III OW 6/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P.K. o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy Burmistrzem [...], [...] Przedsiębiorstwem [...] Sp. z o.o. w [...] a Zarządem Dróg Wojewódzkich w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w zakresie kompetencji w sprawie obowiązku utrzymania i zarządzania systemem odwodnienia drogi wojewódzkiej nr [...] w miejscowości [...] ([...]) postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić P.K. z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.

Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2025 r. (data prezentaty NSA) wnioskodawca P.K., na podstawie art. 4 § 1 p.p.s.a. oraz art. 22 § 2 k.p.a., wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy: Urzędem Miasta w [...], [...] Przedsiębiorstwem [...] w [...] a Zarządem Dróg Wojewódzki w [...] w przedmiocie obowiązku utrzymania i zarządzania systemem odwodnienia drogi wojewódzkiej nr [...] w miejscowości [...] ([...]), bowiem każda ze stron kwestionuje swoje obowiązki w zakresie zarządzania odwodnieniem. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Pismem z dnia 5 sierpnia 2024 r. wnioskodawca zwrócił się do Rady Miejskiej w [...] o pilne podjęcie działań mających na celu poprawę wydolności studzienek burzowych znajdujących się przy wjeździe na ulicę [...] oraz na skrzyżowaniu na ulicy [...]. Powyższe pismo zostało potraktowane przez Radę Miejską w [...] jako petycja i było rozpatrywane w trybie przepisów ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach. Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia 3 września 2024 r. petycja wnioskodawcy została przekazana według właściwości do Burmistrza [...] w części dotyczącej poprawienia wydajności studzienek kanalizacji deszczowej przy wjeździe na ul. [...], natomiast w części dotyczącej poprawienia wydajności studzienek kanalizacji deszczowej na skrzyżowaniu ul. [...] do Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...], z uwagi na to, że zarządcą drogi gminnej do jakiej kwalifikuje się ul. [...] jest Burmistrz [...], a zarządcą któremu podlega skrzyżowanie ul. [...] (drogi wojewódzkie) pozostaje Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...]. Pismem z dnia 15 października 2024 r. skierowanym do wnioskodawcy, Burmistrz [...], po wyjaśnieniu sprawy związanej z poprawą wydajności studzienek burzowych znajdujących się przy wjeździe na ul. [...] oraz na skrzyżowaniu na ul. [...] w [...] z [...] Przedsiębiorstwem [...] Sp. z o.o. w [...], jako spółką komunalną, przedstawił stanowisko w niniejszej sprawie. Z odpowiedzi tej wynika, że zasygnalizowany w petycji problem może zostać rozwiązany jedynie poprzez przebudowę sieci kanalizacji deszczowej z jednoczesnym zwiększeniem jej średnicy, a także zwiększenie ilości wpustów drogowych umożliwiających szybsze odbieranie wody z powierzchni ulic, co nie jest zadaniem przedsiębiorstwa, lecz zarządcy drogi, tj. Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...]. Dnia 2 grudnia 2024 r. do Urzędu Miejskiego w [...] wpłynął dokument elektroniczny nadany przez wnioskodawcę w sprawie sprzecznych stanowisk dotyczących odpowiedzialności za odwodnienie ul. [...] i ul. [...] w [...]. W odpowiedzi na to Burmistrz [...] pismem z dnia 16 grudnia 2024 r. poinformował, iż budowa/przebudowa kanalizacji deszczowej służącej drodze wojewódzkiej nr [...] leży w gestii zarządcy drogi, tj. Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...]. Następnie w dniu 7 stycznia 2025 r. do Urzędu Miejskiego w [...] drogą elektroniczną z przekierowania [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wpłynęła prośba wnioskodawcy o wyjaśnienie i podjęcie działań w sprawie problemu odwodnienia ulic w [...]. W odpowiedzi Burmistrz [...] pismem z dnia 28 stycznia 2025 r. skierowanym do wnioskodawcy szczegółowo wyjaśnił sytuację faktyczną i prawną dotyczącą wyżej przedstawionego problemu. W odpowiedzi na wniosek Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz [...]wniósł o odrzucenie wniosku. W odpowiedzi na wniosek [...] Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o.o. w [...] wniosło o oddalenie wniosku w stosunku do [...] Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w [...] z uwagi na brak legitymacji procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w związku z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej. Przepis art. 15 § 2 p.p.s.a. stanowi, że do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4, oraz do rozpoznawania innych spraw należących do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy odrębnych ustaw stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Spory, o których mowa w art. 4, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga na wniosek postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Z kolei według art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że merytoryczne rozpoznanie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego powinna poprzedzać ocena jego dopuszczalności – w rozumieniu odpowiednio stosowanego art. 58 § 1 p.p.s.a. Rozważając dopuszczalność wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego należy mieć na względzie, że według utrwalonych poglądów sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której zachodzi rozbieżność stanowisk, co do właściwości organu mającego rozstrzygnąć sprawę, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór kompetencyjny może więc powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Tak więc spór kompetencyjny nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, lecz musi mieć charakter konkretny, dotyczący określonej sprawy administracyjnej, ponadto musi być aktualny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 listopada 2011 r. sygn. akt II OW 95/11 oraz z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II GW 7/11). Trybu tego nie można więc zastosować do rozstrzygania sporów powstających w związku z wykonywaniem zadań publicznych w innych prawnych formach niż decyzja administracyjna, np. w sprawach realizowanych w formie działań faktycznych, czy też w sprawach, w których nie stosuje się przepisów procedur administracyjnych czy rozstrzyganych w formach cywilnoprawnych (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2000, s. 183). W przypadku gdy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie spełnia tych wymogów, brak jest możliwości wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy. Z tych względów trafnie – w ocenie składu orzekającego – w judykaturze wniosek niespełniający wskazanych wymogów uznawany jest za niedopuszczalny (por. postanowienia NSA z 12 sierpnia 2005 r. sygn. akt II OW 25/05 oraz z 21 października 2008 r. sygn. akt II OW 48/08). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesiony w tej sprawie sądowoadministracyjnej wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Spory o właściwość i kompetencyjne, do rozpoznania których właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 p.p.s.a. oraz art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., dotyczą indywidualnych spraw administracyjnych rozstrzyganych przez organy administracji w drodze decyzji lub postanowień, a także spraw, w których organy administracji podejmują inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Dla powstania sporu istotne jest istnienie toczącego się postępowania administracyjnego, na którego tle powstał dany spór lub żądanie wszczęcia takiego postępowania. W przypadku sporów negatywnych postępowanie takie powinno być już wszczęte przez wniosek uprawnionej strony bądź innego podmiotu, który przypisuje sobie taką cechę. Sytuacja taka zachodzi również wówczas, gdy organ dokona wszczęcia postępowania z urzędu, a następnie powziąwszy wątpliwości co do swojej właściwości, wda się w spór kompetencyjny z innym organem. Spór taki natomiast nie będzie miał miejsca, gdy nie toczy się jeszcze postępowanie administracyjne lub gdy toczące się uprzednio postępowanie zostało zakończone (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt III OW 200/21). W niniejszej sprawie nie toczy się żadne postępowanie administracyjne. W związku z powyższym, przedmiotowy wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego podlegał odrzuceniu – na zasadzie art. 15 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu od wniosku.