II SA/Po 919/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 marca 2023 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Sądu [...] w P. z dnia 21 września 2021r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę

Prezes Sądu Okręgowego w P. (dalej Prezes SO) decyzją z dnia 11 sierpnia 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 391, 104, 107, 109 ustawy z 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, dalej k.p.a.) oraz art. 16 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2020 poz. 2176, dalej u.d.i.p.), odmówił D. C. (dalej jako strona lub skarżący) udzielenia informacji publicznej. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący wnioskiem z 06 lipca 2021 r. zwrócił się do Sądu Okręgowego w P. o udostępnienie informacji publicznej w postaci zanonimizowanych scanów orzeczeń [...] Wydziału Penitencjarnego o sygnaturach [...] Kow [...], [...] Kow [...], [...] Kow [...], [...] Kow [...], [...] Kow [...], [...] Kow [...], [...] Kow [...], [...] Kow [...], [...] Kow [...], [...] Kow [...] wraz z uzasadnieniami. Organ stwierdził, że wniosek złożony przez skarżącego dotyczy w istocie informacji prostych, jednakże w bardzo obszernym zakresie. Podkreślono, że suma informacji prostych staje się informacją przetworzoną wówczas, gdy ich ilość jest znaczna i wytworzenie informacji objętej wnioskiem wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, że wpływa to negatywnie na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Podano, że w Sądzie Okręgowym w P. sprawy rejestrowane są w systemie informatycznym Sędzia [...], który nie zawiera całości dokumentów znajdujących się w aktach poszczególnych spraw. Nadto koniecznym jest poddanie dokumentów anonimizacji. Wobec powyższego udzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącego związane byłoby z koniecznością oddelegowania pracownika tylko do tej konkretnej czynności - co może doprowadzić do dezorganizacji pracy Wydziału. Poza tym w obecnej sytuacji związanej z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 oraz ograniczeniami z tego wynikającymi, spowodowałoby to opóźnienia w czynnościach wykonywanych w bieżących sprawach, co niewątpliwie wpłynie negatywnie na tok toczących się postępowań. Stąd też organ uznał, że skarżący wnosi o udzielenie informacji przetworzonej. Wobec tego Prezes SO pismem z 15 lipca 2021 roku wezwał skarżącego do wykazania, że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). D. C. do dnia wydania decyzji nie wykazał aby uzyskanie informacji publicznej przetworzonej było szczególnie istotne dla interesu publicznego, ani nie odpowiedział na korespondencję do niego kierowaną. Wobec tego Prezes SO postanowił odmówić udzielenia informacji publicznej i wydać w tym przedmiocie decyzję odmowną. Następnie D. C. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzją z dnia 21 września 2021 r., nr [...], Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] (dalej Prezes SA), działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 16 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Uzasadniając decyzję Prezes SA wskazał, że uzyskanie przetworzonej informacji publicznej wiąże się z poniesieniem określonych kosztów, wysiłku zwłaszcza o charakterze organizacyjnym (kadrowym, czasowym), trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami danego organu. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych określone zabiegi niezbędne dla pozyskania wnioskowanej informacji czynią nawet informację prostą informacją przetworzoną, której udzielenie jest skorelowane z potrzebą istnienia interesu publicznego (wyrok WSA w Szczecinie, 10.01.2013, II SAB/Sz 51/12, LEX 1254775). Informacja przetworzona to informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych (wyrok WSA w Szczecinie, 10.01.2013, II SAB/Sz 51/12, LEX 1254775). W związku z tym udzielanie informacji publicznej przetworzonej podmiotom, które nie zapewniają, że zostanie ona wykorzystana w celu usprawnienia funkcjonowania organów państwa, przemawia za przyjęciem, że po stronie wnioskodawcy nie występuje interes publiczny uzasadniający udzielenie żądanej informacji. W ocenie Prezesa SA prawidłowo przyjęto, iż w świetle możliwości wyodrębnienia wnioskowanych informacji, żądana informacja ma charakter przetworzony. Zrealizowanie wniosku wymaga, tak jak to zasadnie stwierdził Prezes Sądu Okręgowego w P., znacznego nakładu środków, a przede wszystkim dodatkowej pracy wielu osób trudnej do pogodzenia z bieżącymi działaniami tego sądu. Powyższe ponadto ma szczególne znaczenie w aktualnym stanie epidemii, wiążącym się ze zmianami w organizacji pracy sądów i zwiększonymi absencjami pracowników. Skoro skarżący nie wykazał istnienia przesłanki szczególnego znaczenia tej informacji dla interesu publicznego, Prezes Sądu Okręgowego w P. prawidłowo odmówił udzielenia wnioskowanej informacji. D. C. zaskarżył decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z dnia 21 września 2021 r., kwestionując uznanie przez organy