Sygnatura
III OW 55/26
Postanowienie NSA z 22 października 2026 r., III OW 55/26 – odpady
Wynik
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 22 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 22 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Lubuskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa Lubuskiego, a Starostą Nowosolskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomości położonej w N. (na działkach o nr ewid.: (...), obręb (...), miasto (...), powiat (...), województwo (...)) postanawia: wskazać Marszałka Województwa Lubuskiego jako organ właściwy w sprawie.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 22 czerwca 2026 r. (data pisma procesowego), na podstawie art. 22 § 3 pkt 2 w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), Marszałek Województwa Lubuskiego (dalej także jako: "Marszałek", "Marszałek Województwa") wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa, a Starostą Nowosolskim (dalej także jako: "Starosta") poprzez wskazanie organu właściwego do prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomości położonej w N. (na działkach o nr ewid.: (...), obręb (...), miasto (...), powiat (...), województwo (...)) w związku z pismem Prezydenta Miasta (...) (dalej także jako: "Prezydent", "Prezydent Miasta") z dnia 6 marca 2026 r. wzywającym do niezwłocznego wszczęcia postępowania z urzędu zgodnie z art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.) oraz zasądzenie od organu pozostałego w sporze na rzecz wnioskodawcy poniesionych przez niego kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych. W odpowiedzi na wniosek, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, Starosta – na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 22 § 1 pkt 1 i § 3 pkt 2 k.p.a. – wniósł o wskazanie Marszałka Województwa jako organu właściwego do prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomości położonej w N. (na działkach o nr ewid.: (...) obręb (...), miasto (...), powiat (...), województwo (...)) w trybie art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w związku z cofnięciem przez Wojewodę Lubuskiego (dalej także jako: "Wojewoda") zezwolenia udzielonego firmie (...) z siedzibą w Z. (dalej także jako: "Firma") oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz Starosty zwrotu poniesionych przez niego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: W oparciu o ustawę z dnia 27 czerwca 1997 o odpadach (Dz.U. z 1997 Nr 96 poz. 592 z późn. zm.; dalej jako: "ustawa o odpadach z 1997 r.") Wojewoda decyzją z dnia 19.09.2001 r. znak: OŚ.ILAPol.6622-13/2/01 zezwolił Firmie na usuwanie odpadów niebezpiecznych w tym na ich transport, wykorzystywanie lub unieszkodliwianie wg technologii (...) w przystosowanej do tego instalacji w obiekcie zlokalizowanym w N. przy ul. (...) dla następujących rodzajów i ilości odpadów niebezpiecznych: • 05 08 01 ziemia okrzemkowa zanieczyszczona węglowodorami z procesów rafinacji ropy naftowej i olejów w ilości 17 000 Mg/rok, • 05 08 02 smoły odpadowe z procesu rafinacji kwasowej olejów w ilości 16 000 Mg/rok, • 13 04 01 oleje zęzowe z żeglugi śródlądowej w ilości 400 Mg/rok, • 13 04 02 oleje zęzowe z portowych kanałów ściekowych w ilości 300 Mg/rok, • 13 05 02 odpady w postaci szlamów w ilości 500 Mg/rok, • 13 05 03 szlamy z kolektorów w ilości 600 Mg/rok, • 19 08 03 tłuszcze i mieszaniny olejów z oczyszczalni ścieków w ilości 1 400 Mg/rok, • 19 01 06 szlamy z oczyszczania spalin w spalarniach odpadów rafinerii ropy naftowej w ilości 6 000 Mg/rok. Następnie kolejnymi decyzjami w trybie art. 155 k.p.a., Wojewoda zmienił ww. decyzję, w ten sposób, że: a) decyzją z dnia 05.02.2002 r. znak: OŚ.IILAPol.6626-1/1/02: - zamieniono kod 05 08 02 - smoły odpadowe z procesu rafinacji kwasowej olejów w ilości 160 00 Mg/rok na kod 05 01 07 - kwaśne smoły w ilości 26 000 Mg/rok, - zmniejszono ilość unieszkodliwianego odpadu 05 08 01 z ilości 17 000 Mg/rok do 7 000 Mg/rok, - wykreślono odpad 19 01 06 szlamy z oczyszczania spalin w spalarniach odpadów rafinerii ropy naftowej. b) decyzją z dnia 21.03.2002 r. znak: RŚ.III.APol.6626-4/1/02: - rozszerzono decyzję o odpad 06 04 05* - odpady zawierające inne metale