III OZ 102/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 grudnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2684/25 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 23 lipca 2025 r., znak sprawy DOOŚ-WDŚI.420.31.2024.SK.MKO.33 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 8 grudnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2684/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku T. M. (dalej: "skarżąca") o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 23 lipca 2025 r., znak sprawy DOOŚ-WDŚI.420.31.2024.SK.MKO.33 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, odmówił uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji wskazał, że jako przyczynę niedochowania terminu do wniesienia skargi skarżąca podała problemy zdrowotne, które uniemożliwiły jej pracę i codzienne funkcjonowanie, a utrzymywały się od końca lipca do końca sierpnia 2025 r. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżąca przedstawiła zwykłe kopie zaleceń lekarskich uzyskanych podczas wizyty u specjalisty 4 sierpnia 2025 r., a także raport z badania wykonanego w tym dniu. Ponadto dołączyła kopie opakowań leków i karty leczenia szpitalnego z 2015 roku. Zdaniem Sądu I instancji skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, z którego wynikałby brak zdolności do pracy w okresie opisywanej przez nią historii choroby. Sąd zwrócił uwagę, że brak jest w aktach sądowych stosownego zaświadczenia lekarskiego, a przedstawione załączniki są zwykłymi kopiami, niepoświadczonymi za zgodność z oryginałem (zwłaszcza zalecenia lekarskie z 4 sierpnia 2025 r.). W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie uprawdopodobniła, że wniesienie skargi z uchybieniem terminu nastąpiło bez jej winy. Sąd nie zakwestionował choroby skarżącej, zwrócił jednak uwagę, że skarżąca nie przedstawiła dowodu, z którego wynikałby brak możliwości sporządzenia skargi do sądu w ostatnich dniach terminu na wniesienie skargi. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") poprzez przyjęcie, że nie uprawdopodobniła, że bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Jednakże, nie jest to reguła o charakterze bezwzględnym. Zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Również okoliczności takie jak podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienia NSA: z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 7/15, z 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 701/14, z 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 966/08). Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest bowiem równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z 17 lipca 2014 r. sygn. akt II OZ 701/14). We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi skarżąca, jako jedyną okoliczność mającą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do jej wniesienia, wskazała na zły stan zdrowia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Jak to już wcześniej wskazano, przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę, że w załączonych do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz do zażalenia dokumentów nie ma zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego stan zdrowia skarżącej. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przekonanie skarżącej, że choroba spowodowała, iż "nie była w stanie zredagować skargi" nie uprawdopodobnia twierdzenia, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Tym bardziej że, na co również zwrócił uwagę Sąd I instancji, sformułowanie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, a to można uzupełnić w późniejszym terminie, nawet do czasu zamknięcia rozprawy. W związku z powyższym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.