wnioskowanej informacji za przetworzoną. Zdaniem skarżącego orzeczenia, o które wnosił, mają jedną stronę, a anonimizacja nie wykracza poza zwykłe udostępnienie informacji dla przeciętnego pracownika. W odpowiedzi na skargę Prezes SA [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2021 r. wpłynęło 98 wniosków skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w postaci wybranych, specyficznie wyselekcjonowanych orzeczeń. Wnioski składane były co kilka/kilkanaście dni w ciągu ostatnich kilkunastu miesięcy. Wskazano, że przygotowanie orzeczeń do udostępnienia wymaga od organu szeregu czynności i udziału pracowników sądu. Skarżący nie ma wiedzy o systemach teleinformatycznych aktualnie wykorzystywanych w sądach, a tym samym o możliwości pozyskiwania określonych danych przy wykorzystaniu tych urządzeń. Organ wskazał, że orzeczenia dostępne są w internecie na stronie https://orzeczenia.ms.gov.pl, https://orzeczenia.poznan.sa.gov.pl. Ustanowiony w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy pełnomocnik procesowy skarżącego w piśmie z dnia 6 stycznia 2023 r. podał, że popiera i podtrzymuje argumentację podniesioną przez skarżącego. Organy rozpoznające wniosek D. C. błędnie przyjęły, iż ilość żądanych przez skarżącego skanów wyroków, w połączeniu z potrzebą ich anonimizacji, może przesądzać o tym, że objęta nimi informacja publiczna ma przetworzony charakter. Wobec tego, organy te błędnie zastosowały art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim ogranicza dostęp do informacji przetworzonej od wykazania jej szczególnej istotności dla interesu publicznego. Podkreślił, że skarżący ubiegał się jedynie o 10 odpisów orzeczeń, więc ich nadesłanie nie może być dla pracownika organu na tyle czasochłonne, że sparaliżuje pracę sądu. Pełnomocnik wniósł ponadto o przyznanie mu przez sąd kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezesa Sądu Okręgowego w P. o odmowie udostępnienia skarżącemu informacji publicznej. Spór pomiędzy skarżącym a organami sprowadzał się zaś do oceny tego, czy wniosek o udostępnienie łącznie 10 zanonimizowanych orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami stanowi informację publiczną prostą czy przetworzoną. W ocenie Sądu rację należało przyznać organom, które zasadnie stwierdziły, że zakres wnioskowanych informacji stanowi informację przetworzoną, której uzyskanie należy poprzedzić wykazaniem szczególnie istotnego interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Informacja publiczna przetworzona to taka informacja, na którą składa się pewna ilość tzw. informacji publicznych prostych, dostępnych bez wykazywania przesłanki interesu publicznego. Ze względu na treść żądania udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej, nawet o wspomnianym wyżej prostym charakterze, wiązać się może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usunięcia danych chronionych prawem. Takie zabiegi czynią informacje proste informacją przetworzoną, której udzielenie jest skorelowane z potrzebą istnienia przesłanki interesu publicznego. W określonych okolicznościach zakres realizacji prawa do informacji publicznej, związany z zaspokojeniem zainteresowania podmiotu wnoszącego o udostępnienie informacji publicznej, może przybrać taką skalę, która uzasadnionym czyni uznanie żądanej informacji za informację publiczną o charakterze przetworzonym. Taka sytuacja występuje, gdy ilość czynności, jakie musiałby podjąć podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, osiągnie poziom mogący zdezorganizować pracę tego podmiotu (wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 562/16, dostępny w CBOSA). Przetworzeniem informacji jest zebranie lub zsumowanie, często na podstawie różnych kryteriów, pojedynczych wiadomości, znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Przetworzenie jest równoznaczne z koniecznością odpowiedniego zestawienia informacji, samodzielnego ich zredagowania związanego z koniecznością przeprowadzenia przez zobowiązany podmiot czynności analitycznych. Czasami rozmiar i zakres żądanej informacji przesądza o tym, że w istocie mamy do czynienia z żądaniem informacji przetworzonej (por. I. Kamińska, M. Rozbicka- Ostrowska "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz praktyczny", wyd. 1, wyd. LexisNexis z 2008 r., s. 25 i nast.). Jak już wyżej wskazano, art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stawia warunek, że udostępnienie informacji publicznej przetworzonej może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ustawodawca powołuje w tym zakresie klauzulę generalną interesu publicznego, a dodatkowo podkreśla jego kwalifikowaną postać przez określenie go mianem "szczególnie istotnego". Ograniczenie prawa do uzyskania informacji przetworzonej do przypadków, w których jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, stanowi konsekwencję zasady podporządkowania interesu prywatnego interesowi publicznemu, która ma za zadanie chronić podmioty zobowiązane do udzielenia informacji