III OW 5/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Przemyśla z 22 stycznia 2024 r. znak [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Przemyśla a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Przemyślu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie prowadzenia postępowania w przedmiocie zasypania cieku wodnego postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni w Przemyślu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 22 stycznia 2024 r. Prezydent Miasta Przemyśla wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w Przemyślu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie "zasypania cieku wodnego na działce nr [...] obręb [...] w [...]". W uzasadnieniu Prezydent Miasta Przemyśla wskazał, że 4 listopada 2021 r. wpłynął do niego wniosek G.K. (dalej: wnioskodawca) w sprawie zasypania cieku wodnego na przedmiotowej działce oraz wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia stanu wody na gruncie. Decyzją z 30 listopada 2022 r. Prezydent Miasta Przemyśla odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach będących własnością Gminy Miejskiej Przemyśl, dzierżawionych w części przez A.K. i M.K. (działka nr ewid. [...] obręb [...]), wobec niewystąpienia zmian stanu wody na gruncie, szkodliwie wpływających na grunt będący własnością Gminy Miejskiej Przemyśl, dzierżawionych w części przez J.K. i G.K. (działka nr ewid. [...], [...] obręb [...]) oraz na grunt będący własnością tych osób (działka nr ewid. [...] obręb [...]). Wobec wniesienia odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu decyzją z 8 marca 2023 r. uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta Przemyśla z 30 listopada 2022 r. i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Prezydent Miasta Przemyśla postanowieniem z 8 sierpnia 2023 r. powołał biegłego w sprawie. Biegły w opinii wskazał, że "w ostatnich trzech latach pozostały odcinek 12 m rowu na części dzierżawionej, został bez zgłoszenia i sprawdzenia nielegalnie zasypany, teren ogrodzony, wyrównany i zadarniony trawą, a funkcjonujący wypływ wody obudowany i różnego rodzaju odpadowymi elementami betonowymi, siatką ogrodzeniową i panelami z blachy." W związku z powyższym Prezydent Miasta Przemyśla zawiadomieniem z 15 listopada 2023 r. przekazał sprawę zasypania cieku wodnego Dyrektorowi Zarządu Zlewni w Przemyślu, wskazując, że sprawa dotyczy "urządzeń wodnych" w rozumieniu ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 – dalej: Prawo wodne). Dyrektor Zarządu Zlewni w Przemyślu zwrócił sprawę Prezydentowi Miasta Przemyśla. Występując z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Prezydent Miasta Przemyśla wskazał, że rowy oraz wyloty urządzeń kanalizacyjnych, odprowadzające wody do ziemi są urządzeniami wodnymi. Norma z art. 190 Prawa wodnego w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 Prawa wodnego odnosi się także do sytuacji, kiedy urządzenie wodne zostało nielegalnie (tj. bez pozwolenia albo zgłoszenia wodnoprawnego) przebudowane lub zlikwidowane. Zasypanie odcinka rowu jest likwidacją i przebudowaniem urządzenia wodnego, wymagającym uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 389 pkt 6 w związku z art. 16 pkt 65 lit. a) i f) Prawa wodnego. Zastosowanie znajdzie zatem art. 190 Prawa wodnego, a organem właściwym w sprawie jest dyrektor zarządu zlewni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Spór w tej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący przedmiotowego rowu mielioracyjnego powinien zostać rozpoznany w trybie art. 190 ust. 1 Prawa wodnego czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 190 ust. 1, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422 Prawa wodnego. Jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w art. 190 ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku (art. 190 ust. 4 Prawa wodnego). Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem odpowiedni organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego lub przyjęcia zgłoszenia wodnoprawnego jest dyrektor zarządu zlewni (art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. b) w związku z art. 397 ust. 3 pkt 2 Prawa wodnego) lub w ściśle określonych przypadkach, które nie znajdują w tej sprawie zastosowania, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 190 Prawa wodnego są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 190 ust. 1 i 4 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nielegalnej realizacji urządzenia wodnego. Katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 Prawa wodnego jest szeroki. Zgodnie z tą definicją przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. W związku z tym zastosowanie w tej sprawie ma art. 190 ust. 1 i ewentualnie ust. 4 Prawa wodnego, a organem właściwym w sprawie jest Dyrektor Zarządu Zlewni w Przemyślu. Ewentualnie, właściwy organ wód polskich może także rozważyć zastosowanie art. 191 Prawa wodnego, który dotyczy nienależytego utrzymania urządzenia wodnego. W pojęciu nienależytego utrzymania urządzenia wodnego mieści się także jego likwidacja (zasypanie rowu). Z tych względów i na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.