ciężkie, wytwarzany w ilości 450 Mg/rok c) decyzją z dnia 10.01.2003 r. znak: RŚ.111.APol.6626-1 /1 /03: - rozszerzono decyzję o odpad 05 01 03* - osady dna zbiornika w ilości 200 Mg/rok oraz odpad 05 01 09* - osady z zakładowych oczyszczalni ścieków zawierające substancje niebezpieczne w ilości 2 000 Mg/rok, - zmniejszono ilość odpadu 05 08 01 z ilości 7 000 Mg/rok do 4 800 Mg/rok. d) decyzją z dnia 13.02.2003 r. znak: RŚ.III.APol.6622-2/1/03: - zwiększono ilość odpadu 06 04 05* z ilości 450 Mg/rok do 2 450 Mg/rok. Ponadto w oparciu o ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2001 r. Nr 62 poz. 628 z późn. zm.; dalej jako: "ustawa o odpadach z 2001 r.") oraz ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2001 r. Nr 62 poz. 627; dalej jako: "p.o.ś.") Wojewoda decyzją z dnia 30.04.2004 r., znak: RŚ.III.APol.6620- 10/04, pozwolił Firmie na wytwarzanie z instalacji odpadów: • 19 12 10 Paliwo alternatywne w ilości 30 000 Mg/rok, • 05 01 99 Inne niewymienione odpady w ilości 30 000 Mg/rok. Pozwolenie na wytwarzanie odpadów obowiązywało do dnia 30 kwietnia 2014 r. Firma nie przestrzegała warunków zezwolenia, stąd decyzją z dnia 07.02.2005 r., znak RŚ.III.APoL6620-8/05, Wojewoda na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2001 r. Nr 62 poz. 628) cofnął swoje dotychczasowe ww. decyzje udzielające Firmie zezwolenia na usuwanie odpadów niebezpiecznych w tym na ich transport, wykorzystywanie lub unieszkodliwianie. Podmiot, pomimo obowiązku wynikającego bezpośrednio z prawa stosownie do art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2007 r. Nr 39 poz. 251 z późn. zm.) zgromadzonych odpadów nie usunął. Z kolei sprawę egzekucji obowiązku usunięcia odpadów Wojewoda w 2008 r. przekazał do załatwienia Marszałkowi. Marszałek uznał się za organ niewłaściwy do załatwienia sprawy i w 2009 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem a Wojewodą w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku usunięcia odpadów zgromadzonych w N. przez Firmę. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II OW 66/09, NSA oddalił wniosek o spór pomiędzy Marszałkiem a Wojewodą, uznając, że żaden z tych organów nie jest właściwy w przedmiotowej sprawie. Marszałek pismem z dnia 5 lutego 2010 r. przekazał Staroście sprawę egzekucji administracyjnej obowiązku usunięcia odpadów zgromadzonych w N. Następnie, Starosta zwrócił akta Marszałkowi, stąd Marszałek przesłał akta do Wojewody, a Wojewoda zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., przekazał sprawę Staroście. Ostatecznie, Starosta, uznając się za organ niewłaściwy do załatwienia sprawy, we wrześniu 2010 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą a Wojewodą w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku usunięcia odpadów zgromadzonych w N. przez Firmę. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II OW 86/10, NSA wskazał Starostę jako organ właściwy do podjęcia czynności egzekucyjnych zmierzających do wykonania obowiązku usunięcia odpadów zgromadzonych w N. W okresie od ogłoszenia postanowienia NSA z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II OW 86/10, w którym Starosta został wskazany do załatwienia sprawy, Staroście nie udało się wyegzekwować obowiązku usunięcia odpadów, a sprawę umorzono. Pismem z dnia 6 marca 2026 r. Prezydent Miasta wezwał Starostę do wszczęcia z urzędu postępowania na podstawie art. 26a u.o., jednocześnie wskazując, że: "Zgromadzone odpady – według posiadanych informacji oraz dokonanych oględzin – stwarzają realne zagrożenie dla środowiska oraz bezpieczeństwa mieszkańców". Pismem z dnia 24 marca 2026 r. Starosta przekazał sprawę Marszałkowi Województwa na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu zawiadomienia o przekazaniu, Starosta wskazał, że decyzje wydane dla Firmy dotyczyły działalności prowadzonej na terenie obecnych działek nr: (...), obręb (...), miasto (...). Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Rozważając dopuszczalność wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego należy mieć na względzie, że według utrwalonych poglądów sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której zachodzi rozbieżność stanowisk, co do właściwości organu mającego rozstrzygnąć sprawę, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór kompetencyjny może więc powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Tak więc spór kompetencyjny nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, lecz musi mieć charakter konkretny, dotyczący określonej sprawy administracyjnej, ponadto musi być aktualny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OW 95/11 oraz z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GW 7/11). Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy zachodzi rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamą sprawą, którą zajmują się co najmniej dwa organy. Spór ten może mieć wymiar pozytywny lub negatywny. W pierwszym przypadku oba organy twierdzą, że są właściwe do załatwienia sprawy. W drugim żaden z organów, do którego trafiła sprawa, nie uważa się za właściwy. W niniejszej sprawie wystąpił spór negatywny, bowiem zarówno Marszałek Województwa, jak i Starosta uważają, że nie są właściwi do prowadzenia postępowania i załatwienia sprawy usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomości położonej w N. (na działkach o nr ewid.: (...), obręb (...), miasto (...), powiat (...), województwo (...)) w trybie art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w związku z cofnięciem przez Wojewodę zezwolenia udzielonego Firmie. W niniejszej sprawie Firma nie przestrzegała warunków zezwolenia, stąd decyzją z dnia 7 lutego 2005 r., znak RŚ.III.APoL6620-8/05, Wojewoda na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach cofnął swoje dotychczasowe ww. decyzje udzielające Firmie zezwolenia na usuwanie odpadów niebezpiecznych w tym na ich transport, wykorzystywanie lub unieszkodliwianie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy przyjęciu, że w niniejszej sprawie łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekraczała 3 000 Mg, wskazać należy na obowiązujące przepisy prawa, a w konsekwencji na organ właściwy zarówno w zakresie zastosowania procedury określonej w art. 26a u.o., jak i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W obecnie obowiązującym stanie prawnym, podstawę do nałożenia na posiadacza obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, stanowi art. 26 u.o. Właściwy do wydania decyzji w tym przedmiocie jest właściwy miejscowo wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w przypadkach, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wygaśnięcia zezwolenia (art. 26 ust. 2 in fine u.o.). Natomiast stosownie do art. 26a ust. 1 u.o., w przypadku, gdy ze względu na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi czy też środowiska konieczne jest niezwłoczne usunięcie odpadów, właściwy organ podejmuje działania polegające na usunięciu odpadów i gospodarowaniu nimi. Organem właściwym, w przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów powstał w związku z wygaśnięciem decyzji związanej z gospodarką odpadami, jest organ właściwy do wydania tej decyzji. W obecnym stanie prawnym byłby to marszałek województwa jako organ właściwy do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów, w przypadku, gdyby maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekraczała 3 000 Mg (art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d u.o.). W ocenie NSA, właściwym organem do prowadzenia: a) postępowania w trybie art. 26a u.o., b) egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z decyzji cofającej zezwolenie w tego rodzaju sprawach, nawet jeśli cofnięcie zezwolenia nastąpiło na skutek decyzji innego organu, który obecnie utracił właściwość do wydania decyzji w tym przedmiocie – jest organ właściwy w sprawie cofnięcia zezwolenia na zbieranie odpadów, ale ustalany według aktualnie obowiązującego stanu prawnego. Dlatego też Marszałek Województwa jest obecnie organem właściwym do dalszego prowadzenia niniejszego postępowania egzekucyjnego wobec Firmy w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. z dnia 20 lutego 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 268) w zw. z art. 47 ust. 5 u.o., biorąc pod uwagę aktualny stan prawny, uwzględniający nowelizację przepisów u.o. (por. ustawa z 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2018 