III OW 73/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Konin o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Konin a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Kole Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie nienależytego utrzymywania rowu ziemnego postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w Kole Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 5 listopada 2024 r. Prezydent Miasta Konin wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem Dyrektorem Zarządu Zlewni w Kole Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie nienależytego utrzymywania rowu ziemnego. W uzasadnieniu wskazał, że 9 maja 2024 r. do Prezydenta Miasta wpłynął wniosek dotyczący zalegania wody w rowie na działce nr [...] w K., który temu organowi przekazał Dyrektor Zarządu Zlewni w Kole na podstawie art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej "k.p.a."). Prezydent zwrócił Dyrektorowi ww. wniosek, zaś Dyrektor ponownie go przekazał Prezydentowi. Z tego wniosku wynika, że na ww. działce znajduje się rów, który jest niedrożny i gromadzi się w nim woda, która powoduje podtopienie piwnicy budynku znajdującego się na tej działce. Zaleganie wody związane jest z intensywnymi opadami deszczu, zaś czas opadania wody wskazuje na jego niedrożność. Na przyległych działkach ma miejsce podobna sytuacja. Zdaniem organu przyczyną takiego stanu rzeczy jest nienależyte utrzymywanie rowu ziemnego, który w swoim przebiegu jest częściowo zarośnięty lub przysypany, część rowu została też zarurowana przez właścicieli działek. Zdaniem Prezydenta Miasta rów ziemny, jako rów nieszczelny, ma bezpośredni wpływ na poziom wód gruntowych na terenach przyległych. Tym samym kształtuje zasoby wodne i należy go zakwalifikować z art. 16 pkt 65 lit. a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.) do urządzeń wodnych. Zgodnie z art. 191 prawa wodnego w takiej sytuacji organem właściwym w sprawie będzie Dyrektor Zarządu Zlewni. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu Zlewni w Kole wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta jako organu właściwego w sprawie. Jego zdaniem przedmiotowy rów nie stanowi urządzenia wodnego, bowiem wobec zaprzestania jego konserwacji przez właścicieli działek stale i nieodwracalnie utracił funkcję rowu, co oznacza, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 234 prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący przedmiotowego rowu powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 prawa wodnego, czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1 prawa wodnego w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Z kolei zgodnie z art. 234 ust. 3 prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem odpowiedni organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 prawa wodnego. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni (art. 397 ust. 3 pkt 2 prawa wodnego) lub w ściśle określonych przypadkach, które nie znajdują w tej sprawie zastosowania, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 prawa wodnego są różne. Norma z art. 234 ust. 3 prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 prawa wodnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 prawa wodnego). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 prawa wodnego, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Jak wynika z akt sprawy na ww. działce znajdował się rów, który jest urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 16 pkt 65 lit. a prawa wodnego, ponieważ jest to rów służący do kształtowania zasobów wodnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Dyrektora Zarządu Zlewni w Kole, że rów ten stracił charakter urządzenia wodnego, z uwagi na brak jego konserwacji. Brak dbania o ten rów sprawił jedynie, że rów przestał funkcjonować w sposób prawidłowy, co nie oznacza, że całkowicie i bezpowrotnie przestał być urządzeniem wodnym. W tej sytuacji organem właściwym w sprawie będzie organ właściwy do wydania decyzji na podstawie art. 191 ust. 1 prawa wodnego, a więc właściwy miejscowo dyrektor zarządu zlewni, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b w związku z art. 397 ust. 3 pkt 2 prawa wodnego. Oznacza to, że organem właściwym w tej sprawie jest Dyrektor Zarządu Zlewni w Kole. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.