając o kosztach Sąd miał na uwadze obowiązek orzeczenia na wniosek strony o zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w związku z uwzględnieniem wniosku o ukaranie organu grzywną. Niezależnie zatem od powoływanych w zażaleniu rozbieżnych stanowisk judykatury w kwestii możliwości zastosowania art. 227 § 1 i 2 p.p.s.a. przy kwestionowaniu kosztów postępowania, a nie wyłącznie kosztów sądowych, w zawisłej sprawie słusznie pełnomocnik wskazuje, że Sąd orzekając o kosztach postępowania nie wyspecyfikował wprost co składa się na zasądzoną przez niego kwotę 100 zł, a więc czy kwota ta obejmowała uiszczony wpis sądowy, czy inne koszty. Taka konstrukcja uzasadnienia zwrotu kosztów postepowania pozwalała na uwzględnienie zażalenia, skoro nie jest oczywiste, jakie koszty faktycznie objęto postanowieniem o zwrocie. Domniemania, że orzeczono o zwrocie wpisu czynić w tej sprawie nie należy, nie jest bowiem oczywiste, że właśnie o zwrocie wpisu orzeczono, skoro Sąd wskazał na poczynienie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z powołanych przyczyn uznać należało, że zażalenie stanowi zażalenie w przedmiocie zwrotu kosztów sądowych, a zatem nie było podstaw do kierowania wezwania do uiszczenia wpisu od zażalenia. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w z. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.