III OW 56/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Dyrektorem Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie zniszczenia rowu melioracyjnego postanawia: wskazać Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Wójt Gminy [...] wystąpił z wnioskiem do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie poprzez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni jako organu właściwego do rozpoznania sprawy M. F. wszczętej pismem z dnia 3 czerwca 2020 r., doprecyzowanym wiadomością e-mail z dnia 26 października 2020 r., dotyczącej przywrócenia rowu położonego na działce nr [...] i [...] (aktualnie działka w wyniku podziału posiada nr [...] i [...]) w miejscowości [...] do jego poprzedniej funkcji i zlikwidowania wszystkich szkód. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu 3 czerwca 2020 r. wpłynęło do Nadzoru Wodnego w [...] pismo M. F. dotyczące m.in. zasypania rowu położonego na działce nr [...] w miejscowości [...]. W związku z ww. pismem Nadzór Wodny w [...] w dniu [...] sierpnia 2020 r. przeprowadził lustrację terenową, która potwierdziła zasypanie rowu. Ma tą okoliczność sporządzono notatkę służbową. Działając w oparciu o art. 65 § 1 K.p.a. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, pismem z dnia 8 października 2020 r., przesłał sprawę do Wójta Gminy [...] do załatwienia. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z treścią art. 234 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U z 2020 r. poz. 310 z późn. zm.) – dalej: "ustawa Prawo wodne", właściciel gruntu, o ile przepisy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych tub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz art. 234 ust. 3 ww. ustawy Prawo wodne, który stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Zgodnie z posiadanym elektronicznym podglądem do Ewidencji Gruntów i Budynków prowadzonej przez Starostę [...] pracownik Urzędu Gminy [...] ustalił, że na działce nr [...] i nr [...] w miejscowości [...] znajdują się grunty pod rowami. W związku z wątpliwościami dotyczącymi żądań wnioskodawczyni, Wójt Gminy [...] skierował, w dniu 21 października 2020 r., pismo do wnioskodawczyni z prośbą o doprecyzowanie wniosku z dnia 3 czerwca 2020 r. ze wskazaniem podstaw prawnych przedmiotowych żądań. W piśmie z dnia 26 października 2020 r. wnioskodawczyni podała cyt.: "Żądam wszczęcia postępowania wobec Pani E. T.-Z., aby przywrócono rów sprzed zasypaniem, po całej długości" i "Żądam zlikwidowania wszystkich szkód i przywrócenia rowu do jego poprzedniej funkcji". Dalej organ wnioskujący wskazał, że w aktach sprawy prowadzonej przez Nadzór Wodny w [...] przesłanych do Wójta Gminy [...] przez Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] znajduje się wspomniana wcześniej notatka służbowa Nadzoru Wodnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r. wraz z załącznikami, tj. mapą satelitarną terenu, dokumentacją fotograficzną, mapą ewidencyjną oraz wydrukiem z ewidencji melioracji wodnych, ustalająca stan faktyczny na gruncie. Z ww. dokumentów Nadzoru Wodnego w [...] oraz informacji wnioskodawczyni wynika, że rów pomiędzy działkami [...] i [...] (aktualnie działka w wyniku podziału posiada nr [...] i [...]), w miejscowości [...] został zasypany przez współwłaścicielkę działki [...] E. T.-Z. Biorąc więc pod uwagę, że rów w miejscowości [...] stanowi urządzenie wodne i został on zasypany, w celu przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - w ocenie Wójta Gminy [...] – zachodzi konieczność wydania decyzji na podstawie art. 191 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne, przy czym organem właściwym w sprawie jest w ocenie wnioskodawcy jest Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Odpowiedź na wniosek nie została złożona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.). Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wniosek dotyczący zniszczenia (zasypania) rowu melioracyjnego powinien zostać rozpoznany w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, czy też w trybie art. 234 tej ustawy. Zgodnie z art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie powinno wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Natomiast zgodnie z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W pierwszym przypadku organem właściwym jest zatem organ Wód Polskich, a w drugim wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zadania Wód Polskich zostały szczegółowo uregulowane w art. 240 ustawy Prawo wodne. Sprawy dotyczące podjęcia decyzji, o których mowa w art. 191 ustawy Prawo wodne są kompetencją dyrektorów zarządów zlewni Wód Polskich, co wynika wprost z art. 240 ust. 4 pkt 1 lit. a ustawy Prawo wodne. Hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 ustawy Prawo wodne są różne. Norma z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Szeroki jest także katalog urządzeń wodnych wynikający z definicji sformułowanej w art. 16 pkt 65 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którą przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Rów melioracyjny jest niewątpliwie urządzeniem wodnym w świetle art. 16 pkt 65 lit. a ustawy Prawo wodne. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że wnioskodawczyni zarzuca niewłaściwe utrzymanie przedmiotowego urządzenia wodnego (polegające na jego zniszczeniu), a więc odnosi się do hipotezy normy z art. 191 ustawy Prawo wodne. W tej sytuacji, organem właściwym w sprawie będzie dyrektor zarządu zlewni, a w tym konkretnym przypadku Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.