publicznej przed koniecznością reorganizacji ich struktury i zasad pracy w przypadku obowiązku przetwarzania posiadanych informacji udzielanych wnioskodawcom, np. dla ich celów prywatnych (T.R. Aleksandrowicz, Komentarz do ustawy o dostępie informacji publicznej, Warszawa 2002, s. 85-86). W orzecznictwie wskazuje się, że prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Wnioskodawca powinien wykazać przesłanki uzasadniające udostępnienie mu informacji przetworzonej i wskazać, w jaki sposób udostępnienie mu żądanej informacji miałoby się przełożyć w sposób realny na poprawę funkcjonowania organów państwowych (wyrok NSA z dnia 21 października 2020 r., sygn. akt I OSK 954/20, dostępny w CBOSA). Sąd nie ma wątpliwości, że wyroki sądowe (orzeczenia wraz z uzasadnieniem) stanowią informację publiczną, która podlega udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p. Niemniej jednak rozmiar (ilość) informacji, o jakie wnioskuje skarżący, prowadzi do wniosku, że domagał się w istocie informacji przetworzonej. Należy zwrócić uwagę, że skarżący w rozpoznawanej sprawie zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej obejmujących łącznie 10 zanonimizowanych odpisów orzeczeń Wydziału Penitencjarnego Sądu Okręgowego w P. wraz z uzasadnieniami. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach, jak i odpowiedzi na skargę, że nakład pracy organu związany z anonimizacją orzeczeń oraz ilość czynności wymagających podjęcia przez różnych pracowników sądu – tj. wyszukiwanie wnioskowanych orzeczeń, pełna anonimizacja (elektroniczna i ręczna), zatwierdzenie tego przez kierownika sekretariatu i przewodniczącego wydziału i przygotowanie wysyłki sprawia, że informację, o którą wnioskował D. C. uznać należy za informację przetworzoną. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego wykonanie ww. czynności przy przygotowaniu 10 odpisów orzeczeń jest czasochłonne i wymaga znacznego zaangażowania ze strony pracowników sądu. Stanowisko to jest tym bardziej uprawnione, że jak wynika z uzasadnienia odpowiedzi na skargę, skarżący w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2021 r. złożył 98 wniosków o udostępnienie informacji publicznej w postaci wybranych, specyficznie wyselekcjonowanych orzeczeń. Wnioski składane były co kilka/kilkanaście dni. Niewątpliwie zatem przygotowanie orzeczeń do udostępnienia wymagałoby od organu szeregu czynności i udziału pracowników sądu. Podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który stwierdził, że jeżeli z uwagi na istotę, charakter i zakres koniecznej anonimizacji (przekształcenia) dokumentu niezbędne jest podjęcie dodatkowych czasochłonnych i pracochłonnych czynności, wykonywanych poza bieżącym działaniem konkretnych organów i wymagających podjęcia przez nie dodatkowego nakładu pracy, to tak udzielana informacja może zostać uznana za informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 956/18, dostępny w CBOSA). Reasumując niezasadne było stanowisko skarżącego, iż informacje objęte wnioskiem nie stanowią informacji publicznej przetworzonej. W opinii Sądu, w rozpoznawanej sprawie prawidłowo wezwano skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie organu I instancji. Skoro więc skarżący nie wykazał, że uzyskanie wnioskowanej informacji związane jest z istnieniem szczególnie istotnego interesu publicznego, to zasadne było rozstrzygniecie organu o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Również mając na względzie przesłanki natury obiektywnej oraz charakter żądanej informacji publicznej nie sposób uznać, aby jej uzyskanie przez skarżącego, a następnie wykorzystanie mogło wpłynąć na poprawę i usprawnienie działania wymiaru sprawiedliwości. Wręcz przeciwnie - można uznać, że działanie skarżącego prowadzić ma do zaburzenia funkcjonowania Sądu Okręgowego [...]. Postawa skarżącego wskazuje, że jego działania nie mają na celu ochrony interesu publicznego, czy też dbałość o niego, a raczej destabilizację działalności organów władzy publicznej. Sąd z urzędu ma wiedzę o bardzo licznych działaniach skarżącego, który dla pozoru uniknięcia kwalifikacji jego wniosków jako informacji przetworzonej, składa w systematycznym odstępie czasu – co kilka, czasami co kilkanaście dni, wnioski o mniejszym zakresie. Skarżący w istocie zmierza jednak do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Powyższej oceny nie zmienia zaprezentowane przez pełnomocnika stanowisko w piśmie procesowym z dnia 6 stycznia 2023 r. bowiem nie podważyło oceny organów, jak i Sądu co do tego, iż D. C. w istocie ubiegał się o uzyskanie informacji publicznej przetworzonej. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) skargę oddalił. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na które sprawa została skierowana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 7 grudnia 2022 r. (k. [...] akt sąd.), wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu epidemii/zagrożenia epidemicznego COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).