III OZ 104/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt III SA/Po 1138/22 o zawieszeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na zarządzenie Prezydenta Miasta Poznania z dnia 4 stycznia 2021 r. nr 1/2021/P w przedmiocie zmiany zarządzenia w sprawie ustalenia ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji deszczowej postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt III SA/Po 1138/22 zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na zarządzenie Prezydenta Miasta Poznania z dnia 4 stycznia 2021 r. nr 1/2021/P w przedmiocie zmiany zarządzenia w sprawie ustalenia ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji deszczowej. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w realiach rozpoznawanej sprawy zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania w oparciu o w/w regulację, gdyż wyrokiem z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 210/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta Miasta Poznania z dnia 16 listopada 2020 r. nr 842/2020/P w przedmiocie ustalenia ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji deszczowej na terenie miasta Poznania, stosowanej przez [...] Spółka Akcyjna, które to zarządzenie zostało w części zmienione przez zaskarżone w niniejszej sprawie zarządzenie z dnia 4 stycznia 2021 r. nr 1/2021/P. Od powyższego wyroku wniesiono skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (sprawie nadano sygn. akt III OSK 2389/22). Wobec powyższego uznać należy, iż uprawomocnienie się w/w wyroku z dnia 28 czerwca 2022 r. ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż w sytuacji oddalenia skargi kasacyjnej zarządzenie z dnia 16 listopada 2020 r. nr 842/2020/P zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego ze skutkiem, jakby nigdy go nie było. Okoliczność ta w oczywisty sposób będzie miała wpływ na ocenę zaskarżonego w tej sprawie zarządzenia, gdyż zmienia ono zarządzenie z dnia 16 listopada 2020 r., a więc nie jest aktem samodzielnym. Powyższe postanowienie o zawieszeniu postępowania stało się przedmiotem zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt III OSK 2389/22, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego zawieszenia postępowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazując na powyższy zarzut Wspólnota wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionego w nim zarzutu, podkreślając, iż skarżący w tej sprawie nie jest tożsamy ze skarżącym w sprawie o sygn. akt III OSK 2389/22 i w toku postępowania może podnosić odmienne zarzuty, jak i argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przewidziana w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. możliwość zawieszenia postępowania sądowego ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, który powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy i czy nie naruszy ono praw gwarantowanych w Konstytucji RP (rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki – art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i wynikającego z art. 7 p.p.s.a. postulatu szybkości postępowania. Zawieszenie postępowania nie jest instytucją prawną gwarantującą szybkie załatwienie sprawy. Zestawienie przesłanek zawieszenia postępowania z nakazem wynikającym z art. 7 p.p.s.a. oznacza, że zasadność zawieszenia postępowania powinna być w każdym przypadku wnikliwie oceniona w celu ustalenia, czy w danej sprawie uzasadnione jest odstąpienie od zasady szybkiego rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni oraz realny wpływ na jego wynik. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego oraz przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte. W niniejszej sprawie istotne jest zatem ustalenie, czy wynik postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt III OSK 2389/22 (skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 210/22, stwierdzającego nieważność zarządzenia Prezydenta Miasta Poznania z dnia 16 listopada 2020 r. nr 842/2020/P w przedmiocie ustalenia ceny za usługę odprowadzania wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji deszczowej na terenie miasta Poznania, stosowanej przez [...] Spółka Akcyjna) – będzie miał bezpośredni oraz realny wpływ na rozstrzygnięcie w obecnie rozpoznawanej sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na zarządzenie Prezydenta Miasta Poznania z dnia 4 stycznia 2021 r. nr 1/2021/P w przedmiocie zmiany w/w zarządzenia z dnia 16 listopada 2020 r. nr 842/2020/P. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie zawiesił z urzędu postępowanie sądowoadministracyjne w rozpoznawanej sprawie do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt III OSK 2389/22. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 (a takim jest zaskarżone w tej sprawie zarządzenie Prezydenta Miasta Poznania z dnia 16 listopada 2020 r. nr 842/2020/P), stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. We wskazywanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 210/22 stwierdził nieważność zarządzenia Prezydenta Miasta Poznania z dnia 16 listopada 2020 r. nr 842/2020/P, a zatem ewentualne oddalenie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt III OSK 2389/22 sprawi, iż w/w wyrok Sądu pierwszej instancji stanie się prawomocny. W konsekwencji, uwzględnienie skargi w sprawie o sygn. akt III SA/Po 210/22, poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia, wywoła skutek ex tunc, tj. od momentu podjęcia tego aktu. Przepis, którego nieważność została stwierdzona, jest bowiem traktowany tak, jakby nigdy nie wszedł do porządku prawnego. W takiej sytuacji przyjąć należy, iż wynik postępowania w sprawie o sygn. akt III OSK 2389/22 będzie miał bezpośredni oraz realny wpływ na rozstrzygnięcie w obecnie rozpoznawanej sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest zarządzenie Prezydenta Miasta Poznania z dnia 4 stycznia 2021 r. nr 1/2021/P zmieniające w części w/w zarządzenie z dnia 16 listopada 2020 r. nr 842/2020/P. Podnoszona przez skarżącą Wspólnotę kwestia, dotycząca braku tożsamości podmiotowej w obu w/w postępowaniach, z uwagi na przedstawioną argumentację nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia zasadności zawieszenia postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zawieszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postępowania w tej sprawie do czasu zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt III OSK 2389/22 było uzasadnione z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości i ekonomiki procesowej, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.