r., poz. 1592). Zatem w związku z aktualną treścią art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d u.o., należy podkreślić, że obecnie właściwość do wydawania zezwoleń na zbieranie odpadów, a tym samym do wydawania decyzji o cofnięciu takiego zezwolenia, została rozdzielona pomiędzy dwa organy: a) starostę oraz b) marszałka województwa (por. art. 41 u.o.). Zasadniczym parametrem decydującym o właściwości konkretnego organu jest ilość odpadów magazynowanych na danej nieruchomości w okresie roku - tj. czy przekracza ona wartość 3 000 Mg/rok, czy też kształtuje się poniżej tej wartości. A zatem w związku z wprowadzoną w roku 2018 zmianą przepisów u.o. to Marszałek Województwa stał się również organem właściwym w sprawach cofania zezwoleń na zbieranie odpadów (w trybie art. 47 u.o.), jeśli sprawa dotyczy przypadku, gdy łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych (w danym miejscu) w okresie roku przekracza 3 000 Mg. Podobnie, to Marszałek Województwa jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z decyzji cofającej zezwolenie w tego rodzaju sprawach, nawet jeśli cofnięcie zezwolenia nastąpiło na skutek decyzji innego organu, który obecnie utracił właściwość do wydania decyzji w tym przedmiocie. Dodać należy, że z uwagi zatem na brak przepisów przejściowych w regulacjach nowelizujących u.o., w sprawach dotyczących zezwoleń na gospodarowanie odpadami (w tym również w sprawach w których zastosowanie znajduje art. 26a u.o.), należy stosować aktualny stan prawny dotyczący ustalenia właściwości organów właściwych zarówno miejscowo, jak i przedmiotowo do prowadzenia tego rodzaju postępowań. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Marszałka Województwa Lubuskiego jako organ właściwy w analizowanej sprawie. Z tych względów i na podstawie art. 4 p.p.s.a. i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosków o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wyjaśnić należy, że do wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość stosuje się odpowiednio przepisy o skardze (art. 64 § 3 p.p.s.a.), a do rozpoznania wniosku odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a. i tylko w tych przypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami (art. 209 p.p.s.a.). Żaden ze wskazanych przepisów nie może być stosowany w sprawie z wniosku organu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość), a w szczególności nie może być odpowiednio stosowany art. 200 p.p.s.a. Przepis ten wyraźnie odnosi się do zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. O dochodzeniu praw w ogóle nie można mówić w sprawie z wniosku organu o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość), ponieważ w takiej sprawie chodzi o rozstrzygnięcie zagadnienia procesowego co do właściwości organu i to najczęściej w sytuacji, gdy każdy z organów pozostających w sporze prezentuje inne stanowisko w kwestii właściwości organu. Organ występujący z wnioskiem w takiej sytuacji nie dochodzi swych praw, ale zwraca się do sądu administracyjnego o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy. Podobnie organ odpowiadający na wniosek również nie dochodzi swoich praw. Brak jest zatem podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów w sprawie o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (sporu o właściwość).
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 22 czerwca 2026
- Symbol z opisem
- 6135 Odpady 643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
- Hasła tematyczne
- Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
- Skarżony organ
- Starosta
- Sędziowie
- Hanna Knysiak - Sudyka Rafał Stasikowski /przewodniczący/ Sławomir Wojciechowski /sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 · Dz.U. 2026 poz. 143
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III OW 54/26 · 13 października 2026
Postanowienie NSA z 13 października 2026 r., III OW 54/26 – odpady
Sygnatura: III OW 50/26 · 29 września 2026
Postanowienie NSA z 29 września 2026 r., III OW 50/26 – odpady
Sygnatura: III OW 47/26 · 22 września 2026
Postanowienie NSA z 22 września 2026 r., III OW 47/26 – odpady
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny