III OW 6/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Dyrektora Zarządu Zlewni w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Dyrektorem Zarządu Zlewni w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Burmistrzem Gminy C. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń w związku z odprowadzaniem wód na działki sąsiednie postanawia: wskazać Burmistrza Gminy C. jako organ właściwy w sprawie.

Dyrektor Zarządu Zlewni w Szczecinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor) wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Burmistrzem Gminy C. (dalej: Burmistrz) w przedmiocie wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń w związku z odprowadzaniem wód na działki sąsiednie. Dyrektor wnioskował o wskazanie, że właściwym do prowadzenia i rozpoznania sprawy jest organ jednostki samorządu terytorialnego – Burmistrz Gminy C. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że pismem z 13 listopada 2023 r. Burmistrz przekazał Dyrektorowi wniosek J. i J.R. dotyczący wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń w związku z odprowadzaniem wód na działki sąsiednie w trybie art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1478; dalej: Prawo wodne). Dyrektor wskazał, że regulacja określona w art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. W piśmie z 25 kwietnia 2022 r. wnioskodawca wyraźnie zwraca się do Burmistrza o wydanie decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń w związku z odprowadzaniem wód na działki sąsiednie, w trybie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. W ocenie Dyrektora, błędne jest stanowisko Burmistrza, że wniosek dotyczy kwestii utrzymania urządzenia wodnego, organ arbitralnie stwierdził, że przedmiotowa sprawa związana jest z utrzymywaniem urządzenia wodnego. Podkreślono, że to nie urządzenia są nienależycie utrzymywane, a odprowadzanie wód z drogi powiatowej narusza stosunki wodne na nieruchomościach sąsiednich, a organ nie może modyfikować złożonego wniosku o wszczęcie danego postępowania i tym samym, zdaniem Dyrektora, właściwym do prowadzenia i załatwienia przedmiotowej sprawy jest Burmistrz. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz wskazał, że podtrzymuje stanowisko zawarte w zawiadomieniu z 13 listopada 2023 r. w sprawie przekazania według właściwości wniosku. Burmistrz zauważył, że przedmiotowe postępowanie zostało przeprowadzone przez tut. organ, aczkolwiek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z 27 września 2023 r., znak: SKO.SJ.457.5974.2022 wskazało, iż uchyla decyzję Burmistrza Gminy C. z 24 listopada 2022 r., znak: [...] oraz nakazało przekazać wniosek skarżących do rozpoznania organowi właściwemu w trybie art. 65 § 1 k.p.a., a Burmistrz nie jest właściwy w sprawie złożonego wniosku. W związku z powyższym, zdaniem Burmistrza, Dyrektor nie przeprowadził dodatkowego rozpoznania sprawy, nie odniósł się do ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie oraz dodatkowo nie wskazał przesłanek, które podtrzymają tezę odnośnie faktu, iż to nie urządzenie jest nienależycie utrzymane, a odprowadzanie wód z drogi powiatowej narusza stosunki wodne na nieruchomościach sąsiednich. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o których mowa w art. 4. W świetle natomiast art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96), a w konsekwencji przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, a nie do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2021 r., sygn. akt III OW 31/21 oraz z 18 maja 2021 r., sygn. akt III OW 39/21). Organy powinny mieć więc przede wszystkim na uwadze stanowisko wnioskodawców, którzy będąc reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, radcę prawnego, w sposób jednoznaczny sformułowali swój wniosek. W oparciu o art. 234 ust. 3 Prawa wodnego wnioskodawcy wnieśli o wydanie decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń w związku z odprowadzaniem wód na działki sąsiednie. We wniosku poza podaniem podstawy prawnej, wnioskodawcy precyzyjnie sformułowali żądanie, wskazując jakich czynności i od kogo żądają. Mając na względzie, że dysponentem postępowania administracyjnego wszczynanego na wniosek jest wnioskodawca, a doprecyzowanie wniosku nie leży w gestii organu, lecz podmiotu inicjującego postępowanie, należało stwierdzić, że w sprawie, w której żądanie oparte jest o treść art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, właściwym do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z tym przepisem jest Burmistrz Gminy